THUQ GỬI CHÁU HOÀ

 Dalat  ngày 01/06/2024

Chào Cháu  Nguyễn  Thái  Hoà ,

Hai cô  xin lỗi đã đường  đột  gửi thư này cho  cháu,  nhưng vì  không còn cách nào khác, vì  sự việc  kéo dài suốt  nhiều năm qua, bây giờ  đã đến đỉnh điểm, nếu không giải quyết được,  những điều tệ hại khó lường sẽ đến  trong thời gian  ngắn  nữa thôi.

 Hai cô là  bạn bè thân thiết của  cô Xuân, chị ruột  ba  Nguyễn Thái Mai của con. Ngày   bạn Hoà còn bé, có hôm đi học mẫu giáo trong trường Mầm Non 8  ở Đa Thiện đã trốn về nhà,   cô Giang hôm  ấy ghé ăn trưa bên nội, nhìn chàng “sinh viên mẫu giáo”  bướng bỉnh mà thấy buồn  cười . Dạo con học  ở trường  tiểu học  Nguyễn Trãi, có hôm cô chở con vác chổi  đến trường trực nhật. Cô cũng chứng kiến  chàng học trò cấp hai nổi khùng, bốc đống cám  ngô    tung hê lên tận trần  nhà, do có điều gì đó bố mẹ   chưa hiểu mà cu cậu uất ức. Và cô biết một  thư sinh   Hoà    đá bóng giỏi và rất đam mê môn Vật  Lý.  Cô  Xuân bảo , tiếng là cô cháu nhưng có nhiều rào cản,thậm chí  ngay hôm giỗ đầu ông  bố Mai,  cô này mới có  dịp   gặp và trò chuyện cùng vợ chồng  Hoà Hạnh, và có lẽ đó là lần đầu và … hẳn khó có dịp khác. Vì cô hiểu,hai bạn là  những  người con hiếu thảo .

Hai cô  Giang và Tre  ( cũng là bạn thân thiết của cô Xuân )  viết thư này,mong con là kẻ trung gian, ít ra là  hãy dành nhiều hơn thời gian cho   mẹ con. Hai cô chỉ là bạn cô Xuân, nhưng  có thể  nói  rất hiểu cảnh ngộ của mẹ con hiện tại.Mẹ con nay tuổi tác, cộng với  cảnh sống lẻ loi, đơn độc khi  bố con đột ngột qua đời, còn  Huy thì mải mê với công  việc,  hơn thế,mẹ con lại  là  người đa đoan, cả  cuộc đời  hy sinh cho chồng, cho con,nay cho cháu . Qua thư này,hai cô có mấy đề  nghị nhỏ :

1. Mẹ con vốn là  một phụ nữ  nông thôn chân chất, tằn tiện ,cần cù,  do đó   chịu thương chịu khó,   sống hôm nay  nhưng luôn lo lắng cho ngày mai.Hai con  ở xa không rõ,chứ mẹ con  ăn uống  đạm bạc, trang phục cũng    đơn giản đến mức thiếu thốn. Cô nhớ có lần ngày Tết bạn Hoà  về thăm,  người mẹ than vãn : mẹ không có bộ quần áo cho ra hồn,  bạn Hoà kêu lên : thì ai biểu mẹ không mua .! Do vì  tiết kiệm. Áo quần của mẹ con đều là hàng   second hand, hoặc ai đó bỏ thì  nhặt nhạnh về dùng, miễn sao đông ấm hạ mát là được. Suốt cuộc đời mẹ  con  chưa hề  một lần bước chân vào  salon tóc,hay  hiểu cách trang điểm đúng nghĩa là  như thế nào.Từ  đó mẹ con có tâm trạng bị ức chế, cuối cùng là   đố  kỵ, và bao nhiêu   hờn giận trút lên đầu bà  hàng xóm là  cô Xuân.  Hai cô phát hiện ra    bắt  nguồn từ chiếc áo ấm mà bà này có  ( được tặng một lúc hai áo giống nhau )  Áo đem giặt, thế là bà kia  cứ đi qua  đi lại nhìn với   đôi mắt   căm thù nảy lửa, sau đó là  vác dao đi phang chuối, hôm nay thấy  cô Xuân  khoác một áo , thế là lại vác dao đi băm  chuối .Tài chính hẳn mẹ con  không thiếu, vì  chỉ tính  thu tiền trọ,  mỗi tháng có  24  phòng và  mỗi phòng 2  triệu ! Mà Huy cũng có  lương của bạn ấy.  Tất cả vì tiết kiệm để cho con cho cháu, thế nhưng  bị   khủng  hoảng nên luôn mang tâm trạng rằng  bà hàng xóm  có nhiều trang  phục đẹp là do   vơ vét của anh chị em con cháu !Hoà ơi, mẹ con nay tuổi già bóng  xế, các con  thương mẹ thì tìm sắm vài bộ quần áo đẹp tặng mẹ,như  vợ chồng anh Lợi nhà cô Xin  vẫn   tặng mẹ  mỗi dịp lễ tết.  Bảo rằng “ già  thích bát canh, trẻ yêu manh áo mới “ nhưng mẹ con  , như bao phụ nữ  khác, cũng muốn  được  khen đẹp khi ra ngoài,tiệc tùng, gặp gỡ .

2.  Có thể đưa mẹ con đi  khám tâm thần được không ? Tâm thần  không có  nghĩa là  điên,mà là  một dạng trầm cảm,hai cô nghĩ thế . Là bởi mẹ con  luôn luôn ở trạng thái tâm  lý căng thẳng suốt ngày đêm.Đối thủ của mẹ con là Cô Xuân. Hai cô không bênh vực, bao che cho cô này, bởi xung đột  chị chồng em dâu là điều  khó tránh khỏi, con  rời nhà năm đã  tuổi thanh niên để đi xa thì hiểu rõ hơn các cô. Chỉ có điều nay, sau khi ba con  mất,  hai nhà sống  biệt lập, bà  cô con thì đau ốm, có khi cả tuần không bước chân ra khỏi hiên, cả tháng không cất tiếng trò chuyện với ai  một câu, sắm điện thoại mà   chỉ  để đặt hàng online,  nghĩa là  bà già này cũng khép kín, nhưng mẹ con  quyết không cho bà kia được yên . Đôi khi  cô Xuân lên chơi nhà cô Tân hoặc nhà bạn bè, thì bà mẹ con  cứ canh chừng lom lom,xem thử  bà cô bê theo những món gì, rồi chạy đi hỏi hàng xóm là  tặng ai, thế nhưng bê tặng mẹ thì mẹ con từ chối.Khi biết đó là   tặng   người  chị hàng xóm,chỉ là mớ rau, bọc quả,túi  sữa,  nhưng mẹ con lại lên nóc nhà, dội đá, dội đinh, vì vậy mà mái nhà  bị hỏng là thế, rồi đêm 14.1. 2024 mẹ con cùng Phong leo lên dẫm thì mái bị  sụm xuống, nước mưa  tuôn đầy nhà .Thấy mẹ con mặc áo đẹp,có khi chỉ là  giặt phơi,cũng     nổi giận, và cơn tức giận trút lên vườn chuối. Hễ mẹ con trồng bí bầu ra  quả,là mẹ con   hái bỏ, hoặc là dùng thuốc  diệt cỏ tiêu huỷ. Có  khách đến, người đó  dẫu có quen cô  Xuân hay không,mẹ con cũng đem  đơì tư cô này  ra bêu diếu,( chuyện này  Bạn Hoà cứ hỏi bố vợ mình sẽ rõ ). Nếu con đặt mình vào hoàn cảnh của mẹ con, con sẽ  nghĩ gì ? Hay   chú ý đến thái độ những nạn nhân của mẹ con ?  Có lẽ là do tâm lý con ạ . Ngoài  sự can thiệp của pháp luật, thì các con, đặc biệt Hoà là con trai lớn, hãy quan tâm đến người mẹ đáng kính mà tội  nghiệp của  mình .

3.   Hai cô có đề  nghị là  hãy cho thuê mảnh vườn mà mẹ con đang cùng Phong canh tác.  Hai căn bệnh của mẹ con ( hà tiện và đố kỵ ) càng trầm trọng từ khi ba con ốm đau và giao vườn cho ông anh rể này .Các cô chỉ  nói như vậy thôi.

 Thư này hai cô viết và gửi đúng là  liều mạng, vì  không có số điện thoại  lẫn địa chỉ  email của bạn Hoà.Có lần cô Xuân xin số máy Hoà ở  Thầy Lợi nhưng vị này bảo không có . Các cô   ngạc nhiên lắm . Một vị chủ lễ  đám cưới của chú  rể mà không có số của chú  rể, lại là em  con cô con cậu, có chung ông bà nội ngoại. Nhưng cô Xuân không có, chỉ vì bà này bị lạc  .

   Đành gửi qua Blog này, mong rằng chỉ có Hai bạn là vợ chồng Hoà đọc thôn.

  Đây là  những lời tự đáy lòng của hai cô, chỉ vì mong mẹ con, cũng là  người    vợ của em trai bà Xuân, sống  vui khoẻ , thanh thản  tuổi già .

  Chúc hai vợ chồng con  hạnh phúc, công tác thành công.

                          Thân chào .

                    Hai cô Giang  Và  Tre.

thư gủi chị Phước và cháu Phong

 Dalat  ngày  01.06.2024.

 Thân gửi chị  Phước và  cháu Phong.

 Ba  chị em tôi,   Giang, Tre và Xuân cùng  thảo thư này.

 Chúng tôi    là ba  người phụ nữ mà    hai vị   khi  đọc thư này qua trang  blog sẽ ồ lên : ôi tưởng ai, toàn là  ba bà già lắm chuyện. Sau đó hai  vị   sẽ phán thêm : có giỏi thì cứ  đi báo công an, việc gì mà phải tìm bọn tui để nói chuyện gà chuyện vịt.  Nói  như vậy  có  nghĩa là hai vị  luôn   chủ động trong mọi  biến cố  xảy ra, còn chúng tôi là kẻ bị động.

  Vâng, thưa hai  vị, vì là  kẻ bị động,nên buộc lòng thay vì trực tiếp gặp để    hai bên cùng lắng nghe để   tìm ra  một giải pháp, hay ít ra có  một mối quan hệ tốt đẹp, không phải là hàng xóm láng giềng mà là   người cùng một nhà . Đó là  mối quan hệ giữa  chị Phước - em  dâu,  cháu  Phong, cháu rể, con rể cả của chị Phước và bà  Xuân, người bạn thân của chúng tôi. Khi  chúng tôi  bàn bạc để thảo thư này, bà  Xuân có vẻ phân vân,  vì bà  e  ngại, hoặc   tình thế sẽ   không thay đổi, nghĩa là   chị Phước và Cháu Phong  luôn tìm cách gây khó  khăn, và bất an cho cuộc sống của chị, hoặc tồi tệ hơn,như điều chúng tôi luôn linh cảm, có   những biến cố lớn ảnh hưởng đến sinh mạng, sức khoẻ của bạn tôi.

 Do vậy  đầu thư chúng tôi thành thật xin  lỗi   nếu như có   những điều  khiến    hai vị bị tổn thương,   điều thứ hai qua thư này,hai bên sẽ cảm thông  cho nhau, đón nhận nhau,dù không cùng    một mối quan hệ chị em,  con cháu thì cũng là tình hàng xóm “ bán anh em xa , mua láng giềng gần”, để điều thứ ba đừng và không nên xảy ra, đó là  nhờ  vả chính quyền can thiệp.

 Đã nói đến chính quyền thì cần bằng chứng .  Hai vị luôn tự hào : chúng tôi nắm bằng chứng  trong tay, rằng bà  Xuân  một là  dựng bằng chứng,  hai là  có nói làm không, không nói làm có . Thí dụ như vụ   chị  Phước vác dao phá tan tành vườn chuối ( dạo  cuối năm 2023 )  thì   cháu Phong cùng cháu Huy ( con trai  út chị Phước ) bảo rằng : chị Xuân chặt phá rồi đổ lỗi cho  chúng tôi ! Và hôm nay cũng vậy. Một khóm chuối bị băm vằm,  không    rõ thủ phạm ( vì  chị Xuân đã không còn đặt camera ở vườn ).

 Nhưng sự việc không phải   từ  bụi chuối,mà  đã đẩy đến  những  vấn đề  lớn :  dùng dao  ,   phá vườn tược,  tài sản, uy hiếp    người  yếu  sức lực hơn mình,  một để buộc  người kia phải thế chấp,cầu cạnh bằng vật chất,hai là   người ấy phải dọn nhà đi chỗ  khác, ba là  câm miệng khi  lỡ chứng kiến những điều  không được nói ra .

 Chúng tôi   đã   sống theo pháp luật, nên không đôi co, hoặc là kết bè phải để uy hiếp,mà chấp hành  pháp luật.

   Chúng tôi, hai  người bạn thân thiết của bà  Xuân, và cả bà này,hiểu rằng giữa  bà  Xuân và hai vị ( Phước -Phong )có  những hiềm  khích trong     gia đình, những mối  không hoà thuận này quyết liệt hơn  sau khi ông Mai, chồng bà  Phước mất.   Bắt đầu từ việc bà  Xuân không  được dùng chung hai hệ thống điện nước,  rồi cháu Phong và Bà Phước, cùng cháu  Nguyên,  người con rể thứ hai,luôn tìm cách chèn ép, khủng bố, khiến bà này  đang  trị bệnh, dưỡng bệnh vô  cùng khiếp sợ. Sau đó cháu  Phong đánh tiếng  sẽ   sát hại,  ít ra  buộc bà Xuân phải giao đất, giao nhà. Rồi  bà Phước liên tục tàn phá vườn chuối. Bẵng đi  một thời gian,  có hai ngọn đèn chiếu sáng mỗi đêm,  mọi chuyện yên   ắng , hai bên  có gặp nhau cũng như  người dưng, một đôi lần cháu  Nguyên gây hấn chuyện   rác rến,  rồi qua, nhưng ..  Sáng ngày  31.5.2024, bà Xuân và tôi đi  lên  viện Pasteur chích  ngừa cúm,bà Phước bắt gặp bà  Xuân mặc chiếc áo khoác  được biếu, mà bà Phước khao khát bấy lâu,  điều này khiến bà   ta nổi giận. Nhân thể cháu Phong đưa hai con  ra  phụ bà  Phước dọn vườn và chúng tôi bắt gặp. Có lẽ điều này cũng khiến bà Phước e ngại, cảnh giác . Cảnh  giác vì  lý do gì thì chỉ có  hai vị Phước và Phong  rõ . Sáng  ngày 1.6.2024, vườn chuối,có  một buồng trái mới đâm, còn bông chuối, bị đốn ngã.Và bà  Phước vẻ hậm hực qua lại ngoài sân. Lẽ ra kẻ  mang tâm trạng ấy là chúng tôi, hay chính bà Xuân,người bỏ công vun trồng  bụi chuối ấy. Tôi ghé qua ( vì nhờ bà này kho cá trắm )   thấy vẻ thản nhiên,  nhưng không dấu nỗi  hoảng sợ trong ánh mắt bà này . Hẳn bà Phước và cháu Phong cũng rõ, bà Xuân đang  trú trong ngôi nhà  có tranh chấp.Hai chị  gái  muốn  bà này nhanh chóng rời nhà,hay tốt hơn là   đi âm phủ mà sống, để giao nhà cho họ, vì tên  sổ hồng do họ đứng.  Sự việc  xảy ra bắt đầu từ việc   gia đình hai chị gái từ chối giúp bà Xuân   một khoản tài chính tu sửa mái nhà, bị hỏng mà    kẻ gây ra  chính là  hai vị  Phước và Phong, cùng leo lên dẫm đạp tối khuya ngày 14.01. 2024 . Ba  hộ này bàn bạc, đều  phủi trách nhiệm. Bà Phước cho rằng  nhà cũ quá, nên mái bị hỏng là  chuyện thời gian, không phải do bà này và người con rể. Chị cả từ chối vì  lý do tài chính eo hẹp, chị thứ thì   quy kết rằng “ bà Xuân hãy tự  sửa “ vì bà này đã tiêu pha   nhiều khoản tiền lớn, tiền học hành,tiền chữa bệnh,tiền tiêu xài ..Bà  Xuân tuyên bố  không giao nhà cho hai  chị nữa, cùng con cái của  họ, bởi vì  ngôi nhà bố mẹ cho bà này,  nếu mai kia bà   quá cố thì tặng ai là  quyền của bà . Thế là gia đình hai chị  giận dữ, cắt đứt mọi liên lạc. Bà Xuân hiện nay đau ốm,mà  kiệt quệ tài chính, đã thế còn bị  uy  hiếp  như  kiểu  có kẻ vác dao  băm  thân chuối và lời cảnh cáo : mày coi chừng,có ngày mày cũng như chuối. Chiếc áo bà Xuân mặc chỉ là    cái cớ, hay là  bản chất đố  kỵ nhỏ nhen, hoặc là chuyện bé xé chuyện to,    tức là từ cái áo mà  ra  chuyện chị em  mâu thuẫn  bấy lâu nay, và rồi sẽ có bao nhiêu chuyện hệ trọng nữa.  Bà Hoa Tre ở mãi dưới TP Hồ Chí Minh, tôi sống gần khu bà Xuân,  nhưng chỉ là bạn bè thâm giao, cho nên  đứng  nhìn  nội bộ họ tộc, chúng tôi rất lo sợ và đau lòng. Nhà hai  người   được gọi là “ chị chồng em dâu “ chỉ cách nhau một bước chân,nhưng bà Phước luôn có thái  độ trịch thượng, nghĩa là  không bao giờ đón tiếp bà chị chồng, rồi bà kia cũng tự ái nên không tìm gặp.   Cái áo  là món quà, bà Xuân cũng không   gom tiền của con cái bà  Phước hay ông Mai biếu để mua. Những bụi chuối bà Xuân trồng chỉ là  để tạo khoảng xanh trong  chốn đi lại hằng ngày, không nhằm mục đích kinh doanh, hơn nữa  ba phụ nữ ( hai chị gái và bà Xuân ) bị yếu thận, bác sĩ cấm dùng chuối. Còn mảnh  vườn của ông Mai và bà  Phước, thì bạn Phong là con cái ,  có thể lao động cuốc  xới  giúp đỡ mẹ già khi bố qua đời, đó là chuyện đáng trân trọng. Vì vậy, nay chúng tôi viết thư này , mong hai vị Phước và Phong   đồng ý hoặc cho ý kiến thêm mấy đề đạt sau :

1. Do  sân vườn bà Xuân trồng nhiều thứ  rau đậu bầu bí, chuối, trồng trên đất  của chủ khác bỏ hoang, chưa làm nhà, không hề  ảnh hưởng đến sinh hoạt chung hai nhà bà Phước và  Nguyên, do  vậy xin bà Phước đừng  chặt phá tuỳ tiện, hay lấy cớ  phun thuốc diệt cỏ,  khiến cây cối bị   huỷ, mà  còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến  sức khoẻ, sinh mạng con  người. Bà Xuân có bón phân ủ vi sinh nhưng do cháu  Nguyên phản đối, bà này đã đừng từ lâu.

2. Ngôi nhà bà Xuân đang ở  nay không thuộc  hai chị,mà   là của chính bà Xuân.Vì  vậy bà Phước và cháu Phong không   được  kết bè với hai   bà kia , gây áp lực  một cách gián tiếp khủng bố để bà này  chết  dần chết mòn , hoặc là cay cú  vì  những tài  sản  riêng tư của bà Xuân là do  bà này có,  không phải nhận từ hai chị hay ông Mai, chồng bà Phước,mà tỏ thái độ hằn học ghen tức, đố kỵ.

3.  Quan hệ  của hai bà là  chị  chồng, em dâu, hay ít ra là hàng  xóm láng giềng. Mọi va chạm mà ảnh hưởng đến  đời sống tinh thần và  vật chất của nhau, đều phải mang tính thượng tôn pháp luật.Bà Phước và cháu Phong  không nên  cậy thói “ lấy thịt đè  người “hay đem dao búa ra   tàn phá vườn tược,   khủng bố, uy  hiếp bà  Xuân, khi  thấy bà này  đau bệnh, lại có cả khối tài sản  lớn,  có  nhiều  đồ  đạc trong nhà, luôn ghen tức, thèm muốn.

4.  Bà Xuân vốn là  một giáo viên  nghỉ hưu,    không muốn tạo dư luận xấu với học sinh.Bà Phước có  bốn người con,  và có dâu rể có trình độ,hiểu biết, cần làm gương cho con cháu về sau.

 Chúng tôi  xin cám ơn hai vị đã  nhận và dọc thư. Kính chúc chị Phước, cháu Phong cùng  gia đình luôn vui  mạnh.

                         Kính thư.

                      Ba  người bạn , Giang, Xuân và Tre.

    

 

KHÓM CHUỐI TỘI NGHIỆP

 KHÓM   CHUỐI  TỘI   NGHIỆP  

 Bọn tôi hẹn nhau  ở  cổng  nhà bà bạn lúc  7  giờ  sáng để đi tiêm  ngừa   cúm. Tôi là  kẻ vốn sợ  kim      và thuốc, còn bà kia  chỉ vì hà tiện.   Hoa Tre hối thúc, đi chủng  ngay  chứ  không  mùa mưa  đến, ho  hen sài đẹn   sẽ sinh ra  nhiều bệnh  lắm  đó ! Tôi    phóng xe  đến  con  ngõ  dẫn lên cổng nhà bà bạn già thì dừng, bà kia cũng đã  vội vàng   bước ra . Diện chiếc áo  Tre tặng  hôm nào,  mặc  vào  những sáng  ngày mưa rất tiện vì vừa ấm, lại  không bị  ướt. Tôi đã có  hôm lùng sục khắp  những   shop,  chỉ thấy có  một hiệu bán, ngay khu trung tâm phố,  cái giá    người chủ  báo  khiến  chị Vân Thanh và tôi lè  lưỡi:  đắt  quá . Vậy mà cái  bà   kiết xác   vì ốm đau dặt dẹo lại có tới  hai chiếc !  Chiếc Tre tặng  hơi rộng,  do Tre  phòng xa,còn chiếc   người học trò cũ làm quà    dịp  gặp lại thì vừa vặn lắm . Bà bạn   có kế hoạch tặng  người chị gái gần nhà,  nhưng do lâu nay có cuộc xung đột về tài sản,bị cấm  cửa  nên  chưa có cơ hội mang đi tặng.

- Vậy là    tha hồ diện !

- Đâu, mặc  một cái thôi. Đã tính  làm quà thì  gói  kỹ chứ .

 Khi bà  già này  vội vã bước qua sân  nhà  kế, có cô em dâu và   người cháu sống, đột nhiên chủ nhà bước ra cầm chổi quen hiên, mắt đăm đăm nhìn  người mặc áo, vẻ mặt nảy lửa, như thể cọp nhìn  mồi. Bà  già   ưa chưng diện không thấy,  nhưng tôi  trông rõ   lắm. Tôi bỗng rùng mình.  Hẳn rồi  sẽ có chuyện chẳng lành, bắt  nguồn từ chiếc áo. Chiếc áo đẹp thật, lâu lâu  phóng xe   ngoài  đường tôi có gặp vài   người  khoác, màu   xanh biển, màu   lá hẹ, như áo bạn tôi, màu vàng hạt cau. Áo  thuộc  kiểu  tuy- ních,  dài  quá hông, chít  eo,  có  thắt  lưng,  nón   che   kín  mắt  nhìn,  dây khoá rất bền, và  độc đáo là lớp  vải   cao su dày,  đường may chần hình quả trám,  khiến chiếc áo   trông thật cầu  kỳ, mà lại giản dị.Chỉ  nhìn qua cũng  hiểu ngay áo xứng đồng tiền bát gạo. Không phải của  Nhật, mà Made in  England . Tôi   mỉm cười chờ  người bạn leo lên xe, rồi phóng đi,  nhưng trong   đầu vẫn lưu lại  tia mắt nảy  lửa  của  một con  thú dữ. Lẽ ra   chiếc áo thứ hai, số rộng hơn, là thuộc về  bà này,như chính  bà ấy đề  nghị  ngày  áo được  gửi về,  ba  bà già cùng ngồi mở xem. Nhưng giữa chị gái và em dâu thì … bạn tôi ưu tiên cho chị ruột, cũng  là lẽ  bình thường . Cô em dâu có  điều kiện sống  tốt hơn, con cái   cũng thành đạt hơn,  hơn nữa chị  gái đã  giúp   chủ nhân hai áo  nhiều món, nay cần tặng chút quà  như  một sự tri ân, còn cô em dâu thì… chinh chiến là chính ,  nên quả có chút bên trọng, bên khinh .

    Buổi đi  tiêm ngừa cúm chóng vánh, tôi lại có nhiệm vụ  đưa  bạn về. Nhà người em vào hạ nên   bốn cháu ngoại,có hai sống  kế bên,hai  ở trong vườn,đều kéo ra . Và bóng  một  người đàn ông . Hẳn đến giúp mẹ vợ dọn vườn . Đã lâu không thấy anh này  xuất hiện, từ sau ngày  kỵ  ông bố vợ, rồi xung đột chuyện   sửa nhà,mà  nguyên nhân chính  để dẫn đến  những sự việc đau lòng   không đáng có chính là  nhân vật này, và cô em dâu ! Tôi   cùng bà này   ngồi chia nhau con cá   trắm  khá to vừa mua ở chợ. Nhà tôi có  ba   người,còn bà này chỉ  một mình, mà con cá nặng  gần  năm ký. Bà bạn biết tôi bận, cả hai ông lão kia cũng thế,  những chủ một quá cà phê, bán từ tinh mơ đến chiều muộn,  nên bà này nhận lấy việc chế biến. Tôi chỉ có nhiệm vụ sáng  hôm sau, tức là hôm nay,chạy sang chia cá.

 Tôi  bán ở  cửa hàng tiện  lợi ngoài  phố,   gần nửa đêm mới về,nên  mãi gần  mười giờ sáng hôm sau  mới tỉnh ngủ, chạy đi   lấy đồ ăn  về. Bà bạn không có  trong nhà, do cổng chung nên nhìn ổ khoá cửa bấm, tôi   hơi  lo, bà này hẹn người ta qua  mà bỏ đi. Nhưng thực ra  bà  kia không đi đâu cả, mà ở  ngoài vườn. Chỉ vì chiều hôm qua mưa,  mà    trước đó có mấy  bụi bí đỏ vừa ươm, bà này ra xem,nhân thể   đem mớ   ruột cá  hôm qua  vùi vào  một hố đất để ủ phân. Tôi hú gọi, rồi có tiếng đáp nên đi ra .  Chỉ vài bước chân là   vấp phải  một thân chuối đổ lăn ra  vườn, nơi   có con lộ  nhỏ đổ bê tông, ranh giới vườn và khu nhà trọ của cô em. Tôi đưa mắt  nhìn :  có  một  buồng  chuối độ  chục nải, trái   nhỏ  bằng   cán chiếc dao con thôi, cỡ  ngón chân cái  người lớn,  nằm lăn   xuống đất,  bông chuối căng tròn tím thấm  ngoẹo cổ một bên.Thân chuối thì  đổ  ngang lối đi vào vườn. Bà bạn đang dùng liềm     ngoặc đứt  những chiếc lá to     đang  xoè ra  khắp nơi. Tôi  đưa mắt  nhìn,  ngỡ sẽ gặp vẻ bực  mình,tức  giận,  nhưng tôi  ngạc nhiên   khi bắt gặp nét   bình thản,  bình thản như khi chúng tôi  ngồi chờ tiêm thuốc, rồi   ngồi thêm  ba  mươi phút   sau khi tiêm, cả lúc bạn giành lấy việc kho cá  cho tôi. Không nói gì, tôi  bước ra thân chuối đổ,  đưa tay    giúp  người bạn   gom mớ lá vừa   ngoặc bằng liềm   để sang  một bên . Ở đây ,  có  một cái hố nho nhỏ,  đất  bị  hốt đi để   bồi cho hai  khoảnh vườn ở sân, nay cỏ mọc um, có mấy bụi bí đỏ đã  lên lá, chạy ra nhiều đọt. Tôi lần  bước lại  thân cây chuối đổ   gục. Những vết dao bằm nham nhở, nhựa ứa ra giàn  giụa.  Tôi  thấy trong đầu hiện lên ánh mắt của  một con cọp hôm qua, khi tôi đứng dưới con dốc  nhìn lên hiên ! Tôi rùng mình kinh hãi. Người bạn  mỉm cười :

- Thôi,  của đi thay   người.

 Bạn bảo sáng ra dọn cỏ  một chút, thì  khi bưng   chậu ruột cá ra  vùi dưới hố,thì thấy  cỏ dại mọc  tràn lên mấy bụi đậu ngự trồng mé bờ rào. Hôm trước  chú hàng xóm kế bên lên chơi,  bà này đã xin phép  cho  leo mấy bụi này,chủ nhà vui vẻ đồng  ý. Có  đậu leo, thì có    người dọn cỏ,  còn hơn là để cỏ dại mọc, rắn  rít chuột bọ  sẽ làm hang làm ổ ở đó, mà hàng rào  không bị  suy  suyển  chút nào cả .   Nhân thể dọn cỏ và   dọn chuối bị   băm.Một cuộc tập dượt cho    chuyến  chém treo  ngành nào đó ! 

 Chúng tôi chưa vội vào  nhà mà  ngồi xuống bên cây chuối vừa đổ,   nhặt  buồng chuối trái còn  xanh, phải mất khá lâu mới chín,  để  vào  dưới gốc   bụi chuối to .   Giống chuối lửa trái  khi chín đỏ rực, căng tròn,   những người thờ  Phật thường chọn mua  vì    tin   có  nhiều điềm lành . Nhưng  giống chuối này có đặc điểm  không thể  chế biến được món ăn khi   quả còn quá non  tươi như thế này, vì  ruột chưa hình thành, toàn vỏ và hạt. Tôi có cảm giác  như   sau lưng  một  đôi mắt   toé lửa của loài thú đang nhìn  theo.  Bất chợt  quay lại thì  bóng một   người  có đuôi tóc  bé tẹo  quay ngoắt đi, cùng với    cây chổi. Hiên rất sạch  nhưng  suốt ngày được chà  bóng.Chúng tôi  cúi nhặt  tiếp   quả bắp chuối, ném xuống hố.  Giống chuối này  bắp chuối cũng rất chát,   lại dai, không chế biến được món gì cả.   Tất cả chỉ  chờ vào   những quả chuối chín. Nhưng chuối đã  rời thân,   và thân thì gục xuống, chảy máu.

 Sáng nay, trước khi rời nhà,  khi bước ngang qua  chỗ ông bọ  của tôi ngồi đọc kinh nhật tụng, tôi nghe ông lầm thầm :

 “  Hãy làm lành tránh dữ/Bạn sẽ được một nơi ở muôn đời / Quân bất chính sẽ hoàn toàn bị tiêu diệt/ Giòng giống ác nhân rồi cũng phải tru di /Người công chính được đất hứa làm gia  nghiệp /Và định cư tại đó mãi  muôn đời “.  Những  người già    rất sợ tai  ương ập đến,   cho  nên  họ  cứ cầu kinh để lòng  luôn tự nhắc  đừng chuốc vạ vào thân . 

 Hai bà già lặng lẽ xuống bếp,ríu rít chia  đồ ăn. Bà bạn tôi  vừa qua  một trận ốm thập tử nhất  sinh,   ăn uống kiêng khem , vì bây giờ có  một chứng mới, có tính gia truyền :  yếu  thận. Món gì sờ vào cũng   bị chúng nó kêu : ối ối, cấm !    Tìm mãi, rau thì có  rong biển,  cá thì  mỗi cá trắm này .

 Nhưng tôi  vẫn bị ám ảnh bởi  buồng chuối nằm   chơ vơ bên hố, thân chuối rỉ mủ,  những  tàu  lá chuối tan tác . Chúng nó  có tội gì ? Thôi, cũng may bạn tôi còn  đủ đầu mình chân tay.  Thú thật chứ  nhiều hôm  mưa gió thế này,  tôi  luôn lo lắng  , ở giữa hang ổ hùm beo, liệu có  một hôm nào đó   hung tin từ bạn   lan qua  nhà tôi,  nguyên nhân vì sự đố  kỵ nhỏ nhen của  con   người . ? Gia đình Tre ở   phố lớn cũng luôn  nhắn  nhe  bà  già này , thôi cố nhịn, có thể    dao  sẽ  không tránh ai cả . Vườn  bí  đọt tràn ra  khắp nơi,  phủ màu  xanh dịu mắt lên vùng sa mạc khô  bỏng hôm nào, bờ rào cũng    đan kín những sợt  dây leo đậu ngự . Người chị  kế có lần bảo :  bà già đó làm vườn thì  không  ra ăn,  nhưng hễ trồng cây gì thì tốt um cây đó !Ừ,thì bí  đó, đậu  đó, chuối đó, cả  vườn hẹ xanh ở hiên,  rồi  sẽ có ngày  đưa lưng ra ăn  dao, cho   con  người chăm sóc chúng được yên ổn.

  Bà bạn tiễn tôi ra hiên.  Khoảng rãnh nước  trước sân cỏ dại,   bốc mùi thuốc  diệt cỏ . Cô em dâu  vốn rất sạch sẽ, cứ hễ thấy có  cỏ  xuất  hiện là  pha thuốc xịt, vả lại  đứa cháu rể cũng  ngại dọn rãnh cỏ ở  sân nhà anh ta, nên  cứ thế, biết đâu  đậu ,bí và  hẹ vừa dâm, chỉ vài giờ hôm qua, khi bà già đi tiêm thuốc, đã phải  nếm thứ chất độc đó. Tôi   hoảng hốt  qua sang bà bạn, khi tôi leo lên xe :

- Đừng hái rau trong vườn ăn nghe. Nguy  hiểm lắm đó. Vì tớ  có linh cảm ..

 Bạn thôi vẫn bình thản :

- Tớ biết   rồi .

 Và vuốt nhẹ vào tay tôi :

- Ai gieo gió thì gặt bão thôi . Tớ  luôn cảnh giác   một ngàn phần trăm. Chỉ là trồng cho vui, không phải để   làm thức ăn khi thấy mất  an toàn,cũng chẳng phải làm giàu làm có   như  người ta  nghĩ . Tớ cứ sống thanh thản. Vì    hồi nào  đến nay ,  tớ chưa hại ai bao giờ !

 Tôi vội  ngồi vào bàn gõ mấy dòng này . Đến giờ đi nấu cơm trưa rồi . Mong sao có   người  đọc và   cứu bạn tôi, vì   mọi  sự   bất an  luôn vây bủa  bà này. 

                 GIANG  ĐU ĐỦ 

 

LUẬT ( tiếp theo )

 LUẬT !

Cũng  như mọi công chức nhà  nước,   chúng tôi từ  lúc vào  nghề đã phải ghi nhớ  “ đúng luật”  trong   hai  thứ, là hồ sơ  giấy tờ và     nội qui  công việc. Tôi còn  có  một   chuyện   phải  ra luật, đó là   việc trường, việc  nhà phải tách bạch.Ba bé của tôi  được  bốn tuổi khi  tôi    ra  trường, nhận việc. Các  bé học mẫu giáo, cô  giáo lại có  con,có cháu là học trò của tôi. Tôi vì con nên lắm lúc  nương nương cho các nam nữ học sinh này, thế  nhưng ở  nhà tôi luôn dặn con :

- Đừng để cô giáo   méc má    chuyện    xấu  ba đứa gây ra ở trường nghe.  Bị phạt thì  ráng mà chịu.

  Con bé út  ngoan hơn hai ông anh buổi trưa thường trốn  ngủ ra  sân mở vòi  nước hay nghịch cát,   còn  đi  ngủ thì  cứ co chân, cô dùng roi   quất  nhẹ  mới chịu duỗi, rồi  thì đâu vẫn vào đó, còn  đưa lên múa vài   đường võ để cho  cả bọn cùng cười  . Khi chúng lớn dần, thì     chuyện điểm số.Tôi mặc  kệ, dù các cô ( có con cháu là học sinh  tôi đứng lớp hay chủ nhiệm ) có gợi ý. Tôi bảo : Cứ để vậy cho các cháu cố gắng chị ạ .

  Đồng  nghiệp của tôi  năm nào cũng có   một vài    cháu hay con  học  lớp của tôi.Họ o bế đủ  kiểu,  khi con  kém thì làm sao để  không bị ở lại  lớp,còn  trung bình  muốn lên khá và khá muốn đạt giỏi. Do điểm môn Văn có  hệ số cao, quyết định  nhiều thứ . Họ đi cửa sau, tức là quà cho  hai má. Lắm lúc tôi cũng phải tặc  lưỡi cho qua.  Thế  nhưng  khi  “ nhân vật “ ấy lên lớp  khác, không còn  mối liên quan nào đến tôi, thì  người đồng  nghiệp thân thiết ấy bỗng trở nên  thật  xa lạ với tôi. Chỉ  vì họ lại bận o bế người  khác. Họ và  người con đã đề  ra  một thứ  luật, đó là có   người quen tội gì  không  nhờ, và  khi  không cần nữa thì coi như  không  quen. Với ba đứa con, tôi hăm he : Học cho  mình,nên tự mà lo. Đi thi  không có ai chiếu cố đâu, nên tập từ bây giờ . Tôi nói hoài,nói hoài, đến độ  có bữa cả ba   dặn nhau, sau khi nghe tôi cằn nhằn thì chúng  đứng xếp hàng ngay trước mặt, nghiêm trang :Thưa má   nghiêm khắc,tụi con  xin  khắc cốt ghi tâm !  Càng về sau,khi có chút thời gian công tác tương đối lâu,   tôi không nhượng bộ bất cứ  học sinh hay phụ huynh nào, dù là  giáo viên trong  trường, đề  nghị “ chiếu cố”.Ngay cả khi làm  một Hiệu phó chuyên  môn,nắm giữ sổ điểm của mọi học sinh trong trường,tôi càng  nghiêm  khắc hơn với  mình . Tôi vừa e ngại  phụ huynh,là  người dân trong vùng   chê bai, mà tôi cũng  muốn làm gương cho con  cái.

 Có một lần tôi phá lệ. Hôm đó ( tôi còn là giáo viên  đứng  lớp)  có  một phụ huynh tìm tôi. Chị  chỉ gặp má tôi, bà đang lu bu bên nồi bún cá cho buổi sáng hôm sau.  Lý do chị tìm là  :  lớp tôi chủ nhiệm đi chơi, ra về thì  đứa con gái của chị làm mất chiếc  túi xách nhỏ mang theo. Má Mười bực bội :

- Con cô nó cũng  đã mười lăm, mười bảy rồi.Mất túi thì   nó tự  chịu chứ .

 Má Tư cũng ra dấu như  kiểu :không có cái luật nào đi chơi về mất đồ mà  đòi  cô giáo bắt đền.

Nhưng hôm sau chị lại đến.Biết hai má tôi,chủ nhân  một gánh bún cá,  rất cần thứ củ  ngãi, loại  gia vị còn có tên là của cà chơi, nấu bún cá  rất  ngon,chị đem đến  một bọc to , đèo sau  chiếc xe gắn máy mới tinh, ngoài  chiếc phong thư,chị đi vội  nên phải vờ   xin cọng bún rồi ra  nhà vệ sinh dán  , Chiếc xe,bộ trang  phục ,  lối chăm sóc  da mặt,tóc tai,tôi biết chị   có cuộc sống  khá giả . Tôi miễn cưỡng đón, vì   đã  nghe  hai má phàn nàn về  người này.  Chị kể và  gần như  sợ hãi, trong   dáng bất lực. Số là  có  một  bí mật để trong đó, một lá thư chị gửi cho   người chồng  cũ, cha của cô con gái . Người chồng mới  có chứng ghen dữ dội lắm,chị sợ lá thư ấy rơi  vào tay  anh này. Người chồng cũ đang đau rất nặng, thứ anh cần  không phải là  tiền bạc, thuốc men, vì nhà anh có hàng nước ngoài gửi về thường xuyên, nhưng anh vẫn đang sống  độc thân, rất muốn gặp con gái  lần cuối.. Chị  hẹn  một  buổi,một  không gian , nhưng thư chưa kịp gửi,thì  đứa con vớ chiếc túi  xinh đẹp ấy đi   dự một buổi thám du (  đi du lịch khám phá ) với  lớp.Chiếc ví  không biết ai đang   giữ .Hỏi con bé thì nó cứ ú ớ..

 Nếu đúng theo luật của  phạm vi công việc, thì việc tìm ví không phải là  nhiệm vụ của tôi. Nhưng  vì lá thư, vì hai   người đàn ông của chị, tôi   đành miễn cưỡng    hứa giúp chị . Hai má   nghe rõ câu chuyện,lại hiểu  luật “ có qua có lại “túm củ ngãi và chiếc phong bì dày ..,  khuyên tôi   không nên từ chối. Phải mất đến hai tuần, mà có lẽ  ông trời cũng thương tôi,thương  người phụ nữ hồng nhan kia. Một hôm tình cờ  đi ủng hộ    lớp chủ nhiệm thi  đấu  bóng  đá  ,  tôi ngồi cạnh đám  con trai  trong  lớp . Có  một đứa  hỏi tôi  về củ ngãi,( nhà tôi  gần  trường,nên học sinh    qua lại  luôn bắt gặp  mớ củ ngãi hai má tôi rửa,phơi ngay  cửa )  rằng  nó có chỗ bán cho tôi  giá rẻ mà lại tươi.Tôi nhớ đến bọc quà của chị phụ  huynh. Té ra “ chỗ bán “ ăn trộm  củ  ngãi của má  mình,  mang đến biếu má cô bé, vì   gia đình này  luôn nấu bún cá ăn sáng. Anh ta  muốn lấy điểm .Vậy thì chiếc ví có dấu lá thư ?  Chị phụ  huynh kể rằng thư viết bằng giấy pơ - luya rất mỏng,nhét vào trong khe vải viền túi, vì  chiếc túi nào cũng  lót  một lớp vải sau lớp da, nên  không ai  để ý . Tôi bèn    nói như  quan toà  kết án :

- Phải bữa đi chơi trò  lấy  chiếc túi xách của Thanh Trang không ?

 Đám con trai ồ lên đồng tình : Nó muốn giữ “ làm tin” đó cô !

 Không thể tả được niềm vui của   người mẹ này.  Rồi chị  theo gia đình ra nước ngoài,lâu lâu cũng gửi thư hỏi thăm tôi. Vài dòng ngắn ngủi, qua  một tấm thiệp nhỏ, nhưng tôi thấy có chút  vui   vui len nhẹ trong hồn.

 Cuộc sống của tôi, khi các con  chưa trưởng thành, không hề dễ dàng như đồng  nghiệp.

Khi sinh con, hai má lập tức chia “ ba nhà ba đứa” vì họ   chuẩn bị cho tôi  một chuyến lên xe bông,cứ nói thẳng là tái giá. Cô Kê là  người rất hiểu luật. Cô bảo, không  được, khi cô biết tôi cứ sống “ mình ên “ như vậy, bởi vì tôi chỉ yêu … phụ nữ,và  .. Cô bảo phải  dồn cả ba cho tôi, thì tôi mới được nhận những chế độ phụ cấp nhà  trường,công đoàn dành cho, diện con giáo viên.Cô lại đi  trấn an  hai má  , rằng  nếu mình có  phước,thì về sau nó   báo đáp,mà như.. Bây giờ cô lại đưa “ luật trời “ hay là luật nhân quả ra . Khi tìm được bà nội và các cô ( cũng chính  các cô và bà nội tìm chúng tôi )  thì họ nội đòi nhận cháu.Lại  một phen đổi khai sinh. Cũng may là chúng nó mới học  cấp một nên học bạ không  mấy rắc rối. Cũng là “luật trời”.  Tôi tình cờ gặp cô Kê trong một  buổi đi thi đại học,cô bảo cô thấy “quá tội “ vì cô từng ở vào hoàn cảnh  một mình nuôi con như tôi  .Cô  giúp  gia đình tôi  , tốt đến độ nhiều   người chưa biết cô là ai, chúng tôi là ai, cứ  nghĩ: hẳn có chị em  ruột rà,  dây mơ rễ má chi đây,với hai má tôi.Cô điềm nhiên bảo : luật tình  thương.   Về sau, khi   người con  gái út  của cô gặp nạn,cô  ngậm ngùi bảo: có lẽ ông    trời đã  qui đặt  luật  của ổng cho cô,  để cô  sống với  người con  không nhận ra mình,ra   người thân,thì xung quanh cô  vẫn  có rất  nhiều  người thân. Có   người lo lắng,hay là cổ muốn nhận mấy đứa con của mày,dụ nó làm con cháu  mình.   Cô không dụ dỗ  gì,chúng nó tự giác hiểu. Các con tôi nay đã ở tuổi mà xưa Trịnh Công Sơn viết “  Mỗi ngày tôi chọn một niềm vui” Tuổi tứ thập, tuổi  trưởng thành, ổn định mọi mặt.Họ  quí cô không thua quí hai  ngoại  Mười- Tư. Vì đó cũng là Ngoai của họ .

 Tôi buồn lắm khi  ngồi gõ  những dòng này. Bây giờ  cuộc sống mới, khuyên con   người ta “ lấy cái đẹp dẹp cái xấu” thế mà chúng tôi, chị Giang và tôi, cứ cố bày cái xấu ra.Nhưng phải có cái xấu thì mới biết cái   khác là đẹp chứ .

Những  người thân của chị bạn tôi đều là   những   người tốt.Bởi   họ cần cù, vất  vả  nuôi dạy con cái,nay đàn con  trưởng thành cũng chỉ có  một mục đích duy nhất là làm sao  sống tốt hơn. Nhưng họ quên mất  người  khác cũng cần sống tốt như họ.Chị Giang bảo tôi,vì  mình là kẻ đứng ngoài,chứ nếu là  người trong cuộc thì ..

Giá như chuyện  sửa mái nhà   chỉ  giải quyết một cách  đơn giản:  người làm sụm lớp mái là ai?  Nay  sửa thì chịu trách nhiệm như thế nào ? Hai chủ nhân tương lai của ngôi nhà sẽ  nhận lấy   phần việc nào?  Có  luật qui đinh cả đấy :  làm hỏng thì phải bồi thường. Tài sản này mai kia chắc chắn là của mình,thì mình nên có trách nhiệm. Nhưng ba   nhóm  không nhìn nhau mà nhìn ra ba hướng.

 Người  làm hỏng,ai cũng  rõ, thì thản nhiên : ối nhà đó  bọn tui không dẫm thì nó cũng sụm,mái lợp lâu rồi mà . Vậy lỗi  không do tui, mà do ông trời .Ông trời phá, thì ổng phải  sửa, sao lại bắt tôi. ? Luật  sòng phẳng rõ quá.Chị thứ thì đưa ra ba điều :  nó - bạn tôi -  xài tiền quá cỡ, giờ nhà cho nó ở là may, vì giấy tờ đâu có tên nó sở hữu.Hỏi xài  những gì mà quá cỡ ? Thì nó  đi học, đi chữa bệnh,và đi...chơi . Chị cả : bọn tôi   đâu có giàu có  như dì kia,chị thứ ấy. Bà này có  cả  khách sạn, con cái  chả làm lụng gì hết,chứ con tôi   vất vả trần ai, mà tôi thì goá bụa. Như vậy,chiếu theo “luật công bằng “ thì  không ai phải bỏ công, bỏ của ra sửa mái nhà  cả .Vả lại,nhà rộng,  có  hỏng chỗ này thì chỉ làm nhà  khách, mấy khi có  khách đến, làm nhà kho, mà đồ đạc trong kho thi nên đốt hết đi .  Người trọ trong nhà có  lương, nên cứ   vậy mà sống cho  đến khi nào   ...ngáp,mà cũng sắp ngủm rồi,vì cái chứng bệnh nan y  đó, giỏi lắm là .. vài tháng ...  Với lại luật nhà nước, nhà cửa này đều do hai chị đứng tên, mai kia sẽ thuộc đàn con cháu họ,chị cả có   tám,tính thêm dâu rể, cháu chắt là ..Chị thứ có sáu con, cũng tính thêm là ...Hơn năm chục  người sẽ làm chủ  ngôi nhà này. Khi chị cả có vẻ xót thương  cô em  đau yếu , già cả, bảo rằng, hay là ta chu cấp cho dì ấy,thì lập tức  năm tiểu thư của chị nhao nhao: nhà tên mẹ, thì mẹ  tự tính. Rồi họ hăm he: mẹ  phụ cấp cho dì  ấy được bao lâu? Vì mẹ  cũng tuổi tác, nay yếu mai đau, tụi con cũng đang chia nhau  giúp mẹ . Đó là luật gia đình. Bà kia là con   cái trong nhà,  nhưng bà chỉ có  một mình,nên bà không có quyền quyết định. Cậu em út   vừa tạ thế , quả là  người từng  sáng suốt,vì  xót hai chị   không được học hành,lại con đông, nên chia cho hai chị hai phần  ngôi nhà. Con em kia,mày muốn kiện thì cứ tìm  đường xuống âm phủ mà gặp cậu ấy .  Đó là luật.Mà đã là luật thì ai cũng phải làm theo.Luật của số  đông tham lam,tàn nhẫn, bất nhân,đặt ra.Họ quí tiền hơn cả sinh mạng họ, thì bảo sao   sinh mạng  người em  ruột thịt,họ không xem  như rác rưởi chứ.

Nhưng luật trời    vẫn còn . Người bạn của tôi vẫn  đủ tỉnh  táo, đủ tài chính để  sống và sức khoẻ thể chất, tâm hồn mỗi ngày một tiến theo chiều hướng tích cực.Nhưng chị cứ im lặng. Chị cả và con cháu thì cắt liên lạc khi hay tin chị này có nhiều thiên sứ,luật trời định ra, đến sửa nhà.Họ là  những học sinh cũ  mà  bốn chục năm  mới gặp lại . Chị thứ ốm  bệnh, cũng có chút chạnh lòng khi  mỗi chủ nhật lại sai con  gái xuống nhà đứng tên mình, xem dì mày ra làm sao ,người  em vẫn vui mừng khi  cậu con  lớn  của chị thứ vác cuốc xuống  dọn vườn,đào hố trồng bầu bí, an ủi khi  biết những người con của  cậu út ức hiếp,đối  xử thô bạo và hỗn láo với dì mình .  Nhưng  chị em tôi,chị Giang và tôi, rất  mừng. Những  người con chị thứ  đa số  được học hành tử  tế, cả hai  người con  lớn làm nông,  nhưng họ không vì coi đồng tiền là tất cả,nên xem  việc của mẹ,  việc của họ, là  khác nhau.Chị thứ hay  như  mọi  người mẹ  đều thương và   muốn vun vén cho con, nhưng  không để cho các con “ lấn quyền”như chị cả .   Có lẽ ý trời muốn vậy. Chả nhẽ mấy chục đứa cháu đều vô tâm như nhau cả sao.Ông trời với luật trời sẽ  không bất công như con   người.

 Tôi nay mới ngoài sáu  mươi, chưa đủ  tuổi tác để bàn bạc chuyện đời, chuyện của   những  người lớn hơn mình.Chỉ là vì tôi cũng làm con, làm mẹ, lại là  một  công dân, ra  đường được gọi là “ trí thức, lại cảm thấy có chút trách nhiệm. Thấy báo chí ,đài phát thanh, truyền hình, các  phương tiện truyền thông,  kêu gọi rằng mỗi khi  đưa ra  một  quyết định,hoặc là giao tiếp, cũng  cần chú tâm bốn mặt : chính trị, pháp luật, đạo đức và văn hoá . Chị Giang và tôi,  những  người “còn lại” bên cạnh người bạn khi  ai nấy bỏ đi hết, đều là  những đảng viên, nên chúng tôi phát biểu mà tự tin rằng,  điều chúng tôi nói  đều vì  quyền lợi của   người dân  nước mình, điều không sai  phạm  luật Đảng qui định, Về mặt pháp luật,  chúng tôi cũng  dựa vào những luật lệ chung về tranh chấp,phân chia tài sản, luật con người.Mặt đạo đức và văn hoá,c húng  tôi  trân trọng tình   người, tình máu mủ,tình đồng loại.

Có lẽ trang blog này ít   người đọc, vì chủ nhân từ đã  rất lâu không mở ra.Chúng tôi,chị Giang và tôi, hai  người bạn của chủ nhân, viết như gióng lên  một hồi chuông, để nếu con cháu   người bạn, người thân của chị này, có dịp đọc, thì sẽ có  cái nhìn  khác về  người thân của  mình,về tiền. Ở đời tiền thì quí,nhưng có  thứ quí hơn,đó là tình   người. Mai kia , như qui luật, bạn tôi sẽ đi xa. Phần quà bố mẹ dành cho chị chỉ dành cho   những ai  xứng đáng,ít ra   kẻ  không quá tệ bạc với chủ nhân một thời của nó.Ai   đối  xử tốt với dì  mình  từ xưa đến nay. ? Điểm lại có   tới mấy    người  lận  đó , bọn tôi biết rõ lắm .

         HOA  TRE . 

LUẬT !

 LUẬT  PHÁP!

  Ba  người  mẹ của  tôi bây giờ đang ở  chung  một  nhà . Trình độ của họ có sự chênh  lệch một trời  một vực,  người thì  học  đến trình độ  giáo sư đại  học từ trước  1975,  người chỉ  mới qua cấp  một. Nhưng tôi hết lòng  kính nể tất cả ,vì họ là  những người mẹ của tôi.

   Năm tôi  vào  lớp tư (  lớp hai bây giờ), được  chuyển lên một vùng    mà ở phố  nhiều  người   ngưỡng mộ   chuyến thiên di  và biết rằng  sẽ  định cư lâu dài  : đi  nghỉ mát.  Bởi  miền đất này,dưới con mắt  của  những người ở  khu lao động  nghèo thành thị ven đô thành Saigon ngày ấy, là  đất của  giới nhà giàu, dành cho   những  người có tiền, đi ăn chơi sau  những ngày  làm lụng nơi “ xứ nóng “ này .

  Người dẫn đường ngày ấy là  một  thanh niên  mới  ngoài  hai  mươi , sinh viên đại học trên đó,   đi học , đi  làm công nhật,làm kế toán, hay đi lượm gôn (nhặt bóng gôn ở  sân cù ).   Chú ấy có  một  người cô   họ xa, có ông chồng là   điền chủ,   vườn   nương đồng này đội nọ, cần thuê nhiều  người lên làm   mới  xiết.  Đàn ông thì   nỉa đất,   gánh gồng , tưới tắm  vườn tược , còn phụ nữ tuổi    còn  rất trẻ  như hai má  tôi  thì sẽ được giao cho việc :  nhổ cỏ vườn . Trước  kia, hai má được học  nghề may, về vùng  có   đồn điền cao su  tại  Xuân Lộc thì làm phu cạo mủ, nay   chỉ  vì  muốn cho tôi, đứa con chung của hai má, được  học hành, họ quyết “đổi đời “.  Họ    giao phó  tương lai  mình cho  một chàng trai  có cái mã bảnh bao,  và họ tin tưởng rằng  cuộc đời cũng .. bảnh được chút nào hay chút đó.  Đến bây giờ má Mười vẫn kể : có  nhiều  người cản.Nói   mình  hai chị đờn bà ,nách  một đứa con nít,thằng  kia cũng mới  ngoài hai chục, khoe là đang đi  học, thì   lỡ lên đó,  nó … bán vô   các  xì  nách ba  rồi làm sao ?  Đó, bước ra đường là  gặp lính Mỹ, là  …   Ngày ấy  các quán rượu,gọi là   snack  bar  được  mở  ra  rất  nhiều .  Quanh khu đồn điền  nhiều cô gái  tuổi mới  mười lăm, mười sáu,  da dẻ  xanh  mai mái do   khí hậu     khắc   nghiệt của rừng cao  su,  phải đi cạo mủ  thâu đêm  , ngày về  ngủ, mà công   cán  không  đủ thiếu gì, có  chị  mặt  lưỡi cày,nhiều  người   chấm con dâu chê bai này nọ, rằng mặt đó thì ..  rước nó về nó cày cho mà … nát    cửa tan nhà,  nhưng   chỉ  một  bận  theo  mấy cô  bận đầm,  thoa  son trét  phấn tè le,   lên  Sài gon, ra    Cấp  (  Vũng Tàu  ) là  sau   vài tháng thì    gửi về  nhà toàn   mỹ  kim  ( đô la ) về, ông ba bà má  hớn hở  ra tiệm  vàng đổi,  mua bò, mua  xe Suzuki  đỏ rực.  Nhưng   cuối năm thì  vác cái trống chầu về, nhà cửa đóng  kín, chị con gái  nằm ổ,  có  một đứa bé ,nhà thì   trắng tươi như búp bê,  nhà thì đứa bé     đúng kiểu bà con ông  Bảy chà quảng cáo kem đánh răng Hynos. ! Những   đứa bé  gửi  cho   ông bà,   người mẹ lại ra đi ! .. Hàng xóm ghẻ lạnh với đứa  nhỏ nhiều hơn là  thương  yêu  như bao  trẻ  khác,   mà đứa nhỏ  cũng tội quá  !  Đó, vậy mà  không hiểu sao,    thằng   này nó cù một tiếng  là nghe theo cái  rụp.Nó cù  rằng “ lên trên có nhà, có  công tử tế  cho hai cô  kiếm gạo, có trường học cho nhỏ Tre”. Hiểu “tử tế “ là    làm ăn đàng  hoàng .  Rồi nó dặn đi  dặn lại  mấy điều :  nhớ không  được làm chuyện phi  pháp, mà phải thật thà, siêng  năng, rồi thấy  ai cực khổ thì  đừng có giả  lơ không biết.  Tức là ba điều.  Nhưng có  một câu nó cứ nói  đi nói lại, nói riết đến độ  nhỏ Tư   bị câm điếc từ hồi nào cũng ra  dấu : thôi, cậu nói vậy là bọn  chị thuộc đầy bụng rồi ! Đó là  câu :  không được làm chuyện  phi  pháp !

  Cô  Kê có  học nên đồng tình ngay vế này . Cô sinh ra, lớn lên  khi   nước Việt còn    đầy bóng  người  Pháp, sau đó thì   chia cắt, hai  chế độ,hai chính quyền,hai   lực lượng quân đội.Sống theo pháp luật là   điều  mọi  người nhất nhất   phải  làm,bởi vì  chỉ sơ sẩy sẽ   nhận ngay cái án    khủng  khiếp,  đó là chống phá nhà  nước .  

 Ngày bé,tôi  đã  bị  khuyết tật ở tay sau  một  cơn  sốt bại liệt, nhưng cái  mồm thì ưa cãi cọ,nhiều  người  ôm đầu, thôi mai mốt mày đi học  ra làm thầy  kiện đi. Cái  nghề đó   chỉ cần cái  mồm rộng cả gang  tay như mày !   Nhiều  người đồng tình, phải đó, phải đó . Tôi  mơ làm một nhà văn,vì  ngày bé, tôi có dịp được đọc rất  nhiều sách. Tôi chỉ có hai bà má  , còn lại thuộc diện    bần cố nông,  nhưng tôi  lại thấy mình   thảnh thơi hơn bọn trẻ cùng  lứa, vì chúng nó phải giữ em,rồi đi  kiếm cỏ  cho heo,cho bò,gánh nước,  bổ củi, ra vườn tưới  rau…còn tôi,ngoài giờ học, đôi bữa  đi theo hai má đi   làm công  nhổ cỏ,rửa cà rốt,tỉa  rau,thì tôi ở nhà đọc sách. Xung quanh tôi có nhiều anh chị  lớn, con cái  những chủ  vườn  khá giả,họ  được học hành và hẳn nhiên có  tiền mua nhiều loại sách hay,họ không   tính toán   gì khi cho  một đứa bé ham đọc sách như tôi,miễn là đừng làm  rách,làm hỏng .

 Nhưng  rồi   người tính đâu bằng trời tính,tôi  lại là  một cô giáo .

   Ở  ngôi trường tôi về  nhận công tác  thuộc vùng miền Tây sông nước, nam nữ tuổi học trò chỉ cố chống chèo lên đến hết lớp chín là  ..thôi !Học cho lắm cũng  dzậy ! Ở nhà   có vườn đó, có ruộng, có ghe bầu,  ra vô thiếu gì công ! Rồi lấy chồng,cưới vợ, sinh con . Làm thầy  bà cũng   bấy nhiêu tiền, tiếng là   sạch sẽ, mà   cực thấy mồ . Đúng là cực. Cái     vất  vả của nghề giáo đã có nhiều  người  nói đến, tôi bây giờ đã  nghỉ hưu nên  không    nên nhớ lại làm gì,chọn  những  ký ức vui vui   để giữ . Tuy nhiên có  mấy  chi tiết  khiến tôi không thể    không  bị ám ảnh . Tổ Văn  của tôi  không chỉ rặt  là  giáo viên từ lò Sư phạm ra. Có một thầy  học  tổng hợp thành phố Hồ Chí Minh, thi vào  khó lắm, điểm lấy cao hơn ngành sư phạm, học  cũng  căng thẳng,  và ra làm ông giáo ! Lại có  một cô  học  Luật,  có lẽ cũng có     ước mơ thành  một “ thầy  kiện” như tôi, nay làm  cô giáo.  Người bạn  tuổi nhỏ  so  với tôi, tâm sự : Em ở bển ngay sau khi  ra  trường,  nhưng rồi mỗi ngày  một  bi quan. Là bởi ( cô  bạn thì thầm )  mọi  người đã bẻ cong ngòi bút khi thực hiện các phiên xét xử .Là  một  người dẫu sao cũng  khá quen với chữ  nghĩa, tôi hiểu  hình ảnh “ bẻ cong ngòi bút” này . Cây bút mà bị bẻ cong  ngòi,thì  việc đáng    xử đúng thì cho sai, kẻ  sai lại là   người đúng . Nhưng  rồi, năm học sau,lại có  một cô  từ bỏ   những đêm miệt mài bên giáo  án,  để chuyển qua làm bên  ngành toà án ! Có  một dịp gặp lại, cô vui mừng bảo : Em sợ nhất mấy việc ở trường . Đó là họp hội đồng.  Ban giám hiệu đem hết   người này  đến  người  khác lên đoạn đầu đài, rất sợ,họp mà cứ nơm nớp  như ra pháp  đường . Thứ hai là  bị dự giờ. Dạy học trò chứ đâu phải biểu diễn ca nhạc, có tiết này tiết  khác,  nhưng mấy chục con mắt  thầy cô  cứ  chùm hum về mình,  sau đó   mọi kiến thức bị xới tung, chê nhiều hơn khen, dù mình cố gắng bám  sách chuẩn kiến thức của Bộ…Thứ ba là  thi đua trong chủ  nhiệm.Hễ ai thân với ban giám hiệu thì được  nhận  lớp   ngon,  tức là  ít học sinh cá biệt.Và thế là  mình  chỉ nhận toàn  lớp  bết bát,  trò  dở nên thầy cùng bị lĩnh án  tồi tệ .Chứ qua bên kia … Cô này  sung sướng kể một loạt  những điều tâm đắc . Rồi cô  kết  luận : giá như hồi trước  chị đi   học  luật, hẳn chị sẽ cảm thấy dễ thở hơn  bây giờ . Tôi đành cười :    nghề chọn mình, đành chịu.

 Tôi   tất bật  làm việc, nuôi dạy ba đứa con,  ngôi nhà có ba  người lớn, cô Kê ở xa  nhưng rất quan tâm, sau này có bà nội và mấy cô nữa,chị  và em gái của  ông xã tôi, cũng đều là phụ nữ,  cũng ở vùng với cô Kê,  tất cả đều đầu tắt mặt tối vì chúng nó.Họ hỗ trợ  hai má và tôi  chút đỉnh về tài chính, chứ  để “ tả xung hữu đột “ với bọn nhóc này, là ba  bà trong nhà .

 Tôi  nhớ những trang  sử tuổi học trường làng “ Vua Gia  Long lên ngôi,lập ra  bộ luật Gia Long thay cho bộ luật Hồng Đức của vua Lê Thánh Tôn “. Thầy giáo giảng đại khái, rằng  luật Hồng Đức của vua Lê Thánh Tôn  có  nhiều giá trị, nhưng  khi  vua  Gia Long lên ngôi, xây dựng nhà  Nguyễn, thì  ông thấy có  những điểm   cần bổ  sung . Để dạy dỗ  một lúc ba  đứa bé sinh ra cùng  một  thời điểm,   mà bên cạnh có hai bà má  với  kiểu chăm trẻ  năm 1945, tôi vẫn đùa, vì đó là thời điểm hai bà bị bán làm con  nuôi,  nhà giàu họ mua về để   trông con nhỏ cho họ,vùng nông thôn Trung Bộ,   thì  phải  định ra “ luật”.  Hai má đã có lúc giận dỗi,má Tư hiền nên đắp chăn  khóc và bỏ cơm, còn má  Mười tính  khí đàn ông thì đi .. đẩy ghe  ra sông  ! Tôi cứ theo luật mà làm. Tôi còn  cầu cứu cô Kê,  bà nội và các  cô của bọn trẻ, và rồi thấy bọn trẻ răm rắp tuân theo, hai “ngoại” rảnh tay làm nhiều  việc khác, nên  luật của tôi đã thuyết phục được hai bà . Ở trường làm chủ nhiệm  lớp,tôi cũng  buộc học sinh chấp hành tốt  nội qui của trường,  và có thêm “ nội qui  lớp”  để cho các hoạt động trôi chảy. Tôi  không chạy theo thành tích, ( dựa vào nội qui trường máy móc ) mà  linh hoạt,bởi luật nào cũng mang tính nhân đạo cả .

Những ngày theo hai má  lên vùng   “ xứ lạnh” lập  nghiệp,tôi  đã lờ mờ học  ra  việc “ chấp hành luật “. Các  chủ vườn  ngày ấy      chỉ là  những nông dân Hai Lúa, nhưng tôi thấy cách họ  tổ chức công việc ,giờ giấc,những qui định  khá chặt chẽ và đầy tình   người.Vườn rộng, trai bạn nhiều, việc bộn bề,  nhưng  bà chủ  nhiều hôm vẫn có thể  ung dung đi thăm con  gái  ở  xa  sinh con cả tháng,  hay ông chủ  sáng  sáng cứ giao việc cho  họ,còn ông, vốn có tật nghiện  thuốc lào, nước chè xanh,lại hai vai gánh thêm việc  một ấp trưởng, một thành viên của  nhóm VC nằm vùng,nên ông cố tình lê la nhà nọ sang nhà  kia, trọn buổi sáng, có khi cả  buổi chiều, mà việc vẫn chạy.  Có mấy điều hai má tôi vẫn nhắc : hễ đêm đến, trừ  trường hợp hi hữu,còn lại  trai bạn được  ngủ yên giấc. Vào mùa  cần “ đổ phân”tức là    dọn nhà  WC  lấy phân ra ủ, thì họ    không được giao cho khâu nào cả. Đi lấy nước từ  suối về ao nhà  những đêm mùa  khô hạn thì  ông và  những  người con. Cả việc bổ củi,gánh nước, ông bà   giao cho con cái. Trông em  nhỏ cũng vậy,nếu cần thì thuê  một  người  khác . Qui định   tiền  lương, thưởng, quà tết, đau ốm .. rất chi tiết.

  Tôi có dịp gặp lại   một vài   người con,  thừa hưởng vườn tược  gia tiên để lại, trở thành những chủ nhân mới . Khoa học phát triển nên nông nghiệp cũng được cơ giới hoá, tuy nhiên có  nhiều  khâu vẫn cần đến sức lao động cơ bắp.Đó là  khâu “ vô chân”, bón phân.. Vô chân tức là  lấy đất đắp vào chân gốc rau  khi cây vừa qua giai đoạn phát triển, mục đích là   giúp  cây rau  tăng trưởng nhanh chóng, có  trọng lượng  như ý  muốn. Còn  vô phân tức là ,cứ gọi là cho rau ăn  thêm chất bổ  vậy.Muốn “ vô chân” thì  bước đầu tiên là   chọn đất giữa luống, cuốc bung lên bằng  một loại nỉa bốn chỉa . Dùng đất này,với một cây vá, xúc từng xẻng mà      ý tứ đắp vào từng gốc cây, cẩn thận nếu  không cây sẽ gảy, loại  rau như bắp sú, hoa lơ,  thân cao , to ,mà lại rất giòn.   Tính toán diện tích vườn,số  lượng cây  khắp vườn mà thuê thêm công,  bây giờ chủ  yếu là công nhật  chứ  không  mấy ai  nuôi thợ trong nhà . Chủ  một bên,thợ  một bên.

 Có chủ  ra sức cuốc  rất  khoẻ, như vắt hết sức lực ra, rồi hối hả xúc đất,rồi  vun gốc, rồi   người thợ  chưa  kịp thở để đi  uống nước, thì chủ đã thúc giục qua  luống  khác .. Hết ngày, người làm công   đến tìm chủ, xin nhận tiền (  nguyên tắc,  luật..vườn mà ) là sau  đợt vô chân,bón phân thì chủ mới trả ) Chủ ngạc nhiên, chú làm công vờ gãi đầu : dạ, tại nhà có chút việc. Chủ gặng,việc gì ,  mày  hứa làm cho tao    xong đợt này mà .Chủ có  linh cảm trực giác  rằng  hình như chàng làm công này  muốn..thôi. Mày thôi thì tao kêu công ở đâu ? Dạ thiếu  gì,chứ cháu bận thiệt mà . Rồi  anh  ta ù chạy, không kịp nhận tiền. Công cán đó, mai mốt sai vợ ra nhận.Mấy ngày bị chủ “ quần thảo “ anh chàng hãi hùng . Mà sao hai  vợ chồng chú ấy  giỏi thật,hùng hục cuốc  vun, cứ như là mai… chết đến nơi. Mình xin bái, kiếm chỗ  khác. Đi làm thuê lâu dài,  cứ bị  bóc lột như vầy,thôi  xin chào !Chủ chạy đi tìm công, nhưng cứ như có những cú “tin nhắn mồm “ truyền đi  rất nhanh, nên cuối cùng  hai vợ chồng  đành  gồng mình lên mà cuốc,mà vun,rồi đổ bệnh ! Vườn nhà  người tha thì  đầy trai bạn, mà hễ năn nỉ đi tìm “   giúp cho  vài bữa “ thì ai nấy   tìm cách tránh như tránh hủi ! Bà mẹ già của hai vợ chồng chủ vườn  ấy hiểu ra . Bà  đay nghiến con trai : có cái luật đâu mà lạ ! Thuê  người đến,  chủ cố làm  hết sức hết lực, tớ thấy  buộc phải theo,nhưng  một bữa một thôi.Con trâu con bò  chúng nó  còn nhận ra, mà đây là con   người !

Chủ ngộ ra,  nhưng  đã  muộn .Giao vườn cho con rể, và ..mất luôn vợ .Vì họ bỏ công ngày đêm     bên vườn,quên cả  sự có mặt của ông này .

  Có lẽ  vì cũng quen  “ định ra  luật “nên có nhiều  người phải sống với  “luật rừng “ hay “luật giang hồ”.

  Người bạn   cùng  tôi gắn bó  một thời niên thiếu là  nạn nhân của  những bộ luật mang khái  niệm “luật rừng “ hay “luật giang hồ”này . Chị    không kể,nhưng sự việc thì  rõ ràng.Có nhà  bố mẹ mà  không được ở,vì  “ nữ nhi  ngoại tộc” chỉ  do bà này và cậu em ở khung tuổi  kỵ nhau ,em cầm tinh con   heo mà chị là con  khỉ,   rồi con đầu  lòng của  người em     chết non,thầy bói nói  do kỵ với cô của nó, đang ở chung nhà (?) Khi  được về ,thì  tách  hộ ra . Bà này   mỗi dịp lễ lạc,tết  nhất,  được   phụ  huynh,học sinh tặng  nhiều quà, thì cả nhà  dùng chung.Cả nhà bây giờ là hai hộ,hộ kia có nhân khẩu gấp ba, thế mà  bà  giáo  thấy vui, ít ra là  làm cho bà mẹ, vốn rất yêu quí con trai một, vui  vẻ. Nhưng khi  bà này   ra vườn hái  vài trái su, giàn do hai vợ chồng dựng,    cây cũng do họ trồng,thì hôm  sau,giàn   héo queo,rồi bị giật sập.Chị Giang có  ăn mấy  quả su ấy, lỡ  nuốt vô bụng,mà  nghe đắng chát. Chị bảo, lỗi ở tớ. Vì hôm ấy tớ ghé qua,nhà hết cơm, người bạn vội chạy đi  kiếm quả su, chế  biến cho bà này món  mì xào , ngon lắm, vì những quả su non rất  ngọt,thêm món mì và chút gia vị nữa thì cứ  như  đi   rét tô răng vậy !  Tôi đùa : thì  luật sờ sờ ra  đó. Không   dựng giàn, không   gieo cây, ai cho phép hái . Còn quà  tặng  thì bà mẹ   dùng, mang cho bọn trẻ,chứ đâu cho   người lập giàn su !  Đúng luật là giá má giàn su  ấy do bà mẹ trồng ! Hai bà  lần ra vườn, lật tìm những  cọng su ,cành lá héo rũ, mà  nước mắt  lưng tròng . Vì cái tội  hành động phi pháp mà .. đã hại  cuộc đời giàn su tội  nghiệp !

  ( còn  nữa )