"LẠI DỒ"

   

                                   “LẠI DỒ” .

      Ti vi của tôi hỏng rồi. Chưa thể sắm một chiếc mới vì “ hắn đang tính mua laptop, rồi dựng một  giàn sắt ngoài sân để trồng mướp đậu, còn tính mua máy giặt, lại dồ…” Chị Hạ Em giải thích giùm tôi  với các bà  già đến nhà chơi, vì cổ họng tôi đang mắc nghẹn bởi một  củ khoai lang quá nhiều bột .  Chị  Hạ Em và Bà Năm vừa chung nhau mua một ti vi mới, chắc là loại… lớn nhất tiệm . Khung hình rộng như khuôn bàn giáo viên trên trường tôi, sáng bóng, loáng thoáng bóng người qua lại. Khả năng của tôi chỉ có thể sắm chiếc với  diện tích  bằng nửa thôi.Nhưng từ từ … Nhưng tôi sốt ruột, có hôm ghen tỵ, vì lâu lâu  chị lại qua kể lể . Chương trình  độ ni có nhiều thứ hay, mà thiết thực. Phim đủ thứ, đủ cả trăm kênh, coi đã con mắt, mà cũng không tốn bao nhiêu, lại dồ… Ý chị muốn nói thêm là không  phải  nhướng mắt lên  vì cái ti vi nhỏ như của tôi, mà có hai người coi chung, bàn luận với nhau cũng vui. Nhớ dạo mấy   người con  chị cả của tôi  ghé trọ học, chúng luôn suýt soa chiếc ti vi màu của ông nội chúng, một địa chủ ở Đất Làng, Cầu Đất ngày ấy.  Ông bà có nhà ở đường Hồ Xuân Hương, đi thêm một tí là đến “ Hồ Thở than êm đềm năm tháng trôi, du khách vui xuân còn nhớ muôn đời”, tôi cũng “ nhớ muôn đời” lời đứa cháu . Dì biết không, màu bông thược dược trong cái ti vi đẹp không  thể tả . Cánh thứ mà trắng xen đỏ đó, đẹp hơn bên ngoài nhiều, mà nó to như  nón lá. Còn loại đỏ  bạc đô, pha đen nhung, ngó ý như… thật.  Đẹp không thể tả .Tiếc là chúng nó chưa “ lại dồ” để khiến  cái đầu ưa liên tưởng của tôi phải thêm  sáng bừng với  cả một rừng hoa muôn sắc  . Bây giờ là  ti vi đời mới của chị Hạ Em và bà dì Năm. Vừa nối cáp, lại  có mạng FPT, màu sắc rực rỡ hơn hẳn chiếc ti vi cũ của tôi .

 Chị lại sang nhà tôi, thì thầm . Đó là những ngà giáp tết con gà này . Nè, có phái đoàn của mấy người trong thành phố Hồ Chí Minh đi chúc tết  Côn Đảo đó. Còn tặng cho  đảo nửa tỉ nữa. Đoàn của mấy ông  thành ủy. Ông Đinh La Thăng với mấy ông … lại dồ . Tôi hơi chột dạ. Trong bài  viết trên trang blog, tôi kể lại khung cảnh một chiều mưa, ngồi nép trước  tam cấp  ngôi nhà nhỏ trong hẻm Đào Duy Từ, bồi hồi nghĩ đến Côn Đảo , thổn thức mối tình  đơn phương  câm lặng của mình, một mối tình mà “ nỗi lòng ai ở trong lòng mới hay”của tôi, nhớ đến nơi tôi chưa hề được đặt chân đến, vì nơi ấy có một người. Thấy vẻ mặt  bỗng nhiên  hơi là lạ của tôi, chị có vẻ hiểu, nhưng theo cách nghĩ của chị.  Có người đi thăm Chút nhà mình  rồi, tết năm ni vui hơn . Nói chứ,  hắn mà sống chừ cũng vui,nhưng đi mà nhiều người thương như rứa cũng  vui . Tôi không nói được lời gì, dù chị là người chịu khó lắng nghe tôi kể lể .Tôi thấy mình  thở  ra nhè nhẹ. Chị chưa đọc blog!Tôi không muốn cho  ai biết chuyện này. Tôi có lúc thấy mình  giống như nhân vật Việt của Nguyễn Thi trong truyện ngắn  Những đứa con trong gia đình, cứ giấu chị như giấu của riêng mình vậy, vì cậu ta sợ mất chị mà .

  Rồi chị lại sang, thì thầm, nè có mấy ông cán bộ cách mạng lão thành ở Quảng Ngãi  được  mời ra Hà Nội chơi đó, được  đón tiếp đàng hoàng lắm đó,gặp được mấy  ông Thủ  Tướng với …  lại dồ… đâu phải ai cũng được gặp, được mời .Tôi có kỹ năng quen nghe  lũ học trò phát biểu, có khi lòng thòng dây cà dây muống, nên nhanh chóng nắm được vấn đề . Ồ, những người dân quê anh, cùng tuổi với anh ngày ấy , bám đất quê hương, bám dân, mà sống , những đồng  đội của anh , họ đã được  ra thủ đô thăm Bác Hồ, như ước nguyện ngày nào của anh . Mấy ông nhà nước nhà mình trăm công nghìn việc mà quan tâm đến những mong mỏi thầm lặng như thế, thật là vui quá

        .Chẳng ai nói thêm một câu, chúng tôi cùng đưa mắt nhìn trời. Sắp  sang xuân,những luồng   gió đông vẫn còn mang theo nhiều hơi nước, nhưng nắng dường như ấm hơn, trong hơn. Có một cụm mây trắng lang thang. Hôm qua ,  chỗ hai chị em đang ngồi nhìn lên là ngọn đồi cao , trước là nghĩa trang thành phố, đang đươc san ủi để xây lên những công trình mới khác, có một đám mây đen thật to sà xuồng tận đất. Đám mây  như một con quái vật lông lá , giăng kín  chân trời, làm cho dãy vườn dâu tươi tốt  sắp đến mùa thu hoạch quả cũng tối sầm . Chưa bao giờ tôi  bắt gặp một  đám mây trông khủng khiếp đến thế, nhưng bà  dì Năm thì thản nhiên, trời chưa qua mùa  nắng  đâu, mây như vậy thì còn mưa hết tháng giêng. Mưa tháng giêng !

         Khoảng sân hẹp trước hiên nhà, tôi sẽ cho dựng một cái giàn sắt trồng các loại rau hoa có giây leo. Sáng kiến này từ cô  Chi, chủ nhân  ngôi đền Linh Bửu gần nhà tôi. Đền vừa được trùng tu lại, ngôi nhà nhỏ của cô kế bên có  giậu rào tứ bề, có một cái giàn cao trước hiên lủng lẳng những quả mướp nho nhỏ như ai gắn  vào đáy giàn vô số chiếc ống thổi  lửa ngộ nghĩnh. Tôi chưa tìm ra được hạt mướp non,sẽ gieo đậu ngự. Gieo rồi, ngày ngày chịu khó tưới tắm để cây chóng lên mầm. Nếu  có mưa, cây sẽ phát  triển nhanh .

         Có một dạo tôi rất lấy làm bức bối vì khoảng sân eo hẹp trước nhà. Bức bối vì dãy nhà trọ với muôn vàn  trang phục xanh đỏ đủ kiểu ngày  ngày giăng trước mắt. Sao không nghĩ ra  chuyện trồng cây leo nhỉ .Có nắng, có gió, có nước, rồi bón phân, thì cây sẽ sống nước . Còn đất, thì đào xi măng lên,  đổ đất vào.Phân  bón tôi mua lại  từ kho phân nhà cậu Bé, loại phân bò khô giòn , một   bao đầy mà chỉ có giá ba chục bạc . Bà Đu Đủ cũng bỏ một buổi chiều đi nhặt phân bò  với tôi, trên mảnh vườn  bỏ không gần nhà tôi, người ta chưa kịp dựng biệt thự, mà đưa bò đến ăn cỏ những ngày mùa mưa .  Mất hết ba tháng liền, một mình phá một khoảng sân  giáp hiên, đào dọc theo hiên,  còn chiều ngang độ hơn một mét,cũng đủ cho năm sáu bụi vừa đậu, có thể su su, mai mốt đi Cầu Đất xin hạt mướp. Đất thì cứ ra vườn sả mà  thồ vào . Chỉ mới có một  trong  hai ông chủ mua đất đến làm nhà, tôi cũng chỉ mất độ ba tiếng , thay vì…ba mươi giây , thu hoạch sả để   trả đất , phần còn lại người ta đổ vôi  vữa lên khắp nơi, dọn dẹp rất mệt, lâu lâu tôi ra thăm bụi chuối mà thôi,  còn vườn thì chuyển  vào sân nhà vậy.

             Ba tháng ròng rã,  tiền mua sắt và công thợ ngót ngét cũng bằng hai phần ba chiếc ti vi 49 inch của bà chị “ lại dồ”,nên việc  hằng ngày xem thời sự đành nhờ vả luồng thông tin của chị. Đây, hôm nay lại một thông tin mới. Nè,  người ta đến Tịnh Khê làm “ talk Việt Nam” đó. Có chụp  cổng trường Tịnh Khê với đám học trò . Trường   tiểu học  hả chị, không biết trường hồi xưa anh  Chút học  tên  chi . Bỗng chị quát tôi, mi với anh Thạch nhà tao hồi nớ ngốc bò tẹt . Con nhà ai,ở đâu, học trường nào, không quan tâm chi cả . Tôi đùa, thì chị cũng muốn dấu anh làm của riêng mà. Nhà anh ở đâu, đến mấy lần, mà ai hỏi thì ôm đầu  kêu ôi, tau không biết đường. Chị lại nhìn tôi,cười như thú nhận. Ừ he, chừ đi một mình tau cũng… không biết đường. Bữa có tụi bay đi  với tau mới biết thôn xã nhà hắn (anh  Chút ) .Những ngày ấy sắp đến giỗ anh  Thạch,chúng tôi rất nhớ anh, lại nghĩ nhiều đến anh Chút .  Tuần trước,hai chị em  lại lặn lội về đây  tiễn đưa mẹ anh đến nơi an nghỉ cuối cùng. Miền trung vừa  qua  mùa giông bão . Con cháu khấn khứa, bà thương cháu chắt nên đi  trong ngày trời  khô ráo, xin luôn thương yêu,che chở chúng con . Xin luôn thương yêu,che chở chúng con .Đêm đêm tôi luôn cầu nguyện như thế.

 Nhưng bây giờ, tôi quyết định hoàn thành mục “ lại dồ” của chị Hạ Em. Chiếc truyền hình của tôi không lớn ,nhưng cũng có  cáp và nối mạng như  mọi người, vì tôi còn dùng cho laptop . Nhân viên nối mạng đến, lại đi cùng một người bạn.

                                    (còn nữa )

HIỆP SĨ ÁO XANH (1)

HIỆP SĨ ÁO XANH

Bàn về phẩm chất này , người Anh có một truyện cổ rất thâm thúy.

Truyện kể rằng một vị vua nọ có mười người con trai, tinh thông võ nghệ, nhưng lần lượt chín người bị rơi đầu bởi một kiếm khách tuổi trung niên, mang tên gọi Hiệp sĩ áo xanh. Người này có phép thuật kỳ lạ : có thể sống lại sau khi đầu đã bị chém lìa khỏi cổ. Các lãnh thổ của nhà vua bị thu hẹp dần , rơi vào tay gã Hiệp sĩ áo xanh này .

Hôm nay lại đến dịp hẹn đấu kiếm với gã hiệp sĩ, chàng hoàng tử út hăng hái lên đường, mặc cho vua cha nhiều lần cản ngăn. Lãnh thổ , vua không quan tâm nữa, mà bây giờ chính là sinh mạng hoàng tử, kẻ duy nhất gìn giữ ngôi báu của vua cha .Chàng hoàng tử hẹn sẽ trở về trong vinh quang. Chàng đi , một mình một ngựa, đi mãi, cho đến khi trời tối mịt, bỗng thấy trước mắt hiện ra một tòa lâu đài nguy nga,tráng lệ. Lính canh ân cần mở cổng cho chàng vào.Ngựa được nghỉ ngơi, còn người được thay đổi trang phục để sang dự một buổi yến tiệc linh đình, kéo dài đến khuya . Sáng hôm sau,chàng hoàng tử út dậy muộn, lơ mơ hồi lâu mới nhớ đến mục đích chuyến đi của mình. Nhưng chủ nhân tòa lâu đài đã xuất hiện. Đó là một người đàn ông tuổi trung niên, dáng dấp khỏe mạnh, nai nịt gọn gàng, đến mời chàng đi săn. Săn bắn là thú tiêu khiển vị hoàng tử út rất yêu thích, nhưng hôm nay chàng mệt mỏi quá nên đành từ chối, hơn nữa chàng có buổi hẹn với hiệp sĩ áo xanh; nơi hẹn cách khu vực của tòa lâu đài độ vài ngày đường. Chủ hứa nếu săn được bất cứ con thú nào, cũng nhường phân nửa cho chàng . Chiều tối, người đàn ông chủ tòa lâu đài đi săn về. Số thú ông săn được chia làm hai , một nửa để tặng khách. Tất cả đều được dùng chế biến các món ăn trong thực đơn yến tiệc tối nay. Hễ khách đến dự tiệc hỏi người săn được thú đó, ông chủ đều nêu tên hai người . Hôm sau cũng thế. Buổi yến tiệc linh đình với ê hề rượu thịt khiến chàng hoàng tử say túy lúy, không thể nào ngồi dậy nổi .Nhưng khi người đàn ông chủ nhà vừa đi khỏi, một mỹ nhân xuất hiện. Đó là một thiếu nữ ,nhan sắc rực rỡ,xiêm y lộng lẫy. Bên ly trà, cô gái xinh đẹp đó than khóc với hoàng tử út, rằng nàng chính là phu nhân của người đàn ông chủ tòa lâu đài này, nhưng nàng không hạnh phúc. Nàng van nài hoàng tử hãy đưa nàng đi trốn.. Cô gái đó ôm hôn hoàng tử ba lần,sau đó rút giải lụa xanh trên áo trao tặng chàng, như vật làm tin. Hoàng tử hứa sau ngày chinh chiến trở về sẽ ghé lâu đài đón nàng . Họ chia tay, vừa kịp chủ nhân đi săn về. Người đi săn bảo : Tôi cũng sẽ chia cho chàng một nửa số sản phẩm . Chàng hoàng tử vui vẻ đáp : Ồ, tốt quá. Hôm nay tôi cũng săn được hai thứ, xin tặng ông một nửa . Nói xong, chàng rút giải lụa, cắt làm hai phần bằng nhau, tặng ông một đoạn, sau đó đặt lên má ông một... rưỡi nụ hôn. Đêm hôm đó,chàng cương quyết đi ngủ sớm,vì mai là đã đến lúc hẹn gặp gã hiệp sĩ áo xanh.

Nơi hẹn là một ngọn đồi hoang vắng. Trong tấm áo xanh lá cây quen thuộc, gã hiệp sĩ bất tử đang đứng chờ. Chỉ vài đường kiếm, chàng hoàng tử út đã nằm dài trên cỏ, cổ bị mũi kiếm nhọn dí sát,nhúc nhích là đứt họng. Thế nhưng hoàng tử vẫn nói được.Chàng dõng dạc: Hỡi gã hiệp sĩ áo xanh, hãy cắt đầu ta như ngươi đã hành động đê tiện với các anh ta . Nhanh lên,đừng chần chừ.

Thật bất ngờ. Lưỡi kiếm bỗng bị thu lại, gã hiệp sĩ quỳ xuống đỡ chàng hoàng tử út ngồi dậy. Ông nhoẻn miệng cười: Ta chả dại gì mà đi giết ngươi, bởi làm thế, ta đã hủy hoại một nhân cách .... trong ngươi ! Đó là nhân cách gì ? 

Đã nhiều lần tôi đem câu chuyện này kể cho lũ học trò nghịch ngợm nghe, lúc rảnh rang độ dăm phút cuối một tiết dạy. Tôi luôn thất vọng vì chưa một đứa nào giải được đáp số. . Bình quân mỗi năm tôi kể ba lần ( cho ba lớp dạy ) ,mà tôi về trường này đúng hai mươi lăm năm, vị chi là … Chưa kể những lớp tôi bất ngờ bước vào trong những tiết dạy thay cho đồng nghiệp .Và tôi vẫn miệt mài kể .

Có một năm học, bỗng dưng có hôm tôi thấy mình dạy một tiết Lịch sử ở khối lớp Chín. Hồi đó trường tôi có hệ phổ thông cơ sở rất hùng hậu, chỉ riêng khối cuối cấp học buổi sáng chung với các anh chị lớp trên. Dạy thay thú vị lắm ,vì không phải kiểm tra bài cũ, rồi tập vở, không phải miệng giảng, tay viết mà mắt phải canh chừng lũ quỷ nghịch ngầm, mà từ chuyên môn chúng tôi gọi là “ không tập trung,làm việc riêng”. Nhưng học trò vốn khôn ngoan. Có thầy cô lạ đến, chúng rất nghiêm túc,ít ra là để tạo tiếng tăm cho lớp chứ. Mà cũng vì thầy chả hề đe nẹt, hình sự với đứa nào cả . TIết học trôi qua rất nhanh . Còn mấy phút cuối, thầy không dám ra khỏi lớp, và để cho học trò không lấy cớ “ xin đi vệ sinh “, thế là tôi kể chuyện. Cùng chuyện “Hiệp sĩ áo xanh” ấy. Không hiểu sao hôm ấy tôi cao hứng bảo : Trò nào tìm được đáp án,cô sẽ tặng một cây bút . Bọn trẻ lớp chín, phổng phao, cũng xúng xính áo dài tươm tất như các chị, có một đứa giong tay xin trả lời. Đấy là một chú bé ngồi cuối lớp, người tròn ục ịch, khuôn mặt thông minh, làn ra rám nắng, khỏe mạnh. Chúng tôi thường có cảm tính với những kẻ ngồi ở vị trí xóm nhà lá này. Đó là những cán bộ lớp, hay ít ra là đối tương không để thầy cô lo lắng . Nhân vật đứng lên, kéo thẳng vạt áo len bị co lại vì ngồi lâu, nhìn thẳng bà cô , thủng thẳng đáp : Thưa cô, đó là … Lũ bạn vỗ tay rầm rầm, mắt nhìn tôi đắc thắng, như muốn khẳng định cô thua tụi con rồi nhen.Vừa lúc đó chuông reo . Tôi đưa hai tay lên cao, dấu hiệu ổn định trật tự, mà rồi vẫn phải gào lên: Con tên gì ? vừa loay hoay lật úp cuốn sổ Đầu bài, bao giờ giáo viên chủ nhiệm cũng cho dán sẵn một bản sơ đồ lớp học. Lũ trẻ đã ùn ùn kéo nhau ra hành lang. Chúng nó còn phải xếp hang ngay ngắn ở sân, chờ cờ đỏ cho phép mới được tiến ra cổng.Tôi theo nhân vật “ trúng số” đến cuối hàng.

Vậy mà rồi công việc khiến tôi quên bẵng lời hứa. Dãy khối chín nằm chung với khối 11, lại ở trên lầu , khá biệt lập, tôi không được phân công ở những khối này , nên không có dịp lại qua .Nhưng lũ trẻ thì không quên. Có hôm bất ngờ tôi đi trực giám thị thay cho một đồng nghiệp có chút việc riêng. Cô giáo tìm đến tận nhà, năn nỉ, lại để cho tôi một bao bì có tờ giấy bạc màu đo đỏ .Tôi làm sao từ chối . Công việc nhẹ nhàng,có điều phải đi sớm, về muộn. Nhờ đi sớm hơn mọi khi, tôi bị lũ lớp chín ấy túm áo .Tôi hẹn, để ra chơi cô sẽ lên lớp, 9a10 phải không. Chúng nó dạ ran sung sướng. Điểm qua những khuôn mặt, hình như không thấy chú bé ục ịch, khuôn mặt có làn da rám nắng. Tờ giấy bạc được nhận “ phụ trội” chi cho mớ bút , hai cái bánh cho chị Thủy tạp vụ và tôi( vì tôi nhờ chị đi mua hộ tất cả ), thầy trò đều rất vui. Tôi thăm dò chú bé lớp 9a10 ấy, một lớp phó lao động, nhà ở trong tận Thung lũng Tình yêu,sát “khu vườn kiểu mẫu” ngà y tôi còn bé đã có dịp đến vườn cùng các chị . Ông bố cùng tuổi với tôi, có cậu con trai đi bộ đội, sĩ quan ở bộ Chỉ huy Tỉnh , ngay trước cổng trường , là láng giềng hàng xóm thân thiện của trường tôi . Anh chàng là cũng là cựu học sinh trường này. Chi tiết làm tôi cảm động là : tại anh con kể chuyện này mà con biết . Hồi đó ảnh cũng đố tụi con .

HIỆP SĨ ÁO XANH ( 3)

HIỆP SĨ ÁO XANH ( 3)

Dạo trường có hai cấp lớp, tổ Văn dù không sinh hoạt chung, nhưng có một chị hơn tôi dăm tuổi và tôi khá gắn bó, có lẽ cùng cảnh ngộ chống ề, ở với mẹ . Chị kể mẹ chị rất dễ tính, sáng sáng chị nấu cơm ,là ăn luôn cả ngày; có ngày ăn cháo, ngày ăn xôi, ngày ăn bún . Rồi bỗng chị nghỉ hưu .Hè đến, chị đưa mẹ đi cùng ,một chuyến đi xuyên Việt. Bà vốn là cô giáo lớp năm của tôi , nói năng từ tốn, đi lại nhẹ nhàng . Chị rủ thêm cô em dâu và đứa cháu độ mười tuổi .Họ được ưu tiên những phòng trọ, còn ăn uống thì độc lập . Bà giáo không khỏe lắm,đôi khi đi nhiều phải có người đỡ, nhưng đến đâu bà cũng không chịu bỏ lại. Trở về,thế là bà thành thản đi xa .Bà mất vào một ngày hè, tôi phải xuống thành phố Hồ chí Minh để điều trị căn bệnh nan y của mình, biết tin mà chỉ có thể gửi lời chia buồn với chị. Trở lại Dalat,tôi vội ghé thăm chị. Ngôi nhà nhỏ ở gần một ngã ba , đi lên độ trăm mét là trường tôi, hồi trước thỉnh thoảng tôi hay tạt qua chơi, bây giờ bỗng vắng lặng quá . Chị buồn bã tâm sự không nghĩ bà đi nhanh đến thế . Nhưng chị lại tự an ủi dầu sao cũng đưa bà đi chơi xa một chuyến. Bỗng nhiên tôi ân hận. Nếu như hôm ấy tôi cũng biết chuẩn bị chu đáo như chị, là rủ thêm một “ người lớn nữa” , có chế độ ăn uống như “đoàn” của chị ! Chị lại an ủi tôi, dù sao tôi cũng đã cố gắng hết lòng rồi, đừng dằn vặt mình nữa.

Hình ảnh chỉ mang tính chất minh họa

Ở tổ, nhiều người lấy cớ này cớ nọ “ ăn hiếp” tôi, chị lên tiếng bênh vực. Các anh chị em trong nhà chị cũng đều theo đuổi nghiệp gõ đầu trẻ, bố chị dạy tiếng Pháp ở trường hồi anh Chút, Chị Nhụy nhà tôi học. Ông cũng là Giám học ( hiệu phó chuyên môn ) Chị bảo tôi: Tổ mình ai cũng tốt,chỉ có một người tao ghét nhất . Lẽ ra không nên làm thầy. Lúc đó chúng tôi đang rảo bước trên đường.Tôi quay đầu nhìn vẻ chị mím môi,mắt chị long lên giận dữ , tôi hiểu nỗi lòng vì chân lý của chị .

Nhưng một hôm, chị tìm tôi tận cửa lớp học trao cho một cuốn sách mỏng, tập truyện ngắn của một nhà vănNga. Có những trang trong truyện “ Người trong bao” chị tô đậm giòng chữ một gã ton hót, mách lẻo ,là kẻ cố leo lên bậc thang công danh bằng mực vàng, còn những giòng gần cuối truyện thì chị dùng viết đỏ chấm bài học trò gạch dưới hai lần , nhẫn nhục trước những lời lăng mạ,không dám nói thẳng rằng mình yêu trung thực và tự do , vì cốt sao kiếm được miếng ăn,ấm thân, vì một chức tước hèn mọn nào đó chỉ đáng mấy đồng xu” Và chị chú thích : Đó là chúng ta . Vậy là chị buông cờ trắng rồi. Tôi hiểu chị, một lần chị chợt đi qua lớp tôi đang dạy, bất chợt chị nắm chặt bàn tay,đâm lên không trung, tín hiệu động viên tôi cố lên . Tôi vội chạy ra , đấm vào tay chị, vừa lúc đó cái gã gã ton hót, mách lẻo ,là kẻ cố leo lên bậc thang công danh đi qua .

Hắn là đồng hương của chị, nhà người cô cũng là láng giềng của chị. Hồi hắn mới về trường, chúng tôi khá thân thiết với nhau , xem chúng tôi như những bà mẹ đáng quí . Bất chợt có dạo chúng tôi thấy hắn thường xuyên ra vào phòng Hiệu trưởng, và thế là lên chức Thư ký hội đồng , không thua gì một hiệu phó, và thế là “ các cô cứ việc đi đường các cô”, nhưng “ Tôi chỉ muốn báo trước cho các you rằng có thể có người đã nghe cuộc nói chuyện này, và để cho không ai có thể xuyên tạc câu chuyện vừa rồi,và để khỏi có điều gì chẳng lành xảy ra ,tôi sẽ báo cáo với ngài hiệu trưởng nội dung câu chuyện hôm nay… trên những nét chính. Tôi sẽ làm việc đó” ,( những hàng chữ này, chị cũng bôi vàng ) khiến chúng tôi luôn dè chừng trước hắn

. Bấy giờ có một thầy giáo trẻ trong tổ Tin học cũng được Hiệu t rưởng gọi đến liên tục,vì anh chàng này có nhiệm vụ giúp Hiệu trưởng chưa tinh thông chuyện sử dụng máy computer. Một anh chàng dễ mến, rất gẫn gũi với cô con gái cưng của một thầy giáo Hiệu trưởng đã đứng tuổi mới lập gia đình . Tôi nhớ có hôm bỗng dưng chúng tôi tập trung rất đông ở Thư viện. Cô bé tiểu thư đang đùa nghịch ở đấy. Gã trong bao không biết trêu chọc thế nào mà cô bé cáu bẳn rồi hăm he “ Mai mốt nhà tao có giỗ không mời mày đâu” Ai nấy sững sờ. Cô quản thủ thư viện mắng, Ly hư nhé .Nó ngúng nguẩy, ai biểu hứa xạo. Mọi người bèn quay sang trêu chàng trong bao này, lêu lêu,đại biểu thường trực ăn giỗ không mời nhe . Mặt mũi anh ta đỏ bừng như người say rượu. Rồi cuối cùng anh ta lỉnh đi đâu mất,chẳng ai hay , còn chúng tôi nhìn cô bé bằng ánh mắt tin tưởng” ra đường hỏi người già, về nhà hỏi con trẻ “.Riêng tôi bỗng thấy tội nghiệp .Bây giờ thì anh ta đã đạt được ước mơ,sau nhiều năm chịu khó nâng khăn gói nhiều đời Hiệu Trưởng . Mùa hè vừa rồi, hai bà lão chúng tôi quá giang chuyến du lịch về miền Tây của trường cũ, mục đích là thăm gia đình Hoa Tre. Cô vợ Hiệu phó ngày nào vốn cởi mở , thân thiện, hôm nay sao bỗng khó gần Trên đường về, xe dừng lại bên bờ sông La Ngà cho thầy cô ngắm làng bè hoàng hôn, cô ta cũng đứng ở đó. Giang bèn bảo : Hồi xưa bọn cô… Nhưng lập tức cô giáo quay phắt đi , tỏ thái độ không thèm nghe. Với tôi, hẳn tôi bỏ cuộc, nhưng Giang không phải tay vừa.Bà ta vui vẻ ngâm nga rất to : Phu nhân cơ sơ vơ chơ, lỗ tai nay hơi bị đơ . Tôi thoáng bắt gặp nét mặt tái đi,giận dữ của cô giáo trẻ .

Chúng tôi có dịp đón ông thầy “ được bé Ly mời giỗ “ ghé ki-ốt trong Vườn hoa Thành phố . Bây giờ người thầy dạy Tin đã lên Sở công tác rồi. Giang hỏi, sao chưa có “ ai” hết ta, thầy bình thản, cứ để vậy đi hai cô. Tôi nói với Giang, hồi tôi phải chuyển sang công tác ở Thư Viện, nếu không có thầy làm nhân chứng,thì tôi tiêu táng đường rồi. Ông thầy trẻ khiêm tốn : cô ơi, không có con thì có nhiều người khác đến giúp cô,đó là qui luật cô à .Dù sao,đó cũng là con người yêu trung thực,tự do .

Ông thầy có vẻ khá thích thú với những vần thơ rất đời, bất ngờ vì tác giả là một tu sĩ . Hoa trong thành phố thiếu gì, Sao anh lại chọn dã quỳ mà thương ? Không vì sắc,chẳng vì hương. Yêu em là bởi anh thường hay yêu.
Và những vần thơ phảng phất chất cổ xưa. Quỳ muộn hay quỳ sớm quá đây, cho lòng bở ngỡ, mắt mê say. Giữa ngàn lá biếc xanh xưa ấy, lạc một đóa vàng rực sáng nay. Tôi bước tình cờ không biết hẹn, Hoa chờ bất chợt có ai hay ! Ai hay trong vẻ vô tình ấy, Em nhắc riêng tôi chuyện những ngày .

Tôi có một niềm an ủi nho nhỏ từ lời động viên của ông thầy bói nghiệp dư và trách nhiệm những ngày vừa về trường. Cô sẽ có nhiều lúc có cảm giác như bị đẩy ra giữa giòng, nhưng lại có người quẳng cho cô một tấm ván để cô bíu lấy, lội vô bờ . Bàn tay cô có ngôi sao may mắn nè, cô cứ vững lòng. Cô phải giữ cho mình có một niềm tin .Khao khát danh lợi là tốt, nhưng cô phải làm chủ nó, đừng để “tụi nó” sai khiến.

Hinh ảnh chỉ mang tính chất minh họa

Và giờ phút này, khi tôi đã hú hồn hú vía hoàn thành nhiệm vụ đời người,việc nước việc nhà, tôi thực cảm thông cho những con người,trong đó có tôi “, nhẫn nhục trước những lời lăng mạ,không dám nói thẳng rằng mình yêu trung thực và tự do , vì cốt sao kiếm được miếng ăn,ấm thân, vì một chức tước hèn mọn nào đó chỉ đáng mấy đồng xu”

HIỆP SĨ ÁO XANH (2)

HIỆP SĨ ÁO XANH. (tiếp theo)

Nhưng anh chàng góp ý : Cái ông hoàng tử đó nằm dài người ra,làm sao mà dõng dạc được cô. Phải là “ thều thào chứ” . Tôi nghĩ cu cậu học Văn tốt đây.

Nhưng qua năm sau, anh chàng theo học ban Hóa bên trường chuyên của tỉnh . Việc Khúc theo học trường này,gia đình cũng bất ngờ. Mùa bầu cử hè năm ấy, gặp người mẹ đi bỏ phiếu, tôi nán lại nghe chị kể kể . Bà nội đổ bệnh rồi đi, nhà lại đang lo cưới vợ cho anh nó, cưới chạy tang , mọi thứ rối mù, nó thi cử ở đâu ,chẳng ai để ý . Áo len nâu đồng phục, nó âm thầm nhờ con chị nó lấy chồng tận Xuân Thọ đan cho , rồi đi học thì cứ áo nu-dông ( blouson ) hồi lớp cũ mặc ngoài. Xe đạp thì cà xịch cà đụi, đường xa gấp đôi, cứ lủi thủi đi về. Miết đến bữa họp phụ huynh, ba nó mới ngã ngửa ra . Lên đại học, Khúc đi du học. Một lá thư dịp 20.11 gửi thăm bà giáo già “bán tự vi sư” , Khúc tâm sự, câu chuyện cô kể đã ám ảnh con một thời gian dài. Con thấy bạn bè quanh con sống che đậy, thủ thế ,mới thấm thía rằng văn học là nơi nhà văn thổ lộ những ước mơ mà trong cuộc sống họ không thấy, không làm được . Mấy năm sau, vẫn chưa về . Người anh bảo, nó đang đi nghiên cứu chất trung thực và dũng cảm Bây giờ ông thầy Hóa đang giảng dạy tại một đại học của thành phố Hồ Chí Minh, và hẳn lại đang miệt mài với điều “ trong cuộc sống cần có “ . Ông bố chép miệng, có ai nghĩ nó đi dạy đâu . Nhưng làm thầy là hợp. C ái thằng thật quá mà !

Hình ảnh mang tính chất minh họa

Thật ! Đó là từ mà lũ con cháu gán cho mẹ tôi .Mùa hè năm thằng cháu nội con cậu Bé chuẩn bị đi thi đại học, tôi đăng ký cho mẹ và một đứa cháu nữa –em thằng đi thi – du lịch miền Đông một chuyến. Thằng nhóc mười lăm tuổi có nhiệm vụ hộ tống bà, sau đó sẽ ở lại đón bố và và anh vào. Rồi họ sẽ xuôi biển Vũng Tàu tắm nóng nữa . Còn tôi nghĩ nhân tiện Nhà trường đưa khách về khu Đại Nam ở Bình Dương, sau đó đi Sài gòn,sẽ kết hợp đưa cụ đi khám sức khỏe tổng quát. Trước đó, không bao giờ cụ chịu đi bệnh viện. Có lần thấy mẹ tôi có vẻ mệt mỏi, tôi rủ rê, đi bệnh viện thử máu coi nghe mẹ . Tai nghễnh ngãng,cụ ngỡ đi chợ, thế nên vui vẻ lắm . Hai bà già thong thả đi bộ gần bốn cây số đến bệnh viện, mẹ tôi đòi về . Các bà ở đó năn nỉ,hăm dọa,dỗ dành,cụ chịu ở lại xét nghiệm. Cụ bảo, hồi trước tau khám ở ông Su-dê ( một bệnh viện tư của người Pháp, nay là nhà nghỉ công đoàn, ở ngay đường Yersin ), cũng lấy máu nhiều như ri, cả xa-ranh, có đau ốm chi mô . Tôi giải thích, nhưng hồi nớ mẹ còn trẻ. Trẻ chi,cụ cãi, sáu đứa con rồi. Lần sau, tôi cũng rủ cụ đi. Cậu Bé thương hại hai vị khất sĩ lang thang nên sai đứa con gái lớn chở tôi đi trước bốc số, cậu sẽ chở bà lên sau. Tôi rốt ruột chờ . Hồi đó cả nhà chưa ai có di động , cả điện thoại bàn như bây giờ , nên cứ rán ngóng cổ nhìn ra cổng bệnh viện . Sắp đến lượt khám thì cậu xuất hiện, vẻ phờ phạc. Cậu thở dài, thôi tui chở o về .Mẹ tôi không chịu đi . Chuyến này, tôi cố gắng làm công tác tư tưởng thật chu đáo, mẹ tôi nhẫn nại nghe, mỗi câu tôi nói,cụ đều chấm bằng một từ “ầy” và cái gật đầu. Thế là ổn . Mẹ tôi vốn chuộng sự thật nên tôi thấy không việc gì phải đánh lừa cụ, nhưng giá như hồi ấy tôi hứa, mình đi Vũng Tàu thăm chị Huề ( con gái lớn của cậu ruột tôi,từ Hà Nội vào định cư ở đây ) luôn, hẳn cụ sẽ không làm vỡ hết chương trình của hai cô cháu. Trước hết là cụ nhất định không uống,nước lọc,sữa, hay bất cứ loại nước giải khát nào. Cụ cứ lắc đầu bảo không khát. Sau đó, cụ nhất định không ăn,bảo không đói. Mọi người trong đoàn lo lắng, hay cụ mệt trong người, hay là thế nào ! Nhưng người mệt là tôi . Buổi chiều, xe dừng ở thác Giang Điền để mọi người xuống ngoạn cảnh, mẹ tôi nhất định không đi đâu cả , cứ ngồi ngay sát cửa xe . Thằng cháu biến mất dạng . Nó có một đứa bạn học,con một cô giáo trong trường , tình cờ cả hai gặp nhau,như cá và nước, nó dầm thác trọn buổi.Mẹ tôi đứng ngồi không yên,cứ nằng nặc bắt tôi đưa cháu về, rằng bà sẽ cho nó trăm bạc ( !)Đồng nghiệp tôi dỗ dành,cho nó đi chơi chút bà, không sao đâu, dân Dalat quen leo thác mà . Có thầy ngạc nhiên bảo,cô dắt bà đi, đưa chi tới hai đứa cháu cho mệt. Trời, một cháu , một bà,tôi đã sắp muốn khùng rồi . Đến bây giờ, tôi cũng không biết thác Giang Điền mặt mũi thế nào nữa ! Mẹ tôi vốn quen với không gian mát mẻ của nhà mình, xuống đây nhiệt độ tăng cao, cụ lại không chịu ăn uống,tôi cũng lo lắm lắm . Cứ khấn vái thầm cho chuyến đi… bình an !

Quả là bình an mọi thứ,vì chiều tối hôm sau,khi cả đoàn về đến Sài gòn, thì mẹ và tôi cũng về đến… nhà .Cụ bỗng thư thả, như gặp lại người thân sau một thời gian xa cách rất lâu . Lũ cháu có đứa tạt qua láu táu, bà đi du lịch vui không? Đi chơi những đâu ? Tôi kể: thác Giang Điền ở huyện Trảng Bom, rồi về Biên Hòa. Vậy là đi hết Đồng Nai rồi.Ừ, hết cả Sài gòn luôn nữa . Đêm ấy , ba giờ sang,tôi phải nhờ khách sạn gọi taxi đưa cụ lên bệnh viện . Cả đêm cụ chẳng hề đặt lưng xuống giường,chỉ vì cái máy lạnh . Tắt thì thằng cháu kêu nóng . Thôi chỉ còn nước … Tôi chỉ kịp vội ghi mấy giòng cho trưởng đoàn… Bây giờ,được ngồi trong ngôi nhà của mình,cụ chẳng tỏ ra mệt mỏi. Tôi vội vã đi nấu cơm, nấu cháo ( cháo phần tôi,cơm phần cụ già .Mẹ tôi không chuộng món thứ hai cho lắm ) Đứa cháu lại bảo : Đi du lịch,ăn nhà hàng không sướng hơn về ăn cơm trứng luộc à . Cụ bảo ,ăn mà chi, uống mà chi,chỗ đâu mà đi đấy,đi ẻ .Ai nấy rú lên cười. Đó là tôi chưa “ tường thuật “ lại thời khắc trước đó .Ở bệnh viện Hòa Hảo,hai mẹ con kéo nhau đi hầu như không chừa một ngõ ngách nào ở đây,vì đều khám tổng quát. Mọi thứ, cụ đều đạt yêu cầu hơn tôi, kể cả huyết áp . Đến mục thử nước tiểu,cụ và tôi giống nhau trăm phần trăm , vì… Sau đó,tôi phải gọi điện cho cô chị- đang theo học ở đây- của thằng nhóc ra đón nó. Thằng bé gần hơn chục tiếng đồng hồ ngồi ôm mớ hành lý ,mấy chai nước lọc và bọc bánh kẹo, nay như được xổ lồng, tôi lại dúi cho mấy trăm , cười khoan khoái .Nó,cái thằng quỷ sứ, tấu trình với bố rằng cô Xí đưa bà đi Bình Dương,thành ra con phải ghé chị Dung . Có biết đâu tôi còn đầu óc nào mà đi Đại Nam Đại Bắc nữa . Xe rộng rãi, ghế ngồi, mẹ tôi cứ lang thang khắp nơi, có chút loạng choạng ,nhưng xem ra không làm cụ ngã .Lý do: Xí, xuống con,xuống mà đi chặt ( cắt )sú .Chú ơi, chú tài ,cho tui xuống tui đi vanh ( rọc bớt lá vàng ) sú cải ( cải thảo, cải bắp ) .Bác tài rất tâm lý, luôn miệng dỗ dành,cụ ơi, cứ chịu khó chờ, khi nào có vườn rau là con dừng xe cho cụ xuống ngay tức thì . Chớ đây đang ở Ngã Ba Giầu Dây,chưa có ai trồng sú cải hết trơn .Anh lơ thì bực bội vì phải luôn đi theo canh chừng bà,sau đó thì chịu thua. Bác tài an ủi,má tụi mình mai mốt cũng vậỵ. Một bà khách đế vào: Sợ còn hơn bà nữa . Phải, còn hơn nữa, bà Đu đủ cũng an ủi tôi như thế . Nó thêm, mi khi nớ chắc cũng kêu, ung ơi,cho tui xuống chỗ cây số 108 quốc lộ 20 , tui đi đào khoai mì với Liên đội nì. Tôi cũng không chịu thua ,bèn nhái giọng nó. Xuống Xí,xuống chỗ phòng giáo dục huyện, chỗ cây số 112 ,tao còn có mấy tiết đứng lớp …khuya ni . Hai bà lăn ra cười mà chảy nước mắt ,chỉ thương mẹ tôi một đời lam lũ, một đời chỉ biết đi cắt bỏ lớp lá vàng để dành lá xanh cho con ,sống chân chất thật thà .

thương mùa sao hồng đào (tt)

                          THƯƠNG MÙA SAO HỒNG ĐÀO (tiếp theo )

Nhưng  chàng  ca sĩ hôm ấy khẽ cúi đầu ,bảo sẽ hát một bài về Noel. Anh đùa, bài này ông Nguyễn Văn Đông đứng ở quan điểm khác , nhưng mình chọn lọc những câu phù hợp. Như cháo vậy, chỉ ăn xác, không lấy nước .

     Anh ngồi nơi bàn, đối diện với anh Kem, trên chiếc  ghế tựa cũ, cây đàn cũng cũ, chiếc áo len màu mỡ gà ,cổ tròn sờn mồ  hôi, tay áo rạn đường đan, nhưng những hoa văn giây thừng trên áo vẫn như bện bằng  len rồi gắn lên , nổi cuồn cuộn, chắc chắn. Chiếc áo giúp anh đỡ gầy ốm , dù anh bảo , cả nhà anh ai cũng đều là bộ xương mẫu trong phòng thí nghiệm . Chỉ có bài hát là mới , lần đầu tiên tôi nghe, rõ từng lời . Anh Thạch đã dấu dưới lớp khăn trải bàn một chiếc loa  ghi âm thu lại, không ngờ đó  kỷ vật của anh , một vài lần về sau này chị Hạ Em mở ra nghe,cảm nhận được tiếng rít trượt  của giây  đàn khi anh đổi gam, nghe được từng hơi anh thở .Khi anh nói hằng ngày, giọng có pha âm hưởng xứ Quảng của anh, nhưng khi hát,anh chọn giọng rất chuẩn, rất mượt mà,  rất sang. Chị Nhụy vẫn đùa , ca sĩ  Duy Trác ,m ột ca sĩ nổi tiếng ngày ấy được giới trí thức rất ngưỡng mộ .Tôi thường không đồng tình với chị Nhụy nhiều thứ, nhưng ở chất giọng hai người này, chúng tôi đều say mê . Anh Kem đã cầm hai cái đấm lên ,chuẩn bị đón nhịp,nhưng cuối cùng, mọi người cùng lặng theo tiếng đàn, tiếng hát của anh Đanuýp .    

              Một mùa sao sáng đêm Noel Chúa sinh ra đời. Người hẹn cùng tôi ngày về khi đất nước yên vui. Quỳ lạy Me Maria lòng Mẹ từ bi bao la ,tấu khúc nhạc lên xin ơn trên ban cho nhà Nam .

     Anh có thói quen ôm chặt cây đàn vào lòng mỗi khi đàn và hát .Hôm nay, tôi có cảm giác như anh đang ghì thật chặt, như sợ cây đàn có cánh bay mất, giọng anh như đang kể lại một kỷ niệm đẹp nào đó, với lòng thiết tha thương nhớ, và rồi anh cầu nguyện, van xin .Chưa bao giờ tôi nghe anh hát với nỗi da diết đến thế . Đêm nay tôi nhớ người chưa trở lại, chênh chếch mùa sao lạc loài. Ôi những mùa sao lẻ đôi. Cho tôi thương nhớ mùa sao ngày nào, thương những mùa sao hồng đào. Ôi những mùa sao cách xa… Lạy Mẹ đồng trinh ban ơn người Việt càng thương nhau hơn . Mọi người đều cúi đầu nghe anh hát ,chỉ có tôi ngồi xếp bằng trên một góc chiếc phản rộng,lưng tựa vào tường, chăm chú theo dõi anh đàn, ngắm nghía vẻ mặt vừa thương tiếc, đau buồn lẫn thành kính .

          Anh cũng như chúng tôi  không theo một tôn giáo nào cả,chỉ có đạo thờ ông bà, nhưng bây giờ mùa giáng sinh  1972, đất nước đang mịt mù khói lửa chiến tranh , mừng đón sinh nhật của đấng cứu thế và khát khao thanh bình là tâm nguyện chung của mọi người, những con người trẻ như anh .Sao hồng đào là tên gọi thay cho  đấng tạo hóa . Anh hát hai ba lần , mê mẩn như người lên đồng , có những điệp khúc  giọng anh nức nở đau đớn . Có câu anh đổi từ. Đêm nay tôi nhớ người chưa trở lại, rồi qua đoạn sau anh lại hát , Đêm nay tôi nhớ người không  trở lại. Từ không ấy anh muốn nuốt , nhưng rồi vẫn bật nên lời . Khi hát Rồi mùa đông trước qua mùa đông tiếp theo sau này Người bạn còn đi mà niềm tin vẫn thắm trên môi ,,tôi thoáng trông thấy vẻ rạng rỡ và chút  thanh thản trên khuôn mặt rất điển trai của anh . Tôi nghe giọng anh nài nỉ van xin  Lạy Mẹ đồng trinh ban ơn người Việt càng thương nhau hơn , lúc ấy, hai giòng lệ tuôn dài trên má anh .Anh vội quay đi. Anh Đanuýp xanh của chúng tôi,  một chàng trai tuổi đôi mươi trẻ trung , khỏe mạnh, hiểu biết , tài hoa , tếu táo ,hồn nhiên, sống rất nhiệt tình và trách nhiệm, sao hôm nay anh bỗng trở nên rất lạ .

                    Mấy năm sau, một buổi tối  tôi theo chị cả sang nhà bà Cửu Miên canh chừng nồi xương nấu cao,hai chị em tạt qua nhà dưới, nơi trai bạn nghỉ  .Ở đó  có đặt một chiếc ti vi nho nhỏ . Cả thôn tôi ngày ấy chỉ một vài nhà có phương tiện giải trí độc đáo và đáng giá này .Bà Cửu Miên cho trải mấy tấm chiếu để nhiều người,có khi cả xóm, kéo đến xem . Một người đàn ông độ tuổi ba mươi đang hát. Mấy chị em tôi rất rành giọng hát của nhiều ca sĩ nổi tiếng ngày ấy,là nhờ chiếc radio của cha ,nhưng qua ti vi thì chịu .Bài Chiều Vàng, mô tả tâm trạng của một chàng trai đi viếng mộ người yêu .Thơ và nhạc bao giờ cũng buồn,có lần anh Đanuýp xanh bảo vậy . Hôm ấy, mấy người vừa xem vừa chơi bài, càu nhàu , cái thằng cha này sao mặt mũi y như cha chết vậy .Người khác, hẳn vừa cầm bài, nhưng trí đặt nơi ti vi, tỏ ra cảm thông với ca sĩ ,  bồ  chết anh à . Hèn chi mà buồn thê thảm .Ừ ,vợ chết đau lòng hơn ai cả .Cha thì có mẹ,rồi ông cũng bỏ mình .Chỉ vợ là theo mình suốt đời .Tôi bỗng chú ý vẻ mặt của ca sĩ.  Nét mặt anh ta thực sự rất buồn, đó là nỗi buồn tôi gặp ở những đám tang .Tôi chột dạ, hôm  Nô-en năm nào, nét mặt anh Chút nhà tôi cũng ủ ê như thế . Hay nhà anh hồi ấy  ở Quảng có chuyện gì không hay, như tôi đã linh cảm ,chứ bồ bịch  thì kiểu người như anh ,theo cách nhìn của  chị Nhụy và tôi, chẳng có đầu óc  và  thời gian yêu đương bao giờ .

       Đến tận bây giờ,tôi vẫn không nguôi ân hận vì sự vô tâm của mình ngày ấy. Tôi đã ở tuổi mười lăm mười sáu, luôn tin tưởng mình là người gần gũi và hiểu anh hơn ai hết .Nhưng có những điều mọi người biết ,mà tôi không  hay . Hồi ấy anh có  chị người yêu cũng đang hoạt động trong đội biệt động đô thành (Saigon).Gia đình chị là cơ sở, mỗi bận anh về công tác  đều tá túc nơi nhà má chị . Họ ít có dịp viết thư cho nhau, mà thư cũng rất lạ , vài giòng chữ viết vắn tắt đằng sau một tấm bưu ảnh, có dán tem, ghi địa chỉ người nhận . Anh trọ bên nhà ông Cửu Miên, nhưng đấy chỉ là nơi anh được nhập tên chung vào Sổ Gia đình(hộ khẩu ) ,còn thư từ ,anh lấy địa chỉ nhà tôi, cũng như anh Thạch,để tiện liên lạc .Ngày ấy cha tôi kiêm nhiệm đủ thứ .Thư  nhà nào cũng chỉ đến phường .Cha tôi cầm về hết cả . Nếu có ai quen thì ông tìm cách chuyển, phần còn lại, người ta cứ đến nhà tôi mà lục lọi .Đó là lý do mà mới bốn năm  tuổi, tôi đã biết địa chỉ nhà mình, biết rằng muốn gửi thư phải có  bao bì, có tem cò , phải ra tận bưu điện .Nhưng có nhiều thứ thì tôi thấy mình rất ngô nghê .

                     Có lần cha tôi dặn tôi trao tấm bưu ảnh cho anh . Cảnh chụp tòa đô chánh Saigon . Nội dung thư tôi đọc thuộc . Hello H., sao mày, mạnh giỏi chứ, Đalat có gì lạ không , viết thư cho tao biết với .Còn tao ở đây mới quen được mấy thằng bạn nhà báo nên đi chơi cả ngày .Không mở đầu, cũng chẳng kết thúc, chữ thì to như hột bắp, y hệt người mới tập viết .

.Người nhận được trang trọng  gọi bằng ông, cả kính gửi nữa . Tôi thắc mắc, đã  kính gửi ông , sao lại gọi mày .Anh giải thích, đó là văn hóa  trong giao dịch . Anh bảo , mai mốt anh cần gửi thư cho tôi,sẽ gọi tôi là bà .Thằng em tôi ôm bụng bò lăn ra cười .Cả ngày hôm đó hễ thấy tôi đâu là nó khoanh tay, gập mình, như mỗi lần sang chơi nhà bà cửu Miên , miệng la to ,con chào bà ạ , làm mọi người trong nhà ngạc nhiên. Tôi giận anh Chút, tại anh hết .Càng bực bội hơn khi chị Nhụy bảo, bạn ông Chút toàn là dân cà trơ cà trớt . Chữ nghĩa không bao nhiêu, suốt ngày đi chơi, lấy cái chi mà ăn .Tôi cũng nghĩ như chị . Mà sao anh lại thích chơi với toàn  những người như thế chứ !

                          Tôi nhớ ở trường, trong học bạ, tên các cô phụ trách bộ môn được viết sau  chữ Bà ,nếu người đó đã có gia đình, hoặc  chữ Cô, nếu ngược lại ,cho dù nhân vật được gọi cô tuổi đã cao .Còn tôi, tôi… Chà ,rắc rối . Tôi chê bai , cái ông này viết chữ gì mà xấu hoắc. Anh giải thích, viết bằng tay trái nên vậy .Thì tay phải làm chi ? À, bị… anh co mấy ngón tay,  dấu hiệu bị đau, mặt anh thoáng đỏ bừng, ngượng ngịu  Rồi anh nâng niu tấm thiếp,cử chỉ âu yếm .Tôi chỉ thấy dáng  dễ thương của anh như thế một vài lần anh nhắc đến mẹ .  Anh kể mẹ anh người gầy nhỏ, nhưng có mái tóc dài , rất  dài, đến độ muốn chải tóc phải leo lên giường, rồi đứng thẳng  .Bà thường chải đầu vào buổi tối, khi việc nhà cửa đã xong, chuẩn bị đi ngủ , vì ban ngày vô cùng bận rộn . Mẹ  tôi cũng vậy, không bao giờ có thời gian để soi gương chải   đầu như chúng tôi, mà sáng dậy, mẹ hối hả  dùng hai tay vuốt ngược mái tóc dài và dày ra sau gáy, thoăn thoắt búi gọn,rồi túm  chặt bằng một cong thun chắc . Buổi nghỉ trưa,khi các chị làm công  đi gội đầu, hay xõa tóc bắt chấy cho nhau, mẹ tôi mới tranh thủ chải thật kỹ mái tóc của mình .Anh Đanuýp kể mẹ anh thường dấu lược dưới chiếu, ngay chỗ đặt gối .Ở  vùng “xứ nóng” như quê anh ,  khách khứa nhiều khi được mời ngồi nơi giường ngủ .Nhưng họ rất kỵ và ghét vị khách đờn bà không ý tứ, leo ngồi ngay trên chỗ dấu lược.Anh dặn, mai mốt mi lớn đi đâu phải nhớ chuyện này nghe . Rồi anh dặn thêm ,cũng nhớ hỏi họ cái nơi đi  ngoài  nằm ở đâu, lỡ nửa đêm đau bụng…Khi tôi về xã Phú Lý ở Đồng Nai làm công tác xóa nạn mù chữ, tôi bỗng nhớ lời ông anh dặn ngày nào .

              Anh bảo, quê anh có phong tục cất nhà kỳ lạ. Hễ chỗ nào tối tăm, chật hẹp,thì kê giường làm buồng cho các chị.Còn nhà tôi, nhà chị Hạ Em,dù con gái phải quanh quẩn ở nhà dưới, nhưng rộng rãi, sáng sủa .Anh còn bảo, ở quê anh chỗ nào cũng là bàn ăn  .Vì tiện đâu  ngồi ăn  ,nhất là  mùa nắng nóng .Nhưng anh thực sự yêu mến quê mình . Anh thích tết ở nhà quê .Bước vô bếp là thấy lu bù bánh tét treo khắp các cột nhà .Bàn thờ bày đầy các loại bánh , bánh tổ, bánh thuẫn,bánh nổ ,ăn mệt nghỉ  …

                  Lâu lâu nhận thư mẹ,anh cũng bâng khuâng như thư của cái ông chữ xấu ình đó . Ông đó,   tôi không hề biết đó là chủ của  những bức thư tình của anh . Mùa lễ giáng sinh năm ấy, anh nhận một tin dữ .Ngươì con gái ấy mãi mãi ra đi .Rồi sau đó, từ mái nhà thân thuộc này, anh không bao giờ quay lại nữa  .Nhưng tôi luôn tin rằng anh đang sống ở đâu đó thôi .Mỗi mùa giáng sinh về,tôi lại nghe nức nở trong  lòng, Rồi mùa đông trước qua mùa đông tiếp theo sau này Người bạn còn đi mà niềm tin vẫn thắm trên môi .Anh là một người bạn lớn  của tôi.

                 Anh cùng độ tuổi với chị Nhụy, nhưng trong giấy tờ, anh chỉ hơn tôi bốn tuổi . Anh bảo ly loạn, mẹ anh phải làm khai sinh  trễ, như  đám học trò Đồng Nai của tôi . Thực ra, đó là cách để tránh đi quân dịch,cũng là cơ hội để anh tham gia cách mạng .Anh học rất giỏi, ở phổ thông cũng như đại học .Ở quê ,anh học hệ công lập, nhưng vào vùng núi đồi này, anh phải học trường tư , trường Bồ Đề của giáo hội Phật Giáo . Năm lớp 10, anh lại thi đậu trường công .Anh bảo,anh có duyên với  Đức thánh Trần . Ngôi trường anh học gần nhà tôi, mang tên Trần Hưng Đạo , ngoài  quê  anh cũng có một trường bề thế như vậy, có cách gọi khác một chút, trường Trần Quốc Tuấn.

                Nhưng dường như anh không mấy coi trọng chuyện học hành,bằng cấp, rồi đi làm công chức nhà nước như mấy chị em chúng tôi .Vì tôi nhớ có một lần, mẹ tôi loay hoay mà không biết làm sao để  gọi thằng Bé về.Có một phái đoàn do ông Nguyễn Cao Kỳ  cùng các chuyên gia Nhật Bản đến ngay khu phố đệ cửu (có ba ấp Hà Đông, Đa Thiện và ấp tôi )giới thiệu máy cày.Mẹ tôi đã tìm đến nơi nhưng lính quân cảnh không cho vào . Anh có buổi thi đệ nhị lục cá nguyệt (thi học kỳ hai ),vậy mà ôm luôn cặp đi tìm Bé .Bé về, nhưng anh ở lại , bỏ cơm trưa, bỏ thi .Lý do là anh phải tìm chép một bảng chữ toàn tiếng Mỹ gắn trên máy cày, rồi tìm tự điển để dịch. Anh cầm về cho cha tôi một mẩu giấy nhỏ, viết  từ cây cu-lơ ( viết chì màu ).  Đến cuối năm,anh bay phần thưởng ,hè còn phải ôm sách tụng kinh gõ mõ thi lên lớp . Ai cũng chê cái thằng khùng ,chỉ mỗi anh Thạch cảm thông với anh .

        Chúng tôi có hai ông anh làm thầy giáo, cha mẹ rất tự hào,chứ  lũ em chẳng thấy mặn mà .Họ đi biền biệt, về nhà thì đi đứng ,nói năng, hệt các thầy cô trên trường; tính khí cũng liệt vào “bộ quan trọng”, bỗng có anh Đanuýp xanh, đi đâu tôi cũng khoe,tao có ông anh học quản trị kinh doanh  trong viện Đại học, học  giỏi lắm. Hồi đó khoa này không được đánh giá cao, nên đám bạn tôi bĩu môi, tôi tức lắm , đỏ mặt lên để bảo vệ anh . Chị Nhụy có gia đình riêng, nhưng hầu như thường xuyên có mặt , coi ngó  nhiều thứ trong nhà .Anh Đanuýp an ủi tôi, rồi mi mai mốt cũng rứa, cháu bà nội nhưng tội bà ngoại mà .Tôi cũng tin luật nhân quả nên đành  ấm ức nhiều lần.

                Có bận bày mâm quả cúng tiết rằm tháng bảy , nếu không có anh Đanuýp xanh, tôi còn giận chị Nhụy rất lâu. Cỗ bồng bày trái cây cúng nhỏ bé, nhưng hai chị em đều muốn những thứ quả phải phô ra hết cho mọi người thấy.Chị Nhụy mang đến  mấy loại , mẹ mua một số. Những quả của mẹ,hình như chị nhét hết ra sau .Tôi tìm cách bày lại, chị sửa ngay .Anh Đanuýp biết được, bèn rỉ tai tôi ,để tao tính cho . Anh đi tìm xin hai giải lụa mỏng. liệt kê tất cả tên các loại quả lên mặt lụa đỏ bằng mực đen, viết theo lối chữ triện, muốn đọc phải nghiêng đầu nghẹo cổ rất mệt , rồi anh giăng lên trên mâm cỗ bồng,có thắt nơ nữa, trông rất nghiêm chỉnh   .Đó là giải thứ nhất . Giải  còn lại anh chép mấy câu trong bài  Văn tế thập loại chúng sinh mà hằng năm các thầy trên chùa vẫn đọc  . Tiết đầu thu lập đàn giải thoát. Nước tĩnh bình rưới hạt dương chi ,. Tôi lo lắng, ông bà  có quở không,anh bảo , vẻ mặt rất thành kính, mình cúng là mong chính tâm hồn mình thanh thản ,thì chắc chắn ông bà sẽ vui . Rồi anh nói một  điều mà tôi nhớ đến bây giờ .Mày có biết tại sao những người theo đạo Tin Lành không hề cúng giỗ chạp  không ? Vì khi ông bà cha mẹ còn sống, họ đã đối xử, phụng dưỡng rất tử tế , nên khi ông bà khuất núi, lương tâm con cháu yên ổn . Họ rất thực tế . Anh không nói thêm , sợ tôi chê anh ưa giảng mo- ran (đạo đức ), nhưng rõ ràng anh muốn dặn tôi : hãy sống hiếu thuận với  cha mẹ .Bây giờ  bà Đu đủ và tôi ,mỗi đứa bị một lão tăng Tin Lành xỏ mũi . Bà bạn lo lắng , bèn rủ tôi ra điều kiện , bằng giá nào cũng phải cho bầy tui cúng giỗ cha mẹ,ông bà đó .Hai lão, kẻ gãi đầu, người cười xuề xòa , nghĩa là thôi hai bà muốn sao cũng được .

      Anh đi ,chúng tôi cứ chờ . Sau ngày 30.4, bao nhiêu người về, nhưng không có anh. Anh Thạch bảo,  mộ H. ngoài Côn Đảo . Côn Đảo ! Hồi đó tôi có được đọc một cuốn sách nhan đề là Quê hương lưu đày . Ấn tượng của tôi về Côn Đảo ngày ấy là những bãi biển hoang vắng, những ngôi nhà rêu phủ , khu nghĩa trang hiu quạnh .Anh Chút đang ở đó ư ? Hình như ngày   trước,anh cũng mơ hồ  nghĩ về nơi này .

      Có một trưa chủ nhật , tôi vác cuốc ra  mảnh đất quây lưới thả gà sát khu chuồng trại để tìm  giun .Ở đây cha tôi cho đào một cái hố nông , bao nhiêu rác trong nhà gom hết vào đây .Trên khoảng  hiên mát mẻ bên dưới dãy buồng các chị, có ba bốn chú làm công đang thư thả  vá sửa những chiếc giỏ thép bị hỏng . Gọi là giỏ, có lẽ nó luôn đi kèm với quang gióng và đòn gánh, nhưng nó có hình dáng của những chiếc thúng tre ,chỉ khác là được đan bằng những sợi thép to như cọng bún tươi, rất chắc và cứng . Người đan phải tính toán mỗi ô mắt cáo không để lọt quả su su ( vì xuất xứ loại giỏ này  là từ vùng trái su Cầu Đất ) Những mắt cáo này bị xộc xệch ,nên phải vá . Thằng Bé ngồi gần đó dạng cẳng học bài . Nghe nó đọc phát mệt. Mấy chú có bận còn thêm thắt nữa . Da trời ai nhuộm mà xanh ngơ xanh ngắt .Mắt lão không vầy cũng đỏ hoét đỏ hoe . Trời !Cụ Nguyễn Khuyến mà biết được sẽ kiện  chú cháu tới Tòa  Tối cao pháp  viện .Nhưng hôm nay ai nấy đều  trầm tư .Bài thơ khiến họ nhớ nhà . Con chim tu hú gọi bầy. Lúa chiêm … Anh Chút từ bên nhà anh Thạch bước sang , thấy tôi loay hoay vừa xốc rác, lại  chốc chốc phải thả cuốc để nhặt giun thì mở cửa chuồng gà, vào phụ.Tai anh cũng dỏng lên trước giọng đọc oang oang của  “ngâm sĩ”  mười ba tuổi .Ta nghe hè dậy trong lòng , bực mình muốn  đạp căn phòng mà ra . Vì hồi ấy tác giả bị giam trong nhà lao .Sau chữ nhà lao,giọng đọc đột ngột ngừng lại .Mọi người đang vểnh tai nghe bỗng ồ lên. Ủa ,thơ lục bát  gì mà kỳ cục dzậy . Trong các chú có nhiều người đã học hết đệ tứ (lớp 9) nên có một chú giằng lấy cuốn sách Giảng Văn  . Á rồi , ông ơi,cái này là người ta chú thích để cho dễ hiểu .Là sao ? là ý nói bài thơ này được nhà thơ viết khi ổng đang ở trong tù .Thế là gã học trò tức tối ,thì tại  bà cô biểu học thuộc lòng mà .Ừ, thì nhớ riêng thôi, khi mình làm Tập làm văn é . Chứ dò bài thì khỏi phải đọc .Tôi vừa lom khom nhặt giun ,cũng  phì cười .Nhưng tôi chẳng hề  thấy  nét mặt anh Chút thay đổi,mà thoáng bâng khuâng .Rồi chợt anh đọc khẽ . Mà chân muốn đạp tan phòng hè ơi. Ngột làm sao chết uất thôi , con chim  tu hú ngoài trời cứ kêu! Tôi đùa, anh cũng sáng chế thêm hả . Anh bảo nhỏ  , ông Tố Hữu viết vậy mà . Người soạn sách họ biên sửa lại cho gọn . Tôi muốn hỏi,mà sao anh biết, nhưng anh đương bận trả lời  cho một   chú .Nè ,Chút , phải tui nói đúng không ?

     Công việc đào giun hoàn tất, anh Chút để nguyên hai bàn tay đầy đất sà xuống đám thợ vá giỏ  ,    nhặt lấy cây kiềm, tay kia quơ  nhanh chiếc giỏ thép nằm lăn lóc bên cạnh . Một chú  ngâm nga những câu thơ mà thằng Bé vừa đọc .
Khi con tu hú gọi bầy, lúa chiêm đang chín trái cây ngọt dần . Vườn râm dậy tiếng ve ngân ,bắp rây vàng hạt đầy sân nắng đào. Trời xanh càng rộng càng cao, đôi con diều sáo lộn nhào từng không. Ông này chắc người quê ngoài  Trung . Ở ngoải  tiết tháng  năm tháng sáu tây là hè rồi, nắng chi là nắng . Lúa chín, trái cây cũng chín , bắp phảy rồi , sàng sảy ,phơi kín sân . Ve kêu điếc tai,còn cái giống tu hú cứ hoe hồ ,hoe hồ , buồn chi là buồn , trưa nắng mà cứ muốn  nằm dài ra ,mà nghe nó hoe hồ . Tôi ngạc nhiên lắm .Từ lâu rồi tôi chẳng hề  quan tâm đến giọng hót của  lũ chim sẻ , loại chim đông đảo  trong khu vườn cây traí quanh vùng. Bên nhà ông cửu Miên có nuôi một con sáo ,   lúc  vắng vẻ  nó hót réo rắt như  con người thổi ống tiêu, còn có lúc thoáng bóng người, nó cất giọng ồm ồm ,là giọng ông chủ nó,  con trông cậy ơn trên , nhưng có lúc giọng mắng nhiếc  eo éo của một bà lão, eng  không eng tắt đèn đi ngủ, đổ cho chó eng . Đó là vì các chú tập cho nó , để chọc tức bà cửu , mỗi khi bà la rầy những chú đi chơi về khuya, trễ cơm tối   .Hoe hồ , ồ ,đó là tiếng gọi bày ư ? Ở quê tôi cũng có gia đình bác Hoe Hồ, bà con bên nội nhà chị Hạ Em . Ông tên Hồ, sinh con gái đầu lòng . Kìa, anh Chút đang đưa tay lên miệng làm tiếng chim tu hú gọi . Đúng là tiếng gọi bầy , sao mà thiết tha,da diết đến thế .Một chú nằm dài ra chiếu, chân gác chữ ngũ, nhìn lên bầu trời tháng ba cao nguyên. Nè, cái ông này đang họa tranh chứ chẳng chơi đâu nghe . Ông đứng nhìn,thấy trái chín,lúa chín ngang tầm mắt  .N gó xuống chân thấy bắp vàng phơi đầy sân nắng , mà ngoài vườn thì thật là mát,có cây cối xanh um  Ngó lên trời thấy mây xanh ,thấy diều mới thả ,đang nhào lộn . Nhìn quanh thì nghe chim gọi,ve kêu. Đây là cảnh hè quê mình mà .Chu cha nhớ nhà . Tác giả của bài thơ, vì sao bị giam cầm tôi không biết,  lắng nghe  những tiếng hoe hồ tha thiết cứ dội vào xà lim , và bao nhiêu hình ảnh làng quê yên bình ,no đủ vào hè cứ hiện lên , không thiếu một chi tiết nào ,làm sao không da diết nhớ và khao khát tự do ,khao khát đến cháy bỏng …

          Không cho vịt ăn giun nữa , tôi vội vàng chạy lên bàn học, lật sổ ghi nhanh những cảm nhận của vị độc giả đặc biệt này . Tôi cũng thích thơ,có hẳn một cuốn vở chép rất nhiều bài hay từ báo Tuổi Hoa, nhưng chưa hề thuộc nhanh ,lại có lối cảm thụ độc đáo như vậy . Chị Nhụy cũng có lần chỉ vẽ tôi tìm đường chân trời khi vẽ một  bức tranh ,cũng có cách quan sát từ hướng ngang tầm mắt (đường chân trời) rồi nhìn lên, nhìn xuống, nhìn xung quanh .Nhưng chị dặn vô nhà ai mới lạ đừng có dáo dác như vậy, coi chừng người ta nghi mình là …kẻ trộm .Chị luôn “thực tế hóa” nghệ thuật như thế , khiến tôi mất hứng .

  Anh Chút cũng ghé xuống nằm một bên , bồi hồi lật mở cuốn sách Bé vừa học . Có lẽ anh cũng nhớ nhà như  ông chú kia   . Còn tôi, tôi mơ ước bao giờ có dịp về một làng quê miền trung ,nghe tu hú gọi dóng dả  mà cồn cào , khiến người lắng nghe muốn thắt ruột .        

 Bên bàn thờ  nhà anh Thạch và  nhà tôi  có  bức ảnh chân dung anh đặt trong khung gỗ . Anh đội chiếc mũ ca lô,mặc áo kaki vàng.Đó là bộ đồng phục    quân sự học đường trên trường đại học . Vẻ mặt tươi trẻ ,đôi mắt biết cười .Anh còn trẻ lắm mà ! Mọi người thật bất ngờ khi ngoài tấm hình ấy, hình như anh chẳng để lại gì . Quê anh ,chỉ biết  huyện Sơn Tịnh . Chị Hạ Em trách anh Thạch rồi quay sang mắng tôi, đồ hai anh em nhà này ngu hơn con bò . Thấy  cô em nổi nóng, anh dấu nhẹ ,do bí mật công tác, không ai có quyền hiểu sâu đời tư người khác . Anh giải thích với tôi , vì nếu bị lộ và bị bắt, nếu vô tình khai ra , thì cả đường giây, cả cơ sở sẽ bị ảnh hưởng rất nghiêm trọng Rồi chợt anh bảo ,nếu tha thiết tìm thì sẽ gặp .

    Đúng vậy, cứ tha thiết tìm thì sẽ gặp . Một bữa chị Hạ Em tạt qua nhà tôi , ngồi kể lể. Tình cờ đi dự đại hội ,chị gặp một ông mới thoáng nhìn rất giống anh ,gương mặt mà chúng tôi gọi là diễn viên Bùi Bài Bình .  Cũng nói giọng đặc sệt xứ Quảng .Chị hỏi ông có biết anh H. không ,quê  ở Sơn Tịnh ,từ dạo cấp hai đã học ở Dalat .Không ngờ  vị đại biểu này cười , nó là em tui . Rồi ông ấy  cười ,em ruột,thiệt mà .Tại vì bà cô tôi lấy chồng không chịu đẻ , má tôi mới biểu tôi sang ở làm con .Tôi mang họ ông dượng, nhưng máu mủ vẫn họ Võ Sau cuộc  gặp bởi do  tha thiết tìm, chị còn được ra thăm gia đình anh , cùng nhiều người nữa trong cơ quan . Chị kể với tôi,nhà khá giả lắm , vườn rộng mênh mông ,có mấy nhà luôn , mẹ anh ấy còn rất khỏe .Tôi hỏi mái tóc của bà,chị ngớ ra, hình như , cắt ngắn lắm.À đúng rồi, bà kể bà tặng cho hai chị trong  chiến khu ra, tóc rụng hết trơn, phải đội tóc giả .Anh sống chan hòa và  chia sẻ ,hẳn từ sự chăm dạy của mẹ ,tôi nghĩ thầm .

               Rồi chị còn ghé nơi này hai lần nữa, trong những chuyến đi công tác , đi nghỉ dưỡng .Tôi bỗng ganh tị với chị ,tôi không làm sao ra thăm mẹ anh  được, thăm guồng xe nước,nghe điệu hò ba lý , ngắm mặt trời mọc trên biển Mỹ Khê .Mỗi hè ,nhà trường luôn tổ chức cho giáo viên đi tham quan . Nơi đồng nghiệp chúng tôi thường chọn để “cho ra mồ hôi ”là Nha Trang .Có một năm đi Hà Nội,trên đường đi dừng chân ở chợ Quảng Ngãi, cách quê anh không xa,nhưng đoàn chỉ ghé lại một đêm, tôi không sắp xếp được thời gian , mà cũng không rõ địa chỉ ! Bây giờ thì phải quát chị Hạ Em một trận . Chị bảo ,ơ tao đi theo đoàn,cứ thấy họ dừng xe thì xuống . Hình như gần chùa Thiên Ấn. Đứng ở đó nhìn xuống thấy làng mạc hai bên sông Trà Khúc cây cối xanh rì  .Đi ra biển cũng gần .Guồng xe nước hả .Người ta phá dỡ từ hồi 1997,98 rồi .

       Được nghỉ hưu ,tôi rủ,chị ngần ngừ , đi hai đứa mình hả,tao .. đâu biết đường ! Thật là   chán bà chị quá .

    Nhưng tôi vẫn tin lời anh Thạch , cứ tha thiết tìm thì sẽ gặp, nên cứ chờ đợi. Một ngày đẹp trời,bỗng chị Hạ Em gọi tôi sang nhà chị .Bà khách đến chơi là  em dâu anh Chút  !. Ôi,trời . Cuối cùng thì tôi cũng tìm ra nhà anh Đanuýp xanh của chúng tôi !. Cô em dâu  công tác trên bệnh viện tỉnh, nhà ở  gần đó, chồng là công an . Cô bảo qua rủ chị Hạ Em đi Quảng chuyến này . Sẽ có một đoàn làm công tác thiện nguyện cùng ra  . Đoàn đó , tôi biết bà Thiên lý nhãn là thành viên.   Chị Hạ Em cười, tụi bay đi sau nghe.Tao tiền trạm .

      Xe của đoàn chúng tôi  đến Quảng Ngãi là năm giờ sáng. Sắp đến nhà anh Chút rồi, tôi bỗng bồi hồi, lòng bâng khuâng . Lẽ ra tôi phải ghé thăm mẹ anh từ rất lâu rồi, thắp cho anh một nén nhang, nhìn thấy anh cười với chiếc răng khểnh rất hồn nhiên, tươi trẻ . Xe qua cây cầu trắng bắc con cong cong qua sông Trà Khúc .Ô, giòng sông trơ đáy. Những bờ đá kè bên sông giáp phố lộ ra trắng mốc, như dãy cọc hàng  rào xây  nhìn ra  khỏang sân rộng, rất dài và lồi lõm  .Đã có lần anh Chút kể  về những trận bóng giữa lòng sông vào hè thế này . Ngày ấy tôi chưa hề đi xa,không thể  nghĩ rằng sông bị cạn khô khi trời nắng nóng . Hình như chị Châu ,chủ ngôi nhà tôi trọ thời đại học cũng có  nhiều kỷ niệm  về  con sông quê hương vào hạ .Với chị, quê hương gắn liền với tuổi thơ vất vả, chị không muốn lặp lại .Chị bây giờ thành người Saigon rồi .

              Chúng tôi được thả xuống đầu làng, dưới một gốc cây to, cành lá đầy bụi đỏ . Thôn Tư Cung, xã Tịnh Khê . Một chị vốn  dạy Sử ở trường tôi, thì thầm , hồi 68 nơi đây xảy ra vụ thảm sát kinh hoàng lắm Chị đi trước  từng làm ở đài truyền hình Lâm Đồng quay lại, ừ  Sơn Mỹ đó   . Chúng tôi thong thả men theo con đường nhỏ chỉ vừa một người đi, đắp  đất mấp mô, hai bên là những mảnh vườn rải rác có những khóm đậu bắp ,cành lá quắt khô vì thiếu nước .Mới sáng sớm, không khí trong lành,mát mẻ thật dễ chịu .Tôi đưa mắt ngỡ  ngàng nhìn quanh .Nhà gạch, mái tôn mới ,  xóm bên kia có cả con đường nhựa chạy ngang sân . Dấu vết làng quê là  dãy chuồng bò cuối nhà, những đụn rơm, rồi thúng mủng quang gánh .  Một vùng đau thương ngày nào, bây giờ tất cả đã qua . Chị Hạ Em và người em dâu anh Chút đã đứng chờ .

      Nhà anh có  một khoảng sân rộng   trông vào một ngôi nhà gạch  nhỏ ,mái bằng, cửa đóng kín, đó là nhà trên, khu thờ tự .Chúng tôi được dẫn vào nửa gian sau ,chỉ chuyên dành nấu nướng . Bên tay trái, thẳng góc với ngôi nhà kia, nằm lùi ra ngang với mảnh vườn mênh mông ,một ngôi nhà  kiểu tương tự,nhưng  to rộng hơn,  thì cửa nẻo mở toang. Chái hiên la liệt ghế  quay lưng ra sân, nhìn vào tường nhà, treo một chiếc ti vi đời mới cỡ lớn nhất , có lẽ vừa kết thúc một trận  đá banh , mùa World Cup .Chúng tôi sang  nhà này, để chào thăm  mẹ anh Chút .Cô con dâu  thì thầm, Cụ đã  gần tuổi một trăm . Bà ăn chay mấy chục năm nay rồi, để cầu xin cho con cháu yên ổn mọi bề . Cụ đã lẩn , người  khỏe ,mắt mờ rồi  nên không để cụ đi ra ngoài , ăn mỗi bữa một chén cơm nhão . Ưa ăn cháo lắm .

                Tôi nhớ anh Chút kể anh thích món cháo  gạo khoai lang mẹ nấu . Chẳng có gia vị gì, ngoài muối và rau thơm ,mà mẹ nấu anh vẫn thấy ngon hơn các chị .Tôi hỏi sao không rang tép hay tôm khô giã  nhỏ xào dầu  bỏ vô , ăn đỡ ớn .Anh cười buồn . Quê miền Trung vốn nghèo. Đất hẹp lại khô cằn, nên mới tha phương lập nghiệp . Có lần anh hỏi  tôi , ước mơ của em là gì ? Tôi đáp ngay,thì học giỏi , đi làm , kiếm tiền về nuôi  mẹ . Anh  cười .Có lúc nào em  nghĩ mình là ai không ? Rồi mình phải  làm gì ? Cuộc đời mình sẽ đi về đâu ?Ồ , xa vời quá. Nhưng anh nghiêm nghị, không xa đâu !  Chợt anh tâm sự . Quê anh ai cũng mong có ruộng cày, dân đùm bọc nhau sống ,chứ không phải đi xa . Có thôn làng, có người dân,thì phải có một chính quyền  thực sự thương dân . Mong mỏi như vậy, cho nên ở quê anh người ta tin Bác Hồ dữ lắm . Nhưng anh dặn dò tôi, em khoan kể chuyện này với ai nghe .Nhà trường họ biết được là rắc rối  lắm đó .  Năm lớp 11, khi tôi bị vị giáo sư hướng dẫn , cũng là  giáo sư môn Việt Văn , trừng phạt  nặng nề dù tội không to, tôi mơ hồ linh cảm  điều anh căn dặn . Tôi còn nhớ anh nói, hai ông Canh Kem về nhà ngó thờ ơ vậy, chứ đi dạy, mỗi ông cũng là một  chính quyền, chứ nếu không thì học sinh nó làm giặc . Gia đình cũng là một đất nước  thu nhỏ . Muốn yên ấm , bố mẹ phải là  chính quyền, đặc biệt là ai ,em biết không . Mẹ đó. Chị Hạ Em có lần bảo tôi , nhà ông  Chút  có bà mẹ thật giỏi, mới    đủ sức cho con đi học xa vậy .Nhà chị mẹ mất sớm, các chị gái trong nhà đều dang dở việc đèn sách . Bà mình hồi xưa cũng vậy. Bà mất  từ một trận dịch. Ông đa mang bà hai,nên con bà lớn mà ít được học hành .Hai chị em ngồi buồn thiu . Trong đầu tôi đang nghĩ đến cha tôi và  bà Thiên lý nhãn, nhưng chị Hạ Em vẫn đeo đuổi chuỗi  suy tưởng về anh Chút. Nhà  ổng mấy ông con trai   nhảy núi hết, nên đưa ông vô đây học để   giòng họ còn có người thừa tự .Nói vậy,chứ chị cũng rất hiểu anh vào Dalat để làm gì rồi .

             Chúng tôi nắm lấy bàn tay nhỏ bé ,gầy guộc của người mẹ quê, người mẹ của những anh hùng . Bàn tay lạnh của một người sức khỏe đã về chiều .Mắt tôi cay cay . Tôi phải sống thay anh , để còn có ngày ra đây nắm tay người mẹ già của anh ,rồi có ngay thay anh tiễn đưa mẹ về với đất . Tôi phải sống như anh đã sống . Mẹ cười hiền, đi coi đá banh hả, đi đông quá . Mọi người cười, dạ,tụi con  ra coi đá banh với bà cho vui . Bà cố ăn ngủ nghe bà . Mẹ anh , mái tóc dài ngày nào ,bây giờ lơ thơ mấy sợi bạc .  Nụ cười móm míu . Chỉ có đôi mắt biết cười vẫn giống anh , đôi mắt đã theo anh suốt chặng đường dài . Tôi gặp lại đôi mắt ấy trên ban thờ gia đình .Anh là một thiếu niên tuổi  mười lăm, áo sơ mi trắng bẻ cổ, hình chụp làm thẻ  căn cước mà cười toe ,anh vốn hay cười .Ôi,anh lúc nào cũng cười . Chỉ hôm ấy là anh không cười nhiều .

        Tôi và chị Hạ Em lặng lẽ ra sân, đứng sụt sịt rất lâu  . Ban nãy đi qua quãng sông Trà Khúc khô hạn, giờ mới thấm thía mấy câu thơ thật buồn . Soi mình trong vũng nước, hỏi hồn sông nơi đâu ? Mơ hồ nghe cá quẫy, đau đời chuyện bể dâu .  

      Ngôi nhà bây giờ có người em trai út của anh cùng đại  gia đình,dâu rể, cháu ba đứa nội ngoại, sống chung ,hòa thuận  . Họ nuôi bò và gà thả vườn, nấu rượu .  Có bốn ông công tác trên tỉnh,ngoài bộ , gởi chu cấp về để chú em  chăm sóc mẹ già . Họ không hề nhắc đến anh . Họ đã quên anh rồi,chỉ có hai chị em tôi , không máu mủ ,mà rất thiết thân với anh , nhớ anh . Tội anh quá, nhưng cuộc đời vốn như thế .Người ta phải quên mọi chuyện để mà sống .

     Cháo ăn sáng được dọn ra  bên hiên ngôi nhà nhỏ gần bếp có bàn ghế đã bày biện  từ trước . Ngôi nhà có lẽ thường xuyên đón khách về ăn uống  .Tôi nhớ món ăn anh từng ao ước được  mẹ sẽ nấu đón anh . Về quê anh được ăn gà, xưa anh chỉ mơ khoai củ . Làng mạc sống trong bình yên , mãi giữ anh trong nỗi nhớ . Tịnh Khê-Nghệ Tĩnh rất xa, bỗng dưng thật gần anh ạ , Biết anh về với mẹ rồi, thăm anh,thấy lòng dịu nhẹ . Cầu mong anh được an lòng , dù guồng xe nước không còn . Anh mơ màng  con sông xanh , về bên Trà Khúc thân thương . Trà Khúc- sông xanh cuộn chảy ,như hồn anh ,luôn mát trong .

           Nè bà ơi, ông nội con mời bà vô . Tôi giật mình , luống cuống đứng dậy, mảnh khăn ướt sũng rơi xuống đất. Cô bé độ tuổi học trò lớp sáu lo lắng , bà đau hả ,bà đau cái gì . Tôi vội bảo , à không . Rồi tôi nhìn về phía cổng đã hé mở . Cái   xách da cũ ẩm lạnh, đôi giày sũng nước vì đi lên đi xuống mấy lần giữa cơn  mưa  dầm  dai dẳng  để phô tô hai kiểu hình đưa cho ông thầy xem , mớ trầu xanh và trứng gói cẩn thận đặt bên cạnh . Tôi nhớ đến công việc  đã dành trọn buổi chiều mưa này . Tôi moi chiếc nón vải trong xách ra , rũ mạnh như rũ bỏ tất cả những gì đã hành hạ tôi , nhét lễ vật vào túi. Cô bé dường như hiểu , ngập ngừng , vậy  bây giờ … bà .. Tôi cười ngại ngùng  . Thôi có lẽ mai bà đến con à . Bà thấy người như bị  sốt .Con xin lỗi ông nội giúp bà nghe . Vẻ mặt đang lo lắng của cô bé dãn ra . Hình như cô bé  bảo , dạ để con thưa với ông , bà cứ về … khi tôi dắt  xe đi . Tôi nhìn qua bên phải ,bắt gặp  rất nhiều  ngọn đèn từ những ngôi nhà nhỏ nhắn trên đồi cao đã chiếu sáng . Tôi ngờ ngợ, con đường này, ngõ hẻm  dẫn lên dốc với  vô số ngôi nhà  cheo leo trên đồi trông như những tổ chim,  thuở đi học có lần tôi đã ghé  gia đình một người bạn  . Anh Chút  chở tôi  đến bằng chiếc Honda dame xanh cũ , rồi anh cũng tạt vào giúp chúng tôi làm bích báo (báo tường). Chúng tôi ra về khi những “tổ chim” đã lên đèn. Anh bảo, ai  được sống ở đây thật là hạnh phúc .Mai mốt  đất nước hòa bình, anh sẽ leo lên đây xây một cái ổ chuột . Sáng ghé  chợ ăn cháo, ra hồ Xuân Hương ngắm sương mù .Chiều qua nhà thờ nghe thánh ca . Tối  rúc vô chăn, chu cha là ấm   . Anh sẽ làm ở nhà băng (ngân hàng nào ) – vì anh học khoa này .Hả,ừ ,thì trước mắt phải  đi xây dựng một chính quyền mới đã. Giọng anh cứng cỏi , nhưng tôi ngỡ anh đùa , vậy anh chuẩn bị đất đai và nhân dân rồi hả,ở đâu  vậy anh .Tôi muốn nói ngôi nhà và  bà vợ cùng lũ con . Nhưng anh im lặng,cứ cho xe lao đi .Mãi sau anh mới  trầm giọng xuống . Anh đang đi tìm , như anh Thạch vậy.Ồ vậy hả anh .Đến đây thì tôi không thể đùa . Anh biết thế  nên nghiêm giọng .Ở đây thôi, vì  đâu đâu trên mảnh đất chữ S này cũng là tổ quốc mình  , đồng bào mình .

    Tôi thanh thản đẩy xe lên con dốc , rồi lại leo lên đạp đổ xuống một con dốc khác . Chúng ta không có kẻ thù . Và cách để chiến thắng kẻ thù là biến họ thành bạn. Tôi như nghe từng lời anh căn dặn ,chỉ vẻ , như mỗi khi anh cùng anh Thạch giảng bài cho tôi .

       Rồi mùa đông trước qua mùa đông tiếp theo sau này .Người bạn còn đi mà niềm tin vẫn thắm trên môi 

       Rồi mọi chuyện sẽ tốt đẹp, bởi chúng ta có một niềm tin mãnh liệt vào cuộc sống,vào con người .

                                                             Nguyễn Xuân .

như hồn anh mát trong

                      NHƯ HỒN ANH MÁT TRONG .

                                 Thương nhớ  anh Đanuýp xanh của tụi em .

          Bà đu đủ hướng dẫn   qua điện thoại : Mày đi qua bùng binh bờ hồ  nghe,theo đường ấp Ánh Sáng, đến đỉnh  dốc Bà Triệu thì gặp một con đường đối diện. Cứ đổ dốc này  một hồi, khi xe dừng là gặp đúng nhà . ..Hả ,ơ tau không nhớ số nhà .Nhà lầu ba tầng, màu đỏ,ở cổng có hai cục đá .Nhưng mày phải đi cổng sau á .                                                 

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                       Tôi nạp vào bộ nhớ chi tiết :nhà  màu đỏ,có hai cục đá . Tôi bèn dừng xe  trước một ngôi nhà bờ  rào bằng sắt  sơn nâu đậm . Khoảng trống chạy dài quanh rào  người ta lăn đến hai tảng đá to như hai  tạ  gạo , có lẽ không muốn khách  hàng của những tiệm ăn trước mặt đậu xe  , Có một lối đi nhỏ khá dốc dẫn xuống cổng sau ,như bà bạn chỉ dẫn . Một khoảng sân rộng .Hiên đầy bụi,dường như đã lâu không ai quét . Cửa nhà che màn kín, bấm khóa cứng nhắc, khung cửa sổ kế bên cũng im ỉm đóng . Tôi rụt rè đưa tay gõ nhẹ .

          Lâu lắm rồi,  , tôi mới  có công việc cần một “chuyên gia tâm lý ” Ba mươi năm trước, tôi cũng theo đồng        nghiệp tìm đến một địa chỉ nhiều người biết vùng ngoại thành . Nhà cũng cửa đóng then cài , hoang phế thế này đây , nhưng bên trong  một thế  giới khác , bàn thờ, nhang đèn , người đàn bà với vẻ mặt sắc sảo,người đàn ông ném cho khách hàng tia nhìn gian xảo .Ngôn ngữ khéo léo , như rót mật vào tai .Nhưng tôi nhớ hôm ấy, một gã  đàn ông  độ chừng ngoài bốn mươi , sau này tôi có dịp gặp trong một buổi họp phụ huynh học sinh, anh ta là chủ  một tiệm cà phê nho nhỏ gần chợ Dalat, lật tới lui bàn tay tôi, săm soi những quân bài,  rồi bảo : Cô  đang làm công việc gì  tôi không biết, tôi  thấy nó    nhàn hạ , nhưng lại gặp nhiều cay đắng, hận thù . Ngày ấy tôi vừa khỏe lại sau một trận ốm thập tử nhất sinh ,chuẩn bị  lên cơ quan , cảm thấy sờ sợ trước những  từ kinh khủng này . Tôi hỏi,vậy phải làm sao . Hắn ta nhìn tôi và mỉm một nụ cười đầy cảm thông . Cô đi tu đi !

       Tôi đã nghe theo, không hẳn vì một lời khuyên mê tín này,mà còn nhiều lý do khác nữa .   Có nhiều chuyện rắc rối từ việc “thứ nhất”(tu nhà, thứ hai tu chợ,thứ ba tu chùa),nhưng  cũng nhờ đó ,tôi tìm  được sự yên ổn ở rất  lắm điều mà ông thầy bói có lương tâm cảnh giác, sẽ gặp nhiều cay đắng, hận thù . Nhưng tôi có cái nhìn khác về thế giới của những người mà chúng ta không mấy tôn trọng nhưng lại tìm đến khi gặp bế tắc nhiều thứ trong đời ,thế giới  của ông đồng bà cốt . Tình cờ gặp “ông đồng” đi họp cho con , tôi   đùa,  sao anh không mở một cái am như mấy ông thầy bói … Anh ta đã trợn mắt ngắt lời tôi , tự dưng bữa đó gặp cô ,chứ tôi không nghĩ mình dựa vào việc an ủi người khác làm lẽ sống . Tôi không hề nuôi dưỡng ý đồ hại ai  đó để  mưu sinh .Một người hiểu biết, tôi nhủ thầm, thật khó tìm trong cảnh ngộ  ba chục năm sau đó của tôi .

    Tôi  gõ hai ba lần ,chợt một cô gái phóng  xe từ bên hông ngôi nhà, qua sân để lên dốc,bảo to , nhà không có ai ở hết bà ơi .Đang rao bán mà . Ôi trời, nhưng sao bà bạn lại chỉ nơi này, nhà đỏ, hai cục đá .Tôi bèn nói tên đối tượng tôi đang muốn  đến gặp . Cô gái đáng yêu kiên nhẫn chống xe lắng nghe,rồi  hướng dẫn tôi cách tìm .Nhà tường sơn đỏ, cổng gắn hai cục đá . Cũng có lối sau . Cô còn thêm một câu : Bà chịu khó bấm mạnh chuông,vì nó bị lỏng .

 Tôi đã tìm được con người bà bạn giới thiệu , một chuyên gia tâm lý .

 Vị chuyên gia ấy tiếp tôi trong gian phòng khách bày rộng và  hiện đại, la liệt những tảng đá nghệ thuật tinh xảo, được lau chùi bóng lộn . Có tới ba người đang kiên nhẫn chờ ,tôi xếp hàng  chắc cuối ngày .Họ đến để nhờ thầy hướng dẫn cách làm nhà, dựng ngõ, cửa nẻo trước sau .Có người thì con bị chứng ngủ thường xuyên gặp ác mộng .Có một cô gái sắp kết hôn cũng rơi vào tình trạng tương tự . Thân chủ được mời vào phòng trong ,đằng sau khung cửa gỗ nặng nề . Tôi tìm một tờ báo đọc , đến bây giờ chỉ mang máng nhớ rằng không khí chuẩn bị hàng hóa mùa Giáng sinh đang rộn ràng, từ những tờ tạp chí in đen trắng . Còn một người khách nữa mới đến tôi,chợt  vị chuyên gia ,tuổi gần bảy mươi, dáng người béo khỏe , sắc mặt hồng hào, từ sau khung cửa bước ra , hơi cau có bảo chúng tôi : Hai dì ra  ngoài  dạo chợ , độ  hơn một tiếng nữa rồi ghé nghe . Tôi có công chuyện phải đi gấp . Rồi ông khoác thêm một chiếc áo ấm dày ngoài chiếc áo len kiểu ghi-lê cộc tay , hối hả vòng từ cổng sau, ra cổng trước. Một phụ nữ, có lẽ người con lớn ,trang điểm đẹp đẽ , đã đánh xe từ garage ngay trong sân trước, ra đường .

                 Hai chúng tôi ngơ ngác nhìn theo, lòng như cùng tự hỏi ,có nên chờ không . Quả nhiên chị kia đã đội nón bảo hiểm,leo lên xe phóng đi ,bảo mai đến, sáng sớm rất tiện. Vậy tôi thì sao .Tôi đạp lọc cọc ngựa sắt vượt con đường bốn cây số  đến,  phải  chờ,vì dù sao cũng đã đến đây rồi. Tôi trở lại chỗ cổng sau .  Từ đó, tôi lui thêm mấy bước, bắt gặp một con ngõ khác, nằm thẳng góc với ngõ kia , đổ bê tông rất rộng và thoáng . Hai bên ngõ  là những ngôi nhà không cổng, không rào, cửa trông thẳng ra đường . Tôi ngồi ghé vào hiên một ngôi nhà có mấy bậc tam cấp, bên trong có tiếng trẻ con khóc, tiếng người lớn dỗ dành, hình như một nhà giữ trẻ . Đối diện với bậc tam cấp, bên kia đường, có hai  chậu cây to, một loại cây tùng xanh rì,che kín  khung cửa sổ gắn  kính  không giăng màn, loang loáng ánh đèn từ màn tivi hắt ra .Ừ, nếu không vì lời bày vẽ của bà đu đủ,giờ này tôi đang ở nhà, áo ấm ,  vớ dày, ngồi co trong ghế có chăn bông xem những chương trình rất hay,tha hồ chọn, bỗng dưng ngồi đây, giày thấm nước mưa nên ẩm lạnh khó chịu,lại ngồi nhờ hiên nhà người ta ,chầu chực  nhờ vả một chuyện mà không biết sẽ thế nào .Tôi thấy buồn rầu và vô cùng mệt mỏi .

      Có tiếng người cười nói lao xao, rồi hiện ra đầu con ngõ một tốp các cụ bà , người nào cũng áo ấm ,dù che .Tôi thoáng nhận ra một cụ ,đó là mẹ chồng người  chị trong nhóm tu hội đời của tôi, cô ấy cũng đã “mở cửa nhỏ”(vì Chúa từng đóng cửa lớn) cách tôi mấy năm . Cụ không biết tôi . Các bà lướt qua tôi, chẳng hề ngạc nhiên,hẳn đã bắt gặp nhiều  người ngồi đây chờ gặp “ông thầy ” .Tôi thấy họ dừng lại trước  một khung cửa gắn  kính trong suốt, sát bên ngôi nhà có mấy bụi tùng ,rồi bước vào . Một hiệu may áo dài, bây giờ tôi mới nhận ra .Rồi tiếng nhạc vang lên, loa mở lớn dần .Tiếng đàn, tiếng trống rộn ràng  vang lên giữa buổi chiều tà, khuấy động con ngõ vắng vẻ .  Tôi lắng nghe, và chợt  thấy lòng mình dịu vơi nỗi  buồn lo . Nhạc Giáng sinh, với  những bài rất quen .Mấy hôm nay đã văng vẳng nghe từ khu nhà trọ . Bài thánh ca buồn, một mối tình tan vỡ . Sao lại mở cho mấy bà già nghe những bài sướt mướt thế nhỉ , thiếu gì bài hay .

                Chợt một âm thanh chậm rãi  , réo rắt  của tiếng đàn violon, rồi một cung đệm ghi ta rất ngắn  bập bùng như khúc dạo đầu, sau đó là cất lên một giọng nam , khỏe và ấm .Tôi bỗng có cảm giác một luồng điện ấm chạy lan khắp  cơ thể buốt lạnh , khiến bất ngờ tôi ngồi thẳng lên,hai chân  co lại  ,hai  bàn tay nắm chặt, đưa lên ngực  tự lúc nào .Từ mùa đông trước qua mùa đông tiếp theo sau này. Người bạn còn đi mà niềm tin vẫn thắm trên môi. Một trời đầy sao nghìn hào quang chiếu sáng ngôi cao. Đêm nay tôi nhớ người chưa trở lại, chênh chếch mùa sao lạc loài. Ôi những mùa sao lẻ đôi. Cho tôi thương nhớ mùa sao ngày nào, thương những mùa sao hồng đào. Ôi những mùa sao cách xa. Một mùa sao sáng đêm Noel Chúa sinh ra đời. Người hẹn cùng tôi : “ Ngày về khi đất nước yên vui”. Lạy Mẹ Đồng Trinh ban ơn, người Việt càng thương nhau hơn

          . Mắt  tôi mờ đi , tôi nghe môi mằn mặn. Những lời tôi muốn nói và  đang nói với một người tôi vô cùng thương mến, hay lời của người ấy đang nói với tôi ? .  Anh  là người  duy nhất hiểu tôi. Anh luôn cúi xuống với mọi tâm hồn, dù đường  anh đi  đầy chông gai  Còn tôi. Có lúc tôi đã quên đi những được thua, mất còn,vinh nhục, nhưng bây giờ bắt đầu một cuộc sống mới thật muộn màng, bỗng dưng tôi lại cân nhắc thiệt hơn .Bây giờ, tôi lại bị chao đảo . Giá như có anh để hướng dẫn tôi đi lúc này !.

         Một mùa giáng sinh , có lẽ đó là mùa đông cuối cùng anh ở Dalat. Hôm ấy hai anh em đều về học muộn . Trong bếp có món khoai tây chiên . Khoai  bi,củ bé tí   không mấy người chọn mua, nhưng đem cạo vỏ, ngâm muối và chiên vàng thì ăn  béo ngậy . Thật khác lạ với cách hồn nhiên,xởi lởi  hằng ngày của anh ,tôi thấy anh uể oải dùng tăm xăm từng củ đưa lên miệng nhai trệu trạo. Hỏi câu gì, anh cũng trả  lời nhát gừng .Tôi hỏi : anh bị bồ đá hả . Anh giật mình như  mải đắm chìm trong ý nghĩa miên man  nào đó , hả , mi  nói gì ? Rồi anh lắc đầu cười .Bậy nà .Tôi khoe , hai ông Canh Kem được nghỉ lễ Noel mới ở Phan Thiết  về . Tối nay sẽ tổ chức sinh nhật cho thằng Bé . Anh ngồi thẳng lưng lên, như tỏ ý muốn nghe tiếp . Ủa , nó sinh vô ngày này hả .Ô, sao bây giờ anh mới biết ta ! Tôi giảng giải . Mẹ đẻ nó ngày ta là mồng … tháng 11 âm lịch, tự dưng năm nay trúng ngày 24 chạp tây .À, ra vậy .Anh đứng dậy bước lên nhà trên, chỗ anh thường ngủ chung với thằng Bé  Chợt anh quay xuống hỏi tôi . Đã chuẩn bị quà cho nó chưa . Chút nữa anh ra bưu  điện nè , cần mua gì anh mua giùm . Bưu điện tận ngoài chợ ,phải đạp xe ba bốn cây số .Rồi tôi thấy anh nằm vật ra giường , hai chân buông thõng , tay ôm  gối chặn lên đầu. Anh Đanuýp xanh này bữa nay thật lạ . Hay anh bị ông thầy cho dê-rô (điểm 0). Hay bị mất tiền . Ông này luôn  cháy túi, làm gì có nhiều tiền mà mất . Hay bị đau chứng gì ta ! Tôi bưng ly nước đứng xớ rớ dưới chân , hỏi anh có đau đầu đau bụng gì không, em đi lấy thuốc  cho . Anh nghiêng người, lưng quay ra ngoài, giọng chìm trong gối , không , mi đi rửa dọn đi , anh hơi đau đầu, nằm tí là hết . Nhưng tôi vừa quay đi đã thấy anh ngồi bật dậy,thừ người ra , sau đó lê chân đi rửa mặt .

              Cả buổi chiều chẳng thấy anh đâu . Hai ông Canh Kem cũng mang bộ mặt buồn buồn . Thật lạ, sao  vậy ta ,có chuyện  gì mà mình không biết hè ? Hai ông phân công tôi  làm một ổ bánh bông lan,còn  chiều họ  sẽ mua thêm ít kẹo . Lần đầu tiên tôi thấy hai ông anh chuẩn bị sinh nhật cho thằng út, cũng lần đầu nhà tôi có không khí mừng sinh nhật . Một đàn con ,chả hề biết nhật nguyệt là gì. Hồi đẻ vừa tháng có cúng, ,rồi cúng lúc một tuổi,gọi là   thôi nôi. Chỉ có thế . Sẽ tổ chức bên nhà anh Thạch , để anh ấy có thể cùng dự . Có mời ai không ? Mấy anh em tụi mình thôi . Nhưng tôi không biết rằng đó là buổi tiễn  đưa anh Đanuýp xanh đi nhận  nhiệm vụ mới .

      Một  ấm nước trà, mấy cái ly nhỏ .Ổ bánh đặt trên dĩa ,  tôi cắm lên mười hai  cây nến bé khẳng khiu . Có hai gói quà bọc trong giấy màu xanh lá cây, in hình vô số những  thiên thần chắp cánh bay lên trời. Chà, ai tặng cho thằng Bé mà nhiều dữ , hai thứ luôn . Tôi thấy anh Kem cẩn thận đặt lên kệ , hẳn của hai anh cho cu Bé . .Sao sinh nhật mà buồn vậy hè  ,ông nào cũng im im ,chẳng chịu nói .  Chỉ nhóc Bé là liên tục bóc kẹo ăn.Mắt  anh chàng sáng choang.!

              Chợt anh Thạch  bảo : Xí hát  trước nghe , rồi đến  Chút.  Chút là tên cha tôi đặt cho anh Đanuýp xanh . Lũ con của ông  gồm Canh Kem Xin Em (chị Nhụy) ,bây giờ thêm anh Chút , rồi Xí Bé , những cái tên khiêm tốn, hiền  lành để không đụng chạm đến ông bà, dễ nuôi dễ dạy .  Tôi đã chuẩn bị từ trưa ,một bài hát về giáng sinh bạn  bè trên lớp vẫn hát. Nhóc Bé há mồm , chị hát bài Con ếch muốn to bằng bò  đi. Cu cậu rất thích bài này. Anh Kem  chiều cậu út, ừ ,thì hát  hai bài .

                   Chợt anh Canh đăng ký , Xí hát xong đến anh .  Chút  hát hay sẽ hát sau cùng . Thằng Út tham lam ,còn hai ông này . Anh Kem  là cái ông không hề biết hát .

.          Anh kể ở trường anh dạy, đồng nghiệp thường động viên anh hát giặm Nghệ Tĩnh , đó là bài ruột anh   được bà bác truyền cho .Thỉnh thoảng anh cũng tham gia đội đồng ca, thường đứng trong  cùng , vì lỡ ai mà kề vai sát cánh với anh sẽ bị trật nhịp hết . Anh nói, ở đời anh sợ nhất là  được …mời hát .Anh Thạch bảo, anh sẽ hát với anh Kem, hát chung, hai bài, được chưa . Anh Thạch lại có giọng hát trên cả tuyệt vời . Nhưng anh Kem đã đứng bật dậy, kéo vạt áo len co lại do ngồi lâu . Anh hát trước nghe .  Anh đưa mắt nhìn một lượt, tư thế của người quen đứng trước đám đông .Tay kia anh cuộn một tờ  tuần báo làm micro .  Anh Đanuýp cười , sau một hồi mải lên giây đàn . Những ngón tay búng lên  chuỗi âm thanh sắc  của người quen chơi  đàn .  

         Nhà  anh Thạch có cây ghi ta  cũ kỹ, anh mang từ Saigon về. Cả hai  “cái đấm” để đánh tự nhịp , những chiếc xúc xắc  Đó là  thứ nhạc cụ được làm bằng nhựa đặc biệt,có hình   như quả ca cao nhưng to hơn,có tay cầm , bên trong hẳn người ta bỏ cát hay thứ gì đó, lắc nghe những âm thanh dòn dã. Nhờ  đôi xúc xắc ấy, dù có người hát không hay, ngón đàn vụng về ,cũng cứ thấy giọng bay bổng.

                   Mấy chú làm công nhà tôi cũng thích qua đây chơi những hôm trời mưa, ngồi chen chúc trên tấm phản rộng này, kẻ hát, người đàn,người lắc xúc  xắc . Có một chú người cùng xã với anh Đanuýp xanh hò Quảng rất hay, tôi chú ý ở tiếng ngân hố to và dài của chú .Đó là điệu hò xe nước 

.Trong nhà tôi, tất cả các chú đều từ miền quê Quảng Ngãi ra đi . Nỗi nhớ  đất mẹ   ấp ủ trong tim  là những guồng nước. Cách các chú gọi là bờ xe quay nước, công trình dẫn thuỷ nhập điền ,một thứ bình thường trong đời sống trở thành hình ảnh quê hương.Anh Đanuýp xanh kể, năm anh mười hai tuổi,đang  học lớp sáu (1960), trên dòng sông Trà có 110 bờ xe quay nước. Mỗi xe trung bình tưới cho 20 hecta. Những buổi chiều trời mát  đi dọc sông Trà, nghe tiếng nước reo như tiếng đàn trong gió. Có lẽ vì  thế , người con vùng   Guồng nước có giọng hát rất ấm, lại cao và khỏe .Và đàn cũng hay .Anh hứa có dịp sẽ dẫn bọn tôi về chơi quê anh, việc đầu tiên là sẽ chạy ra bờ sông thăm guồng xe nước , biểu tượng của đức tính kiên trì, bền bỉ và sự tài trí, thông minh của người nông dân Quảng Ngãi. Hình ảnh guồng xe nhẫn nại quay đều bên luỹ tre nghiêng bóng xuống dòng sông xanh mùa hạ đã trở thành cảnh quan độc đáo, vừa thân thiết, gần gũi với bao lớp người Quảng Ngãi vừa say lòng những ai có dịp đến với miền quê sông Trà núi Ấn.  Anh từng nói với chúng tôi như thế .

       Anh Kem cất giọng hát . Ngẫm thân trâu cũng khổ . Cổ mang ách kéo cày . Chạc mũi xỏ dò dây, dưới chân thì đỉa cắm, dưới bàn thì dỉa cắm …. Ô, anh Kem hát cũng hay đó chứ .Giọng trầm ,rất chững chạc, có hồn nữa, sao ai cũng chê anh không biết hát. Giọng Nghệ đặc sệt. Những đường gân xanh dưới cổ như chùng  xuống mỗi khi anh hạ tông , đôi mắt mở to,sảng khoái . Cha tôi ! Ông thấy chúng tôi tổ chức sinh nhật cho cu Bé nên không qua làm gì,chuyện con nít .Nếu biết là mai mốt anh Chút sẽ không còn ở đây nữa !Anh đang chuẩn bị đi nhận nhiệm vụ mới.Rồi  cha tôi sẽ ân hận lắm . Ông  sẽ trách tôi . Căn phòng lặng lẽ .  Tôi nhớ có lần anh hát bài này, mọi người đều vỗ tay đánh nhịp .  ! Đến lượt tôi.

       Tôi cứ ngồi thẳng lưng trên phản mà hát . Tự dưng tôi nghĩ thầm, tôi sẽ cố gắng hát hay để tặng anh Chút, cầu mong  nhiều tin lành từ gia đình anh ở Sơn Tịnh sẽ đến với anh . We wish you a merry Christmas, anh a happy new year. Good tidings to you, anh all of your kin . Good tidings for Christmas anh a happy new year.

Anh Chút nghiêng tai  nghe, đầu lắc lư theo nhịp đàn ,chân cũng dậm nhẹ . Khi tôi hát xong, rồi nói nhanh , em hát bài ni là tặng cả anh Chút nữa.Anh cười có vẻ xúc động,cám ơn O Xí . Rồi anh nhìn vào khoảng trống trên vách nhà , đôi mắt xa xăm .    

     Anh Kem đã cầm hai cái đấm lên ,chuẩn bị đón nhịp,nhưng cuối cùng, mọi người cùng lặng theo tiếng đàn, tiếng hát của anh Đanuýp.  Tôi nghĩ  anh sẽ hát bài Vó câu muôn dặm. Bài hát có điệp khúc toàn những thanh bằng rất lạ . Anh em ta đi muôn phương xa, non xanh bao la, ta vui câu ca, những đêm xa nhà cùng bên ta   Đây là hành khúc lên đường của sinh viên  Đại học Đalat, anh Canh và anh Chút  bảo vậy,  Lời rất ý nghĩa, nhạc cũng đẹp  Mai mốt anh Chút ra trường, anh sẽ hát bài này .Rồi tôi cũng sẽ ghi danh học ở đây Một đoàn trai đi khi xuân tới, hẹn rằng gieo tình thương khắp nơi Non nước tuy xa vời ,ta đã yêu thương đời, đừng e nắng gió sương bạn ơi   
                                                 Nguyễn Xuân
                                                  (còn nữa  )