MÓN QUÀ XUÂN .
             Mồng một tết  năm nào tôi cũng ghé vào đây, Vườn Hoa thành phố Dalat . Chị bạn  của tôi có một ki-ốt nho nhỏ trong này . Dạo   tôi mới hồi hương sau gần chục năm xa nhà, đây là quầy chị giao ảnh cho khách du lịch sau khi người em trai đã chụp và rửa , còn  bây giờ  chị bán đặc sản,  các loại cây hoa giống và  cho thuê trang phục dân tộc Tây Nguyên để khách  hóa thân thành các sơn nữ, sơn nam mà chụp hình .



 Một chiều muộn ngày đầu năm , khách du xuân đã vắng dần, hai người phụ nữ cùng cảnh ngộ ngồi trong ngôi nhà sàn thật  nhỏ dưới gốc thông già, nhâm nhi ly rượu dâu ,nhìn hoàng hôn buông dần trên từng khóm hoa,nghe hơi gió se lạnh ủ trên vai áo,  thấy lòng vô cúng  êm ả .Tôi  thường mừng tuổi cho chị bằng chiếc túi giấy đỏ tự cắt dán, gói ghém món tiền một ngày lương của mình, một lời chúc hài hước cầu mong  chị  làm ăn thuận lợi trong năm mới, và bao giờ cũng nhận từ chị một gói quà bọc rất cầu kỳ, bên trong luôn là sách ,những cuốn sách hay và giá trị



.Hai đứa  thân thiết từ thuở lâu, hiểu tính khí nhau , món quà  xuân được trân trọng như một lời cầu nguyện chân thành , rằng dù cuộc sống thế nào, chúng ta  hãy vững lòng , vì bên cạnh còn có nhau  .


     Tết năm con rắn 2013, mãi mồng bốn tôi mới ghé chị . Mẹ tôi mất cách đó mấy tháng, anh em  dặn nhau  không được đi đâu .Ngày mồng một , tôi đến   nhà thờ làng  dự lễ rồi cùng mọi người trong nhà  mộ .Ba ngày sau ,tôi đón không biết bao nhiêu là khách .Họ  là hàng xóm  của  chúng tôi , là bạn bè của  cha mẹ tôi  , là rất đông  đồng nghiệp, học trò cũ  của các đấng con trai mẹ , của  các chị gái , là  một vài người bạn cùng cơ quan của tôi ,  đến thắp hương cho mẹ , nhưng bàn thờ gia  tiên đã được đưa  từ  ngôi nhà mẹ và tôi cùng ở lâu nay sang nhà anh Canh , con trai trưởng , thế là tôi phải dẫn họ sang đây . Rồi  tôi  theo họ qua nhà anh này,chị kia .Cho nên dù “không được đi đâu”,tôi cũng đã được  lên đồi, xuống thung lũng,  gặp người này người nọ  ,nhận nhiều lời chúc tết đẹp đẽ .


         Chị bạn cũng ghé tôi chiều đầu năm vì chị ngại tôi kiêng cữ không dám  đóng vai kẻ “xuân du phương thảo địa ”
Cuốn sách chị tặng tôi thật hay ,mà tôi cứ tiếc, giá như dạo chưa  bị “ mất dạy”, thì tôi đã có bao nhiêu tư liệu quý .Cuốn “Văn minh vật chất của người Việt”.Tôi ôm kè kè tập sách dày và nặng  suốt ngày  đêm . Những con chữ giúp tôi khuây khỏa nỗi buồn đau giữa ngày tết vắng mẹ .

           Lóe lên trong đầu tôi một ý nghĩ ,  hãy viết  một điều gì đó , dù thật  đơn giản , dù chỉ một người đọc và cảm nhận . Từ lâu tôi vẫn hiểu , trồng một cái cây, viết một cuốn sách , sinh một đứa con là ba điều mà người xưa ,kẻ có học một chút, khao khát được làm .Trồng cây thì dễ rồi .Còn hai thứ sau ,thì  quá khó với tôi . Nhưng cuốn sách như động viên , hãy thử  chuyện viết lách xem ,chưa thử sao đã thấy khó .
       Chiều ngày xuân, tiết trời thật đẹp . Nắng đậm nhưng không nóng, tôi nghe gió thổi buồn buồn sau gáy .Bầu trời xanh, một vài cụm mây trắng lững lờ trôi .Những rặng mai anh đào khẳng khiu, màu nâu sương gió , điểm vài đóa hoa hồng nhạt   nhỏ xíu bung nở, trông như có bàn tay ai đó gắn lên . Một vài khách du ngước mắt nhìn, ngẩn ngơ và ngạc nhiên thích thú .Tôi  để xe đạp ở nhà, băng qua khu vực  trường  đại học , qua đồi cù , xuống Vườn hoa Thành phố .Tôi rời nhà sau giờ nghỉ trưa, nhủ thầm sẽ dạo quanh hồ Xuân Hương một vòng, nghỉ chân ở vườn Bích Câu,trước khi  ghé nhà sàn uống rượu dâu với chị bạn .Tôi chọn trang phục của kẻ leo núi hơn là đi dạo  phố : áo pull, quần jean, giày ba ta , nón vải, túi xách nhỏ có chiếc áo len mỏng để mặc thêm khi  chiều về .Tôi không chọn lối thường đi xe đạp để đến trường mọi khi,mà  theo lối vườn , rồi lên đường Nguyễn Công Trứ . Tôi ngại qua ngõ Trần Khánh Dư để lên Phù Đổng Thiên Vương. Tôi sẽ gặp hàng xóm, sẽ phải chào hỏi , nhận những lời an ủi của nhà vừa có đại tang .Nguyễn Công Trứ nay là phố rồi, dân khắp nơi đổ về, quán xá sầm uất, ngày tết vắng vẻ ,tôi cứ thế mà  đi . Một vài chiếc xe gắn máy chạy qua ,chạy về .Có người đưa mắt nhìn tôi, có người rề xe lại ,hỏi rất tự nhiên :có số 99 không ? Có số Lâm Đồng không ? Ô, tôi há hốc .Sững người vài giây, tôi  bảo : Tôi không bán vé số .Tôi  … tôi là cô giáo . Rồi tôi  cười nhẹ , nụ cười hiếm hoi từ   mấy hôm nay .Tôi chuẩn bị đón một câu chửi thề hoặc một vẻ mặt bực bội của người hỏi , nên  buộc lòng phải khai  nghề trong vế thứ hai .Nhưng có lẽ vì tôi biết “tự thú trước hoàng hôn”nên họ cũng mỉm cười bỏ đi ,có người còn xin lỗi, bảo  thấy tôi .. giống quá ! Chị bạn nghe tôi kể cũng bật cười . Chị gạ ,hay mai mốt mày ra đây bán vé số cho vui .Rảnh thì xem chỉ tay ,bói bài .Nghề của chàng mà ,phải không .Tôi biết chị đùa .Chị cũng như tôi , giao  cả cuộc đời  cho thượng đế quyết định ,không mơ ước những gì ngoài chương trình mà vị này định cho .


            Vườn hoa thành phố đông kín người, hình như mọi khách phương xa lên viếng vùng cao nguyên giá lạnh này  đều phải tạt qua đây, nếu không sẽ mang tiếng chưa đến Dalat .


Tôi được mời ngồi xếp bằng trên cỏ , sau quầy hàng,  một mình một cõi, với một  hộp toàn các thứ hạt và quả khô , hạt bí , hạt điều, hạt hạnh nhân ,hạt hướng dương; quả hồng, quả nho, quả táo, … và chai nước lọc ,  để cho chủ   nhà tíu tít buôn bán .Tôi chỉ nhìn thấy cẳng chân với đủ loại giày dép  của khách liên tục qua lại ,nhận ra  giới tính, tuổi tác, vùng miền của khách từ  giọng  nói ,cách nói .Không ít khách từ miền  Bắc,miền Trung ,miền Tây Nam Bộ , và cả khách nước ngoài . Bạn tôi bảo , chỉ  ngồi đây ,mà du lịch… hàm thụ  tại chức khắp thế giới ,vì mỗi người khách là một trang sách  hay .Những trang  sách ấy thật quý giá, vì nó dạy cho chị rất nhiều điều, từ kinh nghiệm sống, đến  lối  đối nhân xử thế, bên cạnh giúp chị có cuộc sống ổn định
. Bạn tôi thật cừ khôi . Có lúc tôi ghen với chị về bản lĩnh sống của chị .Từ Hà Tĩnh vào nam học  sư phạm , ra trường chị được đưa về ngay trường huyện, nhưng rồi bỏ việc, vì học trò .
 

Chúng nó người miền đông Nam Bộ, ngơ ngác  trước giọng  nói mà hầu như chỉ một âm mang thanh ngang của cô giáo trẻ .Ngày ở trường cao đẳng, khoa Sử Địa của chị và khoa Văn của tôi là hàng xóm láng giềng, tôi lại chung với chị một tổ khi làm công tác Bổ túc văn hóa ở khu ĐaKao trên thành phố , lắm lúc tôi chịu chết khi cố gắng nghe chị nói, chị cũng … chịu chết khi  chúng tôi năn nỉ , Giang, mày thử nói đu đủ đi . Gồng mình lên, cũng cứ chỉ là đu đu . Giang bảo , là ở quê, muốn  gọi cá thì phải thêm chú thích là ca có đuôi, gọi cà là ca có cuống .Chúng tôi thắc mắc, vậy để phân biệt chống, chổng , chồng thì là … Giáo sinh ngày ấy có người đã lập gia đình, có con nhỏ nữa, đến đây thì kẻ đỏ mặt, kẻ gạt đi ,nhưng Giang tỉnh rụi : Thì đè nó ra . Giang cùng tuổi với tôi , do học hệ 10 năm của bậc phổ thông nên đã qua một kỳ thi đại học ,lại sớm xa nhà , tự lập từ bé nên khá dạn dĩ .Nhưng chưa kịp đè ai thì đã bị trời đè .Giang về quê . Một hôm tôi ghé đón cháu ở ngôi trường mẫu giáo của các sơ nhà dòng gần khu tôi ở , gặp Giang đang rửa dọn trong bếp .Giang  có người  dì tu ở đây nên  được nhận vào làm cấp dưỡng . Rồi có cậu em công tác trong Vườn hoa Thành phố, Giang lại … về vườn , theo cách  nói của chị, là quản lý một quầy  ảnh đàng hoàng . Cứ vậy mà phụ giúp cha mẹ nuôi các  em ăn học , mua được đất , xây được nhà, chứ trước đây ở  nhờ  nơi  bên chú, giỗ cha mẹ phải khiêng bàn  ra sân, bày biện một bàn thờ dã chiến ở đó, giỗ giữa mùa mưa bão, rất cám cảnh ..Giang  có thể nói được giọng đủ mọi vùng, lại tòm tèm dăm câu Tây Tàu  rất chuẩn trong kinh doanh, giao tiếp . Người bạn “đu đủ” của tôi nay làm được “đu đủ” việc như thế .


                             
              Tôi ra về vì chả nhẽ  đầu năm mà cứ ngồi ăn no hộp hạt quả và ngắm cẳng chân thiên hạ à, cô bạn  xuýt xoa hẹn sẽ ghé đèo tôi qua tệ xá của nó ăn cà ri vịt một ngày đẹp trời khác , mà tôi biết chắc chắn đó là một chiều giông tố, quầy hàng ế ẩm .Nhà bạn tôi nằm   ngay dưới chân nhà thờ Mai Anh , ngôi giáo đường đẹp và cổ kính nhất của Dalat.Cả đêm hai đứa thức rù rì tâm sự, sáng sớm tinh mơ vào ngồi ở hàng ghế sau cùng, lỡ có ngủ gục trong thánh lễ cũng không bị các bà già giật áo nhắc nhở . Có bữa phải leo lên ghế đầu,không phải để cho gần Chúa hơn,mà vì ghế cuối hết chỗ , Giang dúi cho tôi một hộp dầu  gió , ra hiệu cho tôi bôi quanh mắt .Bôi nhiều quá nên suốt buổi cứ sụt sịt mãi ,gặp ngày lễ trọng, có rất nhiều linh mục đến làm lễ, ngồi kín tòa giảng , thấy hai bà già cứ liên tục lấy khăn chấm nước mắt thì ngỡ sao mà có giáo dân thánh thiện, ngoan đạo, yêu Chúa đến thế .Bà thím biết chuyện  vừa mắng chúng tôi,vừa lo lắng , bảo Giang, mai mốt hai dứa mày   xuống hỏa ngục đấy  .Giang dỗ dành bà ,mự ơi  ,  sáng sáng con này (tôi) mở mắt ra  là có  hơn  trăm bạc lương hưu, con  cũng rút được ngần ấy tiền lãi tiết kiệm , chung lại càng nhiều,  sống đâu mà chả được .Con với nó dân  nhà nông,lớn lên giữa bùn mà có ai chê mình hôi tanh đâu  .Thiên đường đâu phải  toàn  có người tốt cả .
                 Tôi cứ tủm tỉm với  dòng ý nghĩ ấy mà không  biết  mình đã ra cổng, men theo lối ven hồ Xuân Hương,thay vì quẹo lên hông Vườn hoa để về nhà . Ở đây,có rất  nhiều người bày bán trang phục xứ lạnh và khách phương xa cũng đặt cho nó một danh từ chỉ riêng họ dùng : đồ lạnh .

Quầy của Giang cũng la liệt khăn, mũ, găng,áo len, khăn trùm, vớ .Ở đây, tôi chỉ thấy người bán rao mời ,mà  dường như không thấy có người mua, trái với gian hàng của Giang .Giang khoe,tao quen  nhiều khách quen làm trưởng đoàn  .Bí quyết là : mày biết  cách  moi đầu học trò  để nhét chữ vào thì tao cũng  biết moi ba lô của khách để …móc ví họ .

           Con đường tôi  đang đi những năm về sau  này  rất thường thấy trong   những bộ phim truyện mà đạo diễn chọn Dalat làm bối cảnh, và dịp lễ 30.4 thì cuộc đua xe đạp vòng quanh hồ ,  những hàng cây,mép nước hiện  rõ  trên màn ti vi như người xem đặt chân đến , đường Trần Quốc Toản  . Tôi nhớ có lần  lũ học trò lớp 10  vặn vẹo , sao không lấy tên Hồ Xuân Hương đặt cho nó,  vì lối dẫn vào Hồ Than Thở thì lại mang tên  nữ thi nhân có một không hai của Việt Nam này .Ngày ấy tôi dẫn học trò tham quan Vườn hoa thành phố  và  hồ  để làm bài tập về thuyết minh phong cảnh . Nhưng rồi có đứa đã trả lời giúp tôi .


Bây giờ, một chiều mồng bốn tết , khung cảnh tràn ngập quanh tôi  đậm đà,  hương sắc mùa xuân,  hương  thơm mùa xuân.Dần đầy trong mắt tôi là một màu xanh , xanh đồi thông  cao vút , dày đặc bên phải , xanh bờ cỏ tươi mát, mềm mại bên trái  , xanh mặt nước  êm phẳng như một tấm gương lớn trước mặt , xanh bầu trời vời vợi trên đầu .


Sắc xuân điểm vào bức tranh màu xanh  của không gian hồ là những khóm mai anh đào .Tôi đã bắt gặp nhiều rặng mai thật đẹp rải rác khắp nơi trong thành phố, ra ngoại ô, Mai ở đây, chỉ  một vài cành  thật nhỏ bé  , thoạt trông  cứ có cảm giác người ta vừa mang nó từ trong  một chiếc  độc bình lớn  của nhà ai  ra cắm vội vàng .Nhưng bất chợt lòng tôi thoáng bồi hồi


Mai quen với rừng vắng thôn xa, nên luôn giản dị , đơn sơ  và lặng lẽ  giữa phố hội đông người qua lại .Tôi bước chầm chậm, tay nâng một cánh hoa mỏng ,  thấy mát dịu ở đầu ngón tay .Hình như đã lâu lắm rồi , tôi mới có dịp nhặt hoa mai rụng .Tôi thấy tôi trong vóc dáng một thiếu nữ tuổi mười lăm , sáng sáng mỗi chủ nhật ,cùng nhiều bạn học  đồng trang lứa, năm  chục  bước đi, năm chục bước chạy, lúp xúp men theo vệ đường này, bờ cỏ này, đến Hội Quán Hướng đạo nằm ven hồ  hoặc lên đồi cù sinh hoạt .Đứa nào cũng gầy nhỏ,  tóc dài buộc gọn sau gáy, áo  sơ mi xanh dương  có túi, váy kaki  màu biển đậm dày và dài , ba ta trắng, nón vải , vai mang túi vải , còn tay luôn có một cây gậy dài quá đầu  , đóng sẵn một cây đinh thật to để  có thể cắm xuống đất khi ra đồi cù họp .

Từ nhà, ra đến đây, rồi lại về nhà. Thôn trang nghèo ,  gia đình, nhà trường và  phong trào hướng đạo đã  giúp cho tôi học được lối suy nghĩ và cách hành động, cả những cảm xúc riêng tư,theo tinh thần của con người trẻ khi đối diện  với đồng đội, với chính bản thân mình và với cả kẻ thù  hữu hình lẫn  vô hình .Tôi thấy ánh lửa hồng cháy lên trên một khóm mai chi chít đóa bung nở .Ánh đuốc buổi ra trường ở tuổi hai mươi .Tôi nghe bên tai lời tuyên thệ hết sức thiết tha.  Hãy xứng đáng với Đảng quang vinh .Hãy xứng đáng với Đoàn tiên phong . Nguyện dìu dắt các em noi theo gương Bác Hồ . Tổ Quốc, quê nhà  , những bộn bề , nước mắt lẫn nụ cười

.Một  mình tôi lang thang , tôi cảm nhận được hương thơm ngọt   từ quả hạt ngày xuân của  Giang, mùi thơm nồng vani  trong những ly chè  ,mùi ớt cay nồng của nồi bún riêu ở trong Hội quán Hướng đạo những chủ nhật chúng tôi ghé vào làm thực khách, có nhiều khi được làm chủ quán .Có hương thơm  thanh khiết , nhẹ nhàng , thoang thoảng của hoa mai rừng , hương hăng hắc của nhựa thông, có hương ngai ngái  của bờ cỏ khô , hương thanh mát của mặt nước, hương trong lành của đất trời quang đãng , và tất cả là hương yên bình của một ngày vào xuân . Quãng thời thiếu nữ ấy là  những trang sách thật đẹp . Từ bên khóm mai hồng   tôi đã đi xa, rồi tôi lại về.
           Tôi cứ thong thả bước giữa hương sắc xuân ,lòng vui dìu dịu . Có tiếng xe rề lại gần bên. Cô ơi, cô  bán vé số đó, cô  có biết nhà trọ nào gần đây không ? Tôi quay ra nhìn .Hai thanh niên tuổi khoảng ngoài ba mươi, vẻ mặt  trí thức , giọng khẩn nài .Có một cô gái xinh đẹp tình cờ  đi cạnh tôi đã cau mặt bước nhanh về phía trước  .Vậy cô bán vé số chính là tôi. Họ  hỏi tôi chuyện gì nhỉ ?. Không phải mua vé số mà là tìm nhà trọ .Tôi thoáng lưỡng lự và  nghĩ ngay đến những dãy buồng trọ của sinh viên, công nhân ở chị em tôi ,nhà chị Nhụy, nhà cậu Bé. Hôm gần tết , khi  khách trọ, đặc biệt giới sinh viên, rủ nhau về quê, chủ nhà đã huy động con cháu sửa sang,sơn phế lại mọi ngóc ngách .Tôi ngập ngừng mô tả đặc điểm của nó ,có đủ chăn nệm, toa lét riêng, không có nước nóng .  Mỗi phòng hai người . Hai thanh niên mừng rỡ. Tụi con cần độ chục phòng .Thôi cô dẫn đường đi . Bỗng dưng tôi được leo lên mô tô .Một anh chàng nhường cho tôi luôn chiếc mũ bảo hiểm  và ngồi xuống bên lề đường,chờ .
             Trời chạng vạng . Tôi ngồi xem tivi ở ngay gian phòng ngày mẹ  còn sống đặt bàn thờ gia tiên ,  nghe có tiếng xe máy chạy nhanh vào sân , đậu sát hẳn vườn .Con chó Lu mới  dăm tháng tuổi đã cong đuôi chạy ra, sủa tong  tóc. Người lạ mà sao ngang nhiên vào tận sân trong ?Tôi bật đèn hiên , mắt cảnh giác .Một gã cỡ trung niên, cao và rất gầy,đeo kính cận , nét khắc khổ , thản nhiên  vác chiếc ba lô căng phồng đi vòng lên hiên khu nhà trọ, như không hề thấy chúng tôi  .À, khách trọ .Sao mồng bốn tết đã quay lại rồi .Hay là , chắc tết quê có  chuyện không vui.  Tôi  trở lại trước ti vi nhưng vẫn để đèn sáng. Sát chỗ xe vị khách trọ dựng là mấy cây quýt quả chín đỏ . Giống quýt  Cầu  Đất, chị Nghĩa sai anh con cả lên trồng cho bà ngoại có quả cúng tết .Trái trĩu cành,đủ dành cho mấy hộ trong đại gia đình, họ tộc , cúng tết, cả cúng ra giêng . Các anh lấy  vải lưới bọc kín quanh thân cây ,thế nhưng  những chùm quả ở sát gốc và  trên ngọn thỉnh thoảng lại biến mất một cách kỳ lạ .Bỗng dưng,ngoài việc tưới bón cho cây,tôi còn có nhiệm vụ canh gác bảo vệ..quả .Tối nay khu trọ có thêm chục người, rầy rà đây .

              Một người lạ xuất hiện trên hiên nhà  .Cửa lớn tôi khóa bên ngoài, vì bốn hôm liền làm hướng dẫn viên du lịch bất đắc dĩ, tôi phải lui binh .Đèn hiên sáng cho tôi thấy một người cao gầy, đeo kính trắng,   tay đưa cao chiếc bình thủy ra dấu xin nước,tay còn lại cầm một cuốn sách mỏng ,  ngón tay trỏ kẹp  vào giữa các trang sách,có lẽ đang đọc dở   . Chiếc quần tây rộng thùng thình, kéo lên ngang bụng, một sợi dây nịt to bản,   chiếc áo khoác dài phủ mông, a, cái gã ban chiều đã khiến tôi lo lắng cho số phận mấy quả quýt chín đỏ .Tôi vòng ra sân từ cửa bếp, trực diện với gã, nhìn rõ khuôn mặt gầy , trắng trẻo, làn da phẳng mịn, môi đỏ thắm ,tia  mắt trong trẻo , mới nhận ra là  một thanh niên  độ gần ba mươi thôi  .Anh ta lúng túng ,bà cho con xin ít nước sôi nấu mì .Bên nhà chủ họ đang ăn cơm, con không tiện hỏi . Tôi  cầm chiếc bình thủy, thoáng thấy  giòng chữ trên  bìa tập sách mỏng, The old man and the sea .

 Ô, tôi ngạc nhiên , mua cuốn này ở đâu  vậy .Tôi lật qua lật lại, xuất bản   tận Mỹ. Anh chàng lại lúng túng ,con lụm  trong giỏ rác ở cái khách sạn gì gần khu nhà thờ  con gà  đi sâu tuốt dzô nữa .Người ta dzụt . Anh làm ở đó hả ? Á đâu, tụi con ở Đắc lắc xuống chơi, không tìm ra chỗ nghĩ,  mà lại đông ,rất lo , may mà gặp một bà bán dzé số ở ngoài hồ chỉ dzô đây .Rồi,thế là tôi từ nay có thể chuyển sang nghề  này.   Bàn chân nhiều nốt ruồi, thuở trẻ đi miết từ sông Là ngà về Đồng nai,qua sông Sài gòn vì miếng cơm manh áo, bây giờ thì cứ loanh quanh hồ Xuân Hương cho qua ngày đoạn tháng .Tôi nhìn anh chàng với đôi mắt đầy ngưỡng mộ .Đọc được nguyên bản như vầy là giỏi quá . Tôi mới chỉ biết bản dịch thôi .Anh chàng lại ngượng ngùng . Con cũng vừa đọc vừa đoán,mà thấy cách viết cũng dễ hiểu . Hồi đi học bà cô trên trường  khen quá cỡ, nên  con cũng cố tìm đọc coi làm sao .Ở nhà giờ có mấy cuốn dịch.Cô dạy Văn hả .Tôi tò mò .Dạ không, dạy công dân .Anh ta thêm .Hồi con học phổ thông,hổng thấy có ông này, cuốn này .Dạy công dân, mà là tốt vai trò của một thầy dạy văn . Chức năng ấy, không  biết trong số chúng tôi mấy ai làm được .
                   Tết năm nay , Giang tặng tôi cuốn Mái trường thân yêu của  một nhà giáo lớn tuổi .Ngày ở Đồng Nai, thư viện Liên đội trường tôi cũng có cuốn này, nhưng  giờ tôi đọc vẫn xốn xang trong lòng .



Người cháu, người trồng hàng quýt cho ngoại,hồi nào là một anh giáo trẻ cấp 2, rồi ra tận Đà Nẵng học khoa sư phạm ngoại ngữ, nay đã là một Phó giám đốc Sở Giáo dục tỉnh Lâm Đồng , trước tết mang hoa quả ra cúng ông bà, hỏi tôi , dì  có thích đọc cuốn Mùa hè năm Petrus chưa .Y như anh ta vẫn hỏi tôi mọi khi gặp , dì có ăn bưởi Đất Làng  không .Hơi chua , nhưng nhiều nước lắm .Để con cho dì mấy trái .Hả ,chưa, nghe như truyện dịch  .Không phải đâu . Đọc rồi dì thích  liền,vì viết toàn chuyện mà thời phổ thông  cỡ tuổi mẹ con với mấy dì cậu  đều quen thuộc .Anh Canh chen vào.  Dân trường Trương Vĩnh Ký
 trước  đây  trong Saigon., như bọn Trần Hưng Đạo ở Dalat  tụi anh đó mà .A,vậy cũng giống tụi Bùi thị Xuân chúng tôi .

Cũng chương trình học ấy, phương pháp dạy ấy , cũng bối cảnh đất nước tao loạn những ngày trước 1975. Tôi như gặp lại  thầy cô , bạn bè ,lớp học thời phổ thông với phấn trắng bảng đen, với những trang vở thơm mùi giấy, với những cuốn sách dẫn đưa tôi vào đời .Những kỷ niệm đẹp tuổi học trò .Tất cả ,tôi đã tìm  lại được từ những trang sách mà tác giả đã dành nhiều ngày đêm ghi lại . Có lẽ ông viết không chỉ vì một lý do nào khác ngoài nỗi nhớ khôn nguôi thời học sinh  áo trắng .Mong sao tôi có thể làm được việc như ông !
                        Mồng bốn tết, khách du xuân từ Đắc Lắc lại tìm đến khu nhà trọ của cậu Bé và chị Nhụy .Người ta gửi cho tôi cuốn  The man and  the sea đã phô tô .Một trang thư mỏng . Con muốn  tặng bà  bản chụp này mà không biết cụ  thể địa chỉ , cả tên bà. Chúc bà luôn mạnh, chân cẳng dẻo dai để bán được nhiều vé số, đem may mắn cho nhiều  người .Ký .
           

                      Giang và tôi cười đến chảy nước mắt .Bà ta  ghen tị,mày đầu năm thật nhiều lộc .Tôi bảo, cho tao thuê một góc ki ốt để bán vé số nghe .Chân cẳng dạo này yếu quá rồi .
                                                                          NGUYÊN XUÂN
                                                                                Dalat .

                                             ÁNH SÁNG VÀ BÓNG TỐI
                       ( Keep your face to the sunshine , anh you can not see a shadow.)
              Ngôi điện Linh Ứng của Cô  Chi hôm nay lại đón khách đến thăm .Họ là nhóm người trong số hơn ba mươi vị khách đặt cơm ở nhà một người quen  của chị bên cạnh điện , dịp Festival Hoa Dalat vừa rồi .Hôm ấy ,tôi cũng rủ chị Hạnh, cái chị mê ngọt ,sang phụ giúp nhặt rau, vo gạo.

             Khách phần đông là bác sĩ , tuổi đương sung sức, chỉ có vài ba người được xếp vào diện U 70 . Những nhân vật “chỉ có”ấy sau bữa cơm trưa nào cũng đứng ngẩn người nhìn sang khu  vườn  trước điện thờ, nhưng lại giáp rào với sân sau của nhà hàng xóm . Họ thắc mắc  vì sao một ngôi điện thờ trang nghiêm , cổ kính lại quay lưng ra đường lớn .Vì trước mặt là núi Bà .Điện thờ  Bà .Câu trả lời như càng khiến họ tò mò  .               .      

               Tôi nghe loáng thoáng có người nói ,hình như đây là một cơ sở của đạo   Tiên Thiên Thánh Giáo ,giống điện Hòn Chén ngoài Huế , thờ Thánh Mẫu Thiên Y a Na và  Liễu Hạnh Công Chúa
               Giọng miền trung , đậm chất muối biển vùng Quảng Nam ,Đà nẵng . Bữa cơm có suất đặc biệt cho những kẻ  tò mò này, và tôi lại thấy  họ vui mừng , đi du lịch mà cũng được ăn theo chế độ “tăng dưỡng sanh ” như vầy thật tốt quá .Cách phát âm cụm từ này tôi đã nghe một lần ,theo âm hưởng miền trung muối chát ,nhưng ở đâu và bao giờ thì tôi không nhớ .Hai ông lão gầy gò, tóc muối tiêu ,nhưng rất nhanh nhẹn , hóm hỉnh  và  tình cảm nhất đoàn .Bữa ăn nào họ cũng xăng xái bưng  dọn, rồi pha trò,trêu chọc các chị làm bếp . Buổi cuối, họ còn tặng quà cho từng người, còn hát nữa .Hai người “tăng dưỡng sanh ” cùng cất giọng “song thanh” mấy câu biến tấu  , vì họ bảo rằng  còn dành cho nhiều người khác, vì họ thuộc rất ít bài, vì hát không hay ,nhưng chính  những câu hát  cải biên đó đã giúp tôi nhận ra họ : các chàng kỹ sư địa chất ghé trường tôi gần bốn chục năm về trước . Đó, cái bài hát truyền thống của ngành địa chất đã theo  họ suốt từ thời tuổi trẻ cho đến bây giờ .
                       Ngày ấy ,giữa năm  1977,họ tạt vào trường tôi trên đường đi công tác .Ngày hè, chúng tôi xuống trường tập trung để lên huyện học chính trị .Họ được  chúng tôi mời cơm độn bắp tươi , đấy là món ăn ngày mùa sang trọng nhất , và chuối kho , và ai cũng gọi là khoai tây Tân Phú . Khách xuýt xoa  bữa ăn đậm chất “tăng dưỡng sanh ”Rồi hát cho nhau nghe . Tập thể giáo viên chúng tôi có tám người, trừ tôi là bé con nhất, tất cả đều sàn sàn tuổi hai lăm  hai bảy như họ , ngồi bên nhau trong khu lán tranh, quanh bếp lửa , bên ngoài trăng rất sáng . Cả hai vị khách có  giọng miền trung nặng chình chịch, như tôi vậy , hát không hay nhưng ngón  đàn thì  vô cùng điêu luyện .Họ hát nhiều lần khúc hát “ruột” , rồi cao hứng thì biến tấu : Gặp các friends  nơi  đây ở trường vui biết mấy .Rồi phăng ra, đó là ấn tượng  kinh hoàng của một đợt công tác : gặp các anh phun rô giữa rừng run thấy tía . Nhưng tôi vẫn giữ mãi những âm thanh rộn ràng .Và những đêm trăng sao giữa rừng vui tiếng sáo ,Lều tranh ánh lửa ấm sáng lên tình đồng chí  .Một nơi xa thành phố đèn hoa hằng trăm  cây số , chỉ có ánh lửa bập bùng, những con người trẻ hôm ấy vẫn động viên nhau : dù trong gian khổ và bóng tối , vẫn tin một ngày maiTổ quốc sẽ  tươi sáng, vì chúng ta có sức trẻ, có khối óc và con tim.   Còn hôm nay,chia tay những bà già giúp họ có sức tận hưởng trọn vẹn   các lễ hội trong Festival hoa,họ  lại ngâm nga và tôi biết  họ thật lòng : Gặp các soeur(chị ,em ) nơi đây Dalat   vui biết mấy . Bây giờ, gần một tháng sau lễ hội,họ trở lại thăm điện ,cũng tình cờ tôi theo chị Nghĩa, bạn thân của  cô   Chi, ghé thăm .Họ vẫn  không nhận ra tôi .


            Cô Chi nhập hai đoàn lại, tiếp một khi cho tiện .
            Nơi  cô  Chi sống chỉ cách nhà tôi một thung lũng rau hoa và con đường cái quan . Đó là, một góc ấp Hà Đông, trên quãng cuối đường Nguyễn CôngTrứ đổ ra Phan Đình Phùng .Khu  điện thờ ngày ấy cho đến bây vẫn không thay đổi,nhưng khung cảnh xung quanh hoàn toàn khác lạ .Ngày ấy, đối  diện với  mặt sau  điện là ngọn đồi thông sừng sững, rậm rì một màu xanh –đồi Thông thiên học. Vài người dân đến đây , cất những ngôi nhà nhỏ dưới chân  đồi,nép mình vào vách thành cao  ngút mắt nên trông càng thêm nhỏ, cứ ngỡ có một lúc nào đó,bức vách thành đồ sộ đổ ụp  xuống nhà .Bên cạnh điện là  dinh cơ của nhà trồng tỉa Nguyễn Văn Bồng .Ông từng là kỹ sư canh nông tốt nghiệp ở Pháp .Đến định cư ở Dalat, có năm ông ra ứng cử dân biểu hạ nghị viện  với biểu tượng cây bắp sú .Nhà ông nằm lọt giữa một vùng tre trúc và thông .Trúc xanh, thông xanh, trúc cao ,thông cũng cao, cả hai đan vào nhau khiến từ xa , ai cũng có cảm giác một khu rừng vừa hiện ra trước mặt .Con đường Nguyễn  Công Trứ bỗng như một con suối nhỏ  giữa rừng một bên là đồi thông cao sừng sững, một bên là thung lũng tre trúc . Chị Nghĩa của tôi có một người bạn trọ học nơi nhà ông Bồng .Cả trong  ngôi nhà nhỏ nép dưới đồi thông, chị cũng có một người bạn đang sống ở đó . Họ đều từ xa đến,Huế ,Nha Trang, Sài Gòn, nhưng đã sống trọn thời thiếu nữ ở đây ,như chị tôi .

           Bảy mươi năm qua, có người đã đi lập nghiệp ở nơi khác, nhưng cũng có chị ở lại ,nhận Dalat làm  quê hương.Và dù mỗi người một phương, họ đều tự hào : người Đalat gốc …ngo ( là cách người dân ở đây đặt cho những cây thông ).Kỷ niệm êm đềm lưu giữ trong các chị là một  miền quê giá lạnh, âm u nhưng vẫn tràn đầy nắng ấm và ánh sáng .


               Cô Chị và chị Nghĩa tiếc rẻ khách không có dịp ghé Dalat vào những ngày ấy , hay ít ra trước 1993 .Vì rồi sau đó, đồi thông bị san dần,dân cư kéo đến đông hơn,  vườn tre nhà ông Bồng thay chủ .Nhưng khách vẫn  trân trọng , đến Dalat,  và khu điện thờ này, hai cảm giác ấm và lạnh luôn là những dư âm đẹp đẽ .Ở đây nhiều bóng râm và lẫn nắng . : dù trong gian khổ và bóng tối , vẫn tin một ngày maiTổ quốc sẽ  tươi sáng, vì chúng ta có sức trẻ, có khối óc và con tim..Họ không biết rằng tâm tình của hai chàng kỹ sư địa chất trẻ,tếu táo nhưng đầy trách nhiệm hôm nào đã cho tôi thêm niềm tin, nghị lực sống ….
           Tôi thấy lòng vui lên, dù sau vụ thu hoạch khoai gặp những  chuyện buồn lòng .
          Chính vụ mùa thu hoạch khoai tây, những ngày giáp tết  .
         Mặt trời cuối đông được các chàng trai lười biếng nhưng khỏe mạnh khiêng đi dạo nên   sáng đến rất muộn , mà chiều lại về sớm , thành ra  mãi đến gần bảy giờ mới có nắng, còn độ bốn giờ chiều đã nghe buốt lạnh.Chỉ có nắng buổi trưa, ấm và dịu .Mọi người tập trung ở nhà  các chủ  vườn khoai từ sớm, ăn những vắt xôi to, dẻo và nóng rồi tràn xuống vườn . Những cành lá khoai già, úa vàng ( ai cũng quen gọi là dây ) đã được chủ cho người cắt sạch từ hôm qua, gom thành đống tấp lên các bờ mương thoát nước quanh vườn ,chỉ chừa một phần nhỏ để dễ nhận ra từng bụi khoai khi đào .Chiếc máy đào khoai cũng lừng lững tiến vào vườn .Đó là nhân vật quan trọng nhất cho buổi thu hoạch khoai hôm nay .Nó thay cho hàng chục “tổ đào”(gồm một người đàn ông khỏe mạnh,có kinh nghiệm trong việc đào khoai, và ba bốn phụ nữ  xúm quanh  lượm nhặt ),nó giúp cho việc đào dỡ vô cùng chóng vánh, tuyệt diệu nhất là lượng khoai vì cuốc nỉa xén vào,xiên qua giảm đi rõ rệt (mà thường các củ to,loại tốt lại  đưa đầu chịu trận ).Máy  đào khoai vốn là chiếc máy cày đất thông dụng của  những nhà có vườn nhiều và rộng ,còn những nhà ít đất thì mỗi khi vào vụ lại thuê cày vài giờ ,nay người ta làm nhà lồng, trồng rau sạch, máy to không “chui lồng ”được, có người bán đi sắm máy nhỏ đi cày dịch vụ, có người cải biến thành máy đào khoai .


              Người con trai lớn của chị Nhụy và chàng con rể đầu của cậu Bé nhà tôi mới khởi nghiệp, chưa có vốn mở nhà lồng, nên quanh năm họ trồng rau củ các loại  như ông bà từng làm, và dứt khoát vụ đông bao giờ cũng  gắn liền với mùa thu hoạch khoai tây .
                  Không ai bảo ai ,những người có tên trong danh sách con cháu trong đại gia  đình  hay giòng họ đều  cùng  có mặt ở vườn .Đám phụ nữ mang sẵn từ nhà mình những chiếc rổ , vốn thường ngày dùng đựng rau cải,thủ trong túi áo phao  ít cái bọc ni lông to nhỏ, để cuối ngày mua một ít khoai tốt cúng ông bà mấy ngày tết, mua giùm cho bạn bè, mua làm quà gửi đi xa  và chắc chắn là nhặt nhạnh mớ củ sứt về rán giòn vài bữa cơm .Đàn ông thì quang gánh sẵn sàng.Có hai cái giỏ thép khổng lồ ,mỗi giỏ có thể chứa  được nửa tấn khoai .Hai chiếc đòn  to dài như cột nhà . Sẽ có bốn thanh niên lực lưỡng đun đòn vào những mấu thép đan sẵn quanh miệng giỏ và khiêng càn ( vừa khiêng vừa nghỉ, không cần quang gióng ), để chuyển khoai về nơi tập kết là nhà kho mỗi chủ hộ .Vườn càng về trưa càng  đông vì người dân ở phố chạy xe ngang, hay những nhà hàng xóm cũng tạt vào mua dăm ba ký về ăn tết, làm quà . Đêm đến, đèn sáng trưng, đám phụ nữ lại xúm xít “đóng khoai”, phân hạng các loại , xếp cẩn thận vào những sọt lót giấy xi măng dày . Nếu bạn hàng chờ mua, họ sẽ nhanh nhẹn chen vào đội quân này .Tiếng cười nói, tiếng cãi cọ,những cái vỗ vai, cái nắm tay .Trong nhà, mớ khoai “vạc”( những củ bị máy xẻo ) được luộc chín , bày ra bàn cùng với dĩa đường vun có ngọn .Vị khoai  bở và thơm .Biết rằng khoai vừa dỡ ăn dễ bị nê ( chướng bụng ) nhưng ai cũng cầm một miếng, chấm ngập dĩa đường cát trắng .
               Chị Hạ Em và tôi cũng dành hai ngày ròng rã đi lượm khoai ,đóng khoai giúp các cháu .Hôm qua đã nhặt ,đã mua ở vườn nhà một đứa, mà hôm nay  vẫn tay đùm, tay gói .Chị Nghĩa của tôi có  người bạn ở khu vực cách nhà tôi một  thung lũng rau hoa, hướng về đường cái quan. Hồi tôi học phổ thông,chị là giám thị , tư thế quan trọng hơn rất nhiều giáo viên chủ nhiệm .Khi tôi về lại trường xưa làm cô giáo, chị phụ trách mảng văn thư .Nên chúng tôi luôn gọi người bạn của chị cả, là thầy,là đồng  nghiệp,là Cô . Cuối đông năm nào chị cũng dặn tôi mua ít khoai mang biếu  cô  cúng tết.Tôi luôn luôn gom mớ khoai  bị xén làm quà  .Chị Hạ Em thì tặng bạn ngoài phố .


            Có hai đứa gọi chúng tôi bằng bà đi cùng .Bà ngoaị chúng là chị của chi Hạ em đã vội về từ trước .Có nghĩa rằng bốn chúng tôi là những kẻ thanh nhàn ,không quá bộn bề việc nhà Hai đứa sẽ vượt cạn sau tết độ một tuần ,  “chiến dịch đào khoai” này ,chúng nhận chân cấp dưỡng , dọn ăn sáng,  hai bữa lỡ sáng chiều, cơm trưa . Bụng đưa ra nghênh chiến, miệng nhóc nhách nhai hình như không nghỉ . Đi làm  cơ quan mới vài tháng , lấy chồng, có thai, thế là nghỉ ngang, về ở hẳn nhà mẹ đẻ . Ăn,ngủ . Mẹ bận chuyện vườn tược, buôn bán, bèn ra ngoại chơi , vì ngoại có một quầy vừa bán tạp hóa và cà phê, khách khứa ra vào tấp nập . Hỏi đẻ xong rồi làm gì ?Thì.. bà cố , bà ngoại nuôi cháu .Sướng thật . Sáng nay , bà bạn hàng xóm “thiên lý nhãn” của tôi cũng dẫn hai nàng bầu ra mua khoai. Hai đứa cháu, con gái của người em cùng cha khác mẹ. Hiểu “lý lịch trích  ngang”,cùng phân tích “số phận, tính cách” của  hai nàng, sao thật trùng khớp với các cháu tôi . Chiếu qua người lớn mà các nàng gọi cố, là ngoại cũng xêm xêm Bà  bạn thì thầm . Nuông  chiều quá cỡ ,khiến chúng nó có tư tưởng mình phải phục vụ nó suốt đời .Còn mình thì hạnh phúc vì đã hy sinh cho con cháu .Nhưng lỗi là bọn trẻ .Chúng nó đi trong bóng tối mà cứ tưởng đang ở giữa ánh sáng .Bạn tôi có hai con gái đang  lập nghiệp ở Saigon .Cô lớn  du học từ Singapore về ,đã lập gia đình, người ốm o,chưa dám sinh con vì bộn bề công việc .Cô em kém chị ba tuổi, dù nhà trai ngắm nghé cũng hoãn mấy phen, vì đang có kế hoạch sang  học một năm ở Phần Lan.Cả hai không bao giờ đòi hỏi bố mẹ phải cho mình cái nọ,cái kia , lại từ chối ngay  khi người mẹ gợi  giúp mua một căn hộ chung cư nho nhỏ, mà bao giờ về thăm cũng   sắm quà cho tất cả mọi người ,trong khi đố mà ăn được của các nàng bầu này cục kẹo   .Vì tụi nó chịu khó học hành, vì bạn bè đều là những đứa sống có ý chí, có trách nhiệm .
               Tôi nhìn những ông bố, bà mẹ trẻ,chủ nhân những đống khoai tay vừa đào .Họ cũng có những đứa con với muôn vàn nhu cầu ăn học .Họ cũng thấy hạnh phúc vì “tất cả cho con”.Họ có đi theo con đường cháu tôi, em bạn tôi đang đi không ?Chúng có thấy hết bao gian khổ bố mẹ trải qua để chăm từng mầm khoai bé như cây tăm, đến khi thành những củ to bò lăn lóc giữa  vườn ?Rồi những đứa con ,chúng có dẫm lên bàn chân bốn chị bầu  của chúng ?
             Nhưng  hôm nay tôi thấy lòng ấm lại .Hai người khách cười khi chúng tôi tỵ nạnh, ăn rồi suốt ngày đi du lịch, thì giờ mình phải sống cho mình, để tụi nó sống cho tụi nó  chứ . Cuộc sống hội nhập , đừng o bế mãi tư tưởng “trẻ cậy cha” vì mình về già cũng chưa chắc đã được “cậy con”.Giờ đi được đến đâu thì đi, thậm chí ăn được cái gì ( không vì bệnh tật mà kiêng cữ ) thì ăn . Tôi chợt nhớ đến cảnh ngộ của ông anh rể trong nhà,chồng chị Nhụy .
              Sau trận ốm  gọi là “thập tử nhất sinh”, Chị Nhụy của tôi được đám con cái cho đi nghỉ dưỡng , bằng cách gửi xuống nhà tôi tập thiền  .Chị không thể nào ,dù chỉ dăm phút, ngồi một mình, với con tim  tĩnh lặng  và cái đầu sáng , đạt đến mức như nhà thơ Vương Duy yêu cầu, lặng đến độ nghe cả tiếng hoa quế bé li ti rơi, và sáng như đêm trăng vằng vặc mà  chim núi hoảng sợ .Chị vẫn  bẻ hạnh bẻ họe tôi đủ điều , từ những bức tranh phong cảnh  tôi treo trong phòng khách, đến cái tủ áo đã cũ của mẹ ,vì theo chị , đó là những thứ nên cho vào kho .Tôi cứ lờ đi và lòng tạ ơn trời, may mà tôi không phải sống chung  dưới một mái nhà với chị .Hai người chị dâu lắm lúc cũng ngạc nhiên, tại sao O Nhỏ cứ như lúc nào cũng mặt trăng mặt trời với O Xí .Chỉ có hai ông Canh Kem là cười, rằng trước đây họ vẫn thường nghe mẹ ca cẩm là hai đứa này y như chó với mèo .Về già ,tôi hiểu vì sao chị đành hanh  tôi ,nhất là lúc này, có một nhân vật chị cũng đang  dồn “đạn ” để tia hắn ta : ông chồng già của chị .


                Theo chị , “ông Hòa nhà tao bây giờ quá hư” .Là vì anh  đã làm  đảo lộn  khung   thời khóa biểu mà chị vạch cho.Anh bỏ hẳn bữa cơm tối, dành thời gian ấy ,hoặc đóng cửa ngồi thiền, hoặc  chạy xe ra nhà những người bạn già  vốn thân thiết thời phổ thông , trò chuyện cho đến tận giờ đi ngủ mới về, hoặc ngồi trước ti vi cùng chị,nhưng trong tay lại có một cuốn sách .Rồi lâu lâu lại đòi tiền đi du lịch .Có vô Sài gòn thăm con  cháu thì chỉ tích tắc đã có một ông đến đón đi chơi, thế là đi biệt, cho đến khi sắp về Dalat mới tạt qua coi … lũ  chúng nó  sống thế nào .
                  Tôi đưa ra giải pháp đầu tiên : thì chị đi cùng anh .Chị bảo ngay ,không được .Chị còn phải coi ngó khu nhà trọ ,sáng mở cổng,tối khóa cổng,rồi trông chừng  cửa hàng ( một hiệu may nho nhỏ kèm tạp hóa) cho con Thu –cô con gái ly dị chồng , rồi vườn tược đã giao cho  gã con trai tuổi gần   năm mươi mà tâm hồn, theo cách nhìn của chị , mãi mười lăm , rồi ..ông chồng hư !
                    Tôi đành im lặng .Có nhiều người mơ ước cuộc sống tràn ngập ánh sáng của chị , kinh tế không còn là mối bận  tâm lớn , hai vợ chồng đang hưởng cảnh “nhất rỗi son,nhì con lớn”.Anh chồng lại có những thú vui thật đơn  giản ,nhưng chị lại biến tất cả thành bóng tối. Chị luôn né tránh cái dấu ngã có hai móc câu thật khủng khiếp, cứ níu lấy cổ và chân những người một thời è ra đỡ đần cùng chị, bây giờ thì chị lại dồn hết lên vai ông chồng già tội nghiệp . Đã có lần tôi gặp anh sang chơi nhà chị Hạ Em, anh tức tối bảo rằng chị vợ  muốn đè cho anh “tiêu đời”,nhưng anh trông gầy gò thế chứ mạnh lắm .Anh tâm sự rằng anh muốn… xây một cái cốc nho nhỏ ,nơi nào chị không tìm được , rồi sống thanh thản tuổi già .Đến  nước này thì ..Chị Hạ Em đành khăn gói qua nhà chị Nhụy,làm  chuyên gia hòa giải .Anh rể tôi vẫn lại tiếp tục thực hiện “kế hoạch”của anh ,và chị lại xuống nhà tôi kể lể .Chị Nghĩa từ Cầu Đất lên khám bệnh, chị cũng ngồi yên cho chị Nhụy trút hết nỗi niềm .Rồi  tôi tiễn hai chị ra về .
             Hôm sau ,chị Nhụy ấm ức xuống tìm tôi . Chị bảo rằng tất cả mọi người cùng đứng về phe “ông Hòa nhà tao”. Tôi có rất nhiều việc phải làm ở  những ngày sau khi rời bệnh viện : tiếp đón   khách khứa, dọn dẹp nhà cửa, vườn tược ,rồi giặt giũ  phơi phóng, rồi ăn trả bữa , mà tôi cũng cố gắng né tránh  để chị về nhà tĩnh tâm . Tôi không dám nhắc lại kết luận của hai chị lớn ,rằng ,chị đã hết thuốc chữa !


              Chị Nghĩa góa chồng ở tuổi năm mươi .Việc  trường bọn bề, việc nhà với đàn con tám đứa , việc nội ngoại .Nhà chồng cứ lo lắng chị sẽ nhanh  chóng có người để  “dây loan chắp mối tơ thừa ”, vì người chồng ra đi đột ngột sau một chuyến công tác, mà chị lại có chút nhan sắc .Có một chiều chạng vạng tôi xuống  Cầu Đất thăm học sinh  và ghé qua chị .Anh vừa đi xa,một mình chị ì ạch đẩy chiếc máy cày đất  từ dưới thung lũng lên sân .Đứa con trai hối hả lao từ trên đồi xuống, quẳng túi vải  đựng sách vở ra sân rồi giằng lấy .Anh con trai đầu đang học Cao đẳng sư phạm,trọ nơi nhà nội ở gần Hồ Than thở .Rồi sau đó là một chàng trai và  ba cô con gái  từ trường cấp ba về .Sau cùng là ba nhóc cấp 1 và 2 .Người mẹ dẫn tôi vào bộ ván đặt ở nhà sau, ngả nón quạt .Vẻ mặt chị điềm tĩnh .Lũ con đứa ra cổng đón bò từ rừng về,đứa xuống hố ( thung lũng )hái su su lên làm cơm, đứa ra chuồng bắt gà ( nhà có khách mà ),đứa đi gom gộc ( rễ chè )đốt bếp ,đứa cho lợn gà ăn tối .Anh chị không đủ dài tay để ôm gọn lũ trẻ như chị Nhụy, mà tập cho từng đứa có trách nhiệm với bố mẹ ,nên dù không còn anh,chị vẫn chủ động nuôi dạy con trưởng thành . Mỗi đứa  trong đàn con  đông đảo của chị , trưởng thành với những hướng đi khác nhau ,kẻ làm cán bộ,người là nông dân,nhưng không để cho chị phải bận tâm lo lắng .Dù bị đẩy vào bóng tối,chúng vẫn vươn ra ánh sáng .Các anh Canh Kem vẫn lấy chuyện “O Lớn nuôi con” để kể cho đàn con cháu các anh sau này .Các chị Chi,Hạ Em và tôi bị nhét vào khung “bà già khó tính”, và những góp ý của chúng tôi bị xem là “có chất mù quáng”,vì chúng tôi “không ở trong chăn, làm sao biết chăn có rận ?”


                      Hai đứa tôi cùng các vị “tăng dưỡng sanh”  đáp xe  đò về thành phố Hồ chí Minh, nhưng qua thị trấn Định Quán chúng tôi xuống . Có một phụ huynh cũ qua đời, tôi rủ chị Hạ em cùng đi đưa tang , sau đó lại dự tiếp hai đám cưới của con  các học sinh cũ .Buồn vui luôn đi với nhau .Đằng sau nỗi buồn sẽ là niềm vui . Ánh sáng và bóng tối vẫn là hai mặt song hành . Chị Hạ Em ngơ ngác nhìn quanh .Lâu nay,chị vẫn  qua lại nơi này trên những chuyến xe khách, nhưng đi vào đêm khuya  .Ngày tôi còn đi dạy ở dưới xã, có một đêm về đây tập huấn công tác Đội thì tình cờ chị tìm thăm .Chị đi   họp  ở Saigon, bên ngành công an , rảnh ghé trường tôi “để xem tôi sống thế nào ,” người ta chỉ lên đây .Phố huyện về đêm đèn điện chạy bằng bình diesel.Hai chị em đi dạo loanh quanh .Tôi vốn tỏ ra cứng rắn,nhưng hễ thấy có người nhà từ quê xa lặn lội tìm đến thăm, mặt mũi phờ phạc,mồ hôi đầm đìa ,nhìn mình thương cảm, thì tôi bỗng tủi thân,sau đó là …nổi khùng ,rồi là xuôi xị .Tôi không muốn cho ai lo lắng về tôi quá mức, nhưng lại  buồn khổ mất mấy hôm sau  .Chị Hạ Em hiểu điều đó .Chị cứ đi  lặng lẽ bên tôi ,không nói .Hai chị em được xếp ngủ trong một gian đình cạnh chợ mà huyện đoàn thường mượn  . Tôi nằm nghiêng, quay lưng về phía chị để dỗ giấc ngủ,ngày mai còn bao nhiêu công việc. Có tiếng loa truyền thanh huyện phát đi chương trình “Đọc truyện đêm khuya ”Tiếng nhạc đệm dìu dặt mà tôi nghe như tiếng mẹ ru ngày thơ ấu , non nước của Bác Hồ. Phải , đâu đâu trên giải dất chữ S này cũng là đất nước mình .Tim tôi thổn thức, nước mắt chảy xuống ướt đẫm chiếc áo kê làm gối .Chị Hạ Em ôm khẽ vai tôi .Ngày ấy, anh Thạch đã  mất, cha tôi cậy nhờ chị Hạ Em  sắp xếp cho tôi một chỗ bán bách hóa trong công ty lương thực gần nhà .Nếu muốn, mai sáng tôi sẽ về Dalat cùng chị . Trong đêm tối ,tiếng nhạc đã đem đến cho tôi một luồng ánh sáng .


               Huyện lỵ bây giờ hiện đại không kém gì một góc phố trên Biên Hòa ,còn hôm chị Hạ Em xuống, khu phố tập trung những ngôi nhà vách và mái đều bằng tôn, chỉ duy nhất một cửa ra vào , xã Phú Hoa, gồm đa số cư dân gốc H’Mông,người ở đây gọi là Tàu Nùng .Những học trò cũ của tôi về đây sinh sống phần lớn là cán bộ huyện ,hay thương nhân phát đạt .Nếu như ngày ấy tôi bỏ đi ,liệu bây giờ có đủ can đảm để quay lại …
            Trong đem phố huyện rực rỡ đèn hoa, ồn ào tiếng nhạc , tôi như thấy trước mắt những đứa trẻ  lem luốc, trang phục lôi thôi,buổi sáng đến trường, chiều lên rẫy, tối những đêm cuối tuần lại kéo nhau lên trường họp Ban chỉ huy Đội .  Một vài đứa mượn được  chiếc đèn bão của  ông bố,còn lại là cứ lầm  lũi  băng rừng , băng rẫy đi trong đêm .Chị tổng phụ trách được nhà tập thể ưu tiên cho làm chủ một  chiếc đèn lớn, nhưng tim đèn luôn ngắn,bình đựng dầu thường xuyên 1/3 là nước giếng .Họp xong, về khu nhà tập thể lại lụi hụi chong đèn với bài  vở,giáo án , có khi ngủ quên, ngòi viết mực Hồng Hà thấm qua mấy trang giáy vàng ố .Có khi vớ phải  quyển vở chưa bao bìa, ghi tên  bèn   phang  ngay một dấu hỏi to tướng “tên,lớp ?”còn  óc thì lầu bầu, cha cái đứa nào nộp vở trống không ,biết đâu mà mò, mở ra thì là. …vở của .chính ta ! Sáng ra hai lỗ mũi đen thui , rửa mặt quên ngoáy, nuốt vội miếng khoai lang luộc nguội,khoác chiếc áo dài lụng thụng, khoan thai lên lớp .Học trò không biết có chuyện gì vui mà cười rúc rích . Tranh thủ giờ giải lao,chạy qua lớp bên cạnh,hỏi đồng nghiệp  rằng miệng tau có dính khoai lang không, hay lỗ mũi còn lọ nghẹ ,mà thằng quỷ Chiến ngồi bàn đầu cứ nhòm nhòm rồi  cười .Ôi, cái thằng khỉ ấy , gặp ai mà chẳng cười .Bây giờ gần năm mươi,làm thư ký ủy ban mà đi đâu cũng cười hềnh hệch .A , người bạn đồng nghiệp sau một lúc ngắm nghía mũi miệng bèn thò tay gỡ một cánh mối dính trên khóe mắt .Mùa mưa sắp về, đêm đêm từng đàn mối  hằng trăm con tìm đến nơi nào có ánh sáng ,tha hồ nhảy múa .Đã đặt đèn vào hẳn trong chậu nước mà nó vẫn không sợ .Tối đến, tay bưng đèn,vai gánh nước từ giếng lên “lầu son”băng qua quãng sân rộng đến nửa cây số ,mối à à kéo theo,y như đi hội, bảo sao cánh mối không “đá lông nheo”.!


              Bây giờ tôi lại là tôi ,một bà giáo già đi thăm trò cũ ,lắng nghe cảnh  ngộ từng người  , chia sẻ buồn vui  một cách chân thành ,và lại trở về “ổ chuột” của mình . Tôi gặp lại một người hàng xóm hôm nào cùng xuống vườn lượm khoai hộ để mua mang về Sài gòn làm quà .Cũng là học trò cũ . Ngày tôi chuyển về trường Bùi Thị Xuân, Vân là lớp trưởng một lớp 12 . Tôi có ba lớp 10 với chuyên môn của mình vào buổi chiều , đủ tiêu chuẩn 12 tiết trong tuần,  nhưng mất  thêm mấy buổi sáng ,  dạy thay cho tổ trưởng,những hôm lớp thầy này có bài kiểm tra viết 90 phút, rồi dạy môn Nữ công cho đám nữ lớp Vân .Có khi còn phải thay chủ nhiệm quản lý chúng nó trong mấy buổi lao động trồng rừng tận nghĩa trang Liệt sĩ trên đồi Cam Ly . Bọn học trò thấy tôi từ Đống Đa vùng ven về, tia nhìn đã không mấy nể nang, nay lại làm những việc không đúng chuyên môn, chúng tỏ sự xem thường ra mặt .Ở nhà, cùng một lúc cha tôi và cậu Bé đau rất nặng. Cha bị đột quỵ tuổi già, còn anh chàng em út vướng bệnh do chủ quan . Nó đi  đo đạc các huyện xa , thép gai quào chân, lại móc phân ngựa đắp lên vết thương ! Thế là, tết nhất mà mồm miệng cứng đờ, rồi sau đó toàn thân cũng thế . Cô vợ xuống tóc, tối nào cũng lên đình , cùng mẹ tôi  quỳ rất lâu trước ảnh hai ông  Phạm Khắc Hòe  và ông Xu Hiến (anh ruột ông Cửu Miên )những người có công xây  dựng nên ấp làng này  ; dân làng xem họ như những vị thánh .Chiêu của tôi là nhiều buổi  tối sang nhà Vân ,tìm  hiểu tính tình ,khả năng của từng thành viên .Tôi tự tin hơn . Hôm được phân công quản lý học sinh đi lao động, tôi rất muốn từ chối, vì hoàn cảnh gia đình .Còn mấy  lý do nữa . Ngày ấy tôi vừa hồi phục sau trận ốm kéo dài gần một năm , đi trồng  thông giữa nắng, mà con đường rất xa, tôi phải liệu sức mình .Phải sửa lại xe đạp -từ ngày về dạy  trường gần nhà, tôi đã  cho xe nghỉ hưu .Phải tìm mượn một chiếc đèn pin,mà mượn ở đâu ? Phải mang cơm nước theo . Đầu óc tôi mờ mịt ,chỉ hiện lên một hàng chữ : trốn ở nhà . Như đọc được mọi ý nghĩ của tôi, Vân bảo :để con nhờ ba con sửa xe cho cô .Con có một cái đèn pin xịn lắm , con với cô xài chung.Cơm thì … Đến đây thì tôi giành lấy .Nhà Vân túng thiếu quanh năm . Năm giờ sáng hôm sau , đã nghe tiếng cô gái 17  bẻ gãy sừng trâu  gọi ngoài cổng .Trời tối đen , sương mù dày đặc , thốc lên mặt tê buốt , chúng tôi phải khoác áo mưa, trùm khăn kín mít .Khúc đường Lý Nam Đế ngày ấy còn là đường làng mấp mô,may là qua mùa nắng nên bớt lầy lội , hai cô trò dò dẫm đẩy xe qua .Vân đi trước,nhưng nó khôn ngoan cột chiếc đèn pin xịn vào yên sau ,tôi cứ thế mà đi theo .Qua quãng nhà ông Bồng ,am bà Cai thỏ ( điện Linh Ứng do bà nội cô Chi dựng )tối đen, sương rơi lộp độp, lại gió rít qua rừng thông,vườn tre y như tiếng …ma hú .Hết rừng cây thì đến nghĩa địa .Gần hai năm về trường Đống Đa, ngày ngày đi lại trên khúc quanh Xô Viết Nghệ Tĩnh này, nhưng chưa bao giờ đi khi   trời đất còn tối đen  như hôm nay .Nếu không có Vân , chắc tôi .. đi về . May quá, đã ra đến phố, đèn đường sáng nhập nhoèn .Con đường Phan Đình Phùng như băng qua thung lũng nên rất bằng phẳng, cứ thế mà đạp . Rồi dốc Hoàng Văn Thụ . Đèn đường hình như biến mất dần .

             Thác Cam Ly .Một bức tường đen khổng lồ chen trước mặt .Tiếng nước ầm ào gào thét, như có hàng trăm con quái vật giương vuốt ,nhe răng , sẵn sàng vồ lấy chúng tôi, cho vào miệng và nhai ngấu nghiến .Ngày đi học , tôi thường đi theo các cô chú làm công trong nhà ra đây cắt lá che (một loại cỏ giống như cây dương xỉ) về để che chắn  cây con vừa trồng .Công việc nhẹ nhàng,thích thú,vì được rong ruổi trên xe ngựa, được lội thác, được ghé chơi lăng ông Nguyễn Hữu  Hào, bố vợ vua Bảo Đại .Mùa nắng khô,trời quang đãng,gió thổi lành lạnh  dòng thác dữ  dội hôm nay chỉ là một khe suối chảy róc rách và mát dễ chịu .Con thác khi ấy như lạch nước vườn nhà ,chứ không cuồn cuộn như lũ cuốn bây giờ .Dù chuẩn bị đổ dốc nhưng tôi xuống xe,cứ có cảm giác dòng nước hung bạo ấy đang tràn ra đường, cuốn phăng hai chiếc xe đạp mong manh .Vân xuống dốc trước, dựng xe vào một  bụi cây ven đường rồi tháo đèn lên đón tôi .Nó tinh nghịch lia đèn pin quét lên mặt thác . Đèn cổ cong  của lính   Mỹ, Vân mượn  từ một đứa ngoài phố , rất sáng .Hiện lên dưới đèn là một màn nước mỏng, trắng xóa,ào ào đổ từ trên cao, cách đầu chúng tôi khoảng vài chục mét,  như chảy từ trên lầu xuống ,rồi biến mất vào một cái khe rộng , giữa hai tảng đá .Rồi Vân lia đèn ra chung quanh .Những tảng đá, bụi cây,khóm thông già . Thế thôi .Đúng là thần hồn nát thần tính. Nhưng tôi nhận ra nét gan góc trong vẻ hiền lành ,chịu đựng của Vân .Hôm ấy,  dẫn tôi ra hiện trường để quản lý học sinh lao động có Vân , cô lớp trưởng giỏi giang, là một “trợ lý chủ nhiệm” và hai luồng ánh sáng  , một cây đèn pin xịn và một ngọn đuốc nhiệt tình, kiên trì .
       Rồi cũng như những đứa cháu chị Hạ Em, người em bà bạn “thiên lý nhãn”, cô lớp trưởng ấy không có điều kiện học thêm .Vân  tốt nghiệp trường trung cấp y ,làm y tá trên phường, làm thêm vườn nội ngoại chia cho , và nuôi dạy ba đứa con nên người . “Nên người”,như hai cô con gái bà thiên lý nhãn, như những người con của các ông “tăng dưỡng sanh”,như những mẫu một thế hệ trẻ biết  phân biệt đâu là ánh sáng và bóng tối .
       Ngày trước,khi con đường Nguyễn Công Trứ chưa được mở rộng,sân  sau của điện nhìn lên đường có một cái giếng nhỏ, nhưng nước trong vắt , tràn ra mép giếng bốn mùa .Cư dân quanh vùng sáng chiều quảy nước về dùng .
        Biển xanh còn biến thành ruộng dâu , thì giếng nước, đồi thông, rừng trúc ngày nào,nay là đường sá,vườn  rau ,nhà cửa, đấy là qui luật .
             Những con người từ đây , hay quanh đó , dù mỗi người một phương, đều tự hào : người Đalat gốc …ngo.Kỷ niệm êm đềm lưu giữ trong họ mãi mãi  là một  miền quê giá lạnh, âm u nhưng vẫn tràn đầy nắng ấm và ánh sáng .
                                                                         Nguyên Xuân .
                                                                   Dalat vào cuối đông 2015 .
 

                                                        TRÁI TIM QUẢ DÂU
           
            Mùa nắng  về là mùa dâu chín . Dãy  phố Nguyễn Công Trứ trước mặt khu điện Linh   Bửu của nhà cô Chi  không biết đã là phố dâu tự bao giờ . Dâu đầy các thúng, mủng, thùng, hộp , giỏ, mẹt  bày  tràn ra trong nhà ,trên hiên, ra tận lề đường . Những chiếc xe gắn máy  liên tục chạy đến, chở theo hai chiếc mẹt to được đặt trong những tấm vải cực rộng túm lại, đu đưa như hai chiếc  nón  lá dị dạng úp ngược,mang theo  hương dâu chín ngọt chua  thơm nồng nàn cả con phố .  Những quả dâu nho nhỏ, hình trái tim đỏ hồng, xinh xắn được  biết bao bàn tay phụ nữ, trẻ con, thậm chí cánh  tu mi nam tử nâng niu ,lựa chọn . Dâu loại một ,loại hai, dâu xả ; dâu đóng đi về thành phố lớn, dâu ra chợ , dâu làm mứt . Con phố nhỏ, những hàng quán nho nhỏ, tựa vào đồi, nhìn xuống khu vườn dâu . Dâu  ở vườn quả  nằm lăn lóc trên lớp cỏ khô giữa những luống đất chữ nhật chạy men mép đường .Đứng xa chỉ thấy màu xanh của lá tràn trên lớp cỏ  khô nâu và chi chít   những chấm đỏ nép mình dưới lá, giữa cỏ . Hãy lại gần hơn mới có thể vẽ lên một bức tranh vườn dâu , chụp một bức ảnh  thôn trang Dalat  giữa mùa dâu chín .












             Hai ông “tăng dưỡng sanh” đã còn hơn thế. Hôm nay họ lặn lội từ Sài gon nóng bụi lên tận đây để hái dâu . Tìm chỗ trọ sau khu điện rộng, họ nai nịt như những người đi hái dâu trong vùng , áo đóng thùng, giày vải,mũ rộng vành , một chiếc rổ nhựa .Họ còn vắt cơm mang theo . Cô Chi kể , một người bạn của con rể ông  hàng xóm hai ông  có quen thân với vị bác sĩ thường trị bệnh cho người Dalat, và bạn của bạn ông nội một nữ y tá dưới quyền  bác sĩ có cô con gái  thì… đang chăm sóc  vườn dâu gần khu điện thờ .Trời, để được nhận làm thợ đi hái dâu , họ phải trải qua những khâu giới thiệu mà tôi có cảm giác, giá đại bác bắn ba năm còn đến sớm hơn việc họ tìm đến  chủ nhân vườn dâu này! Té ra,người chủ ấy trồng dâu trên vườn nhà chị Hạ Em của tôi .



              Trước đây mảnh đất này đã có nhiều người thuê, chỉ trồng rau đậu củ  các loại, có khi trồng hoa  lay ơn dịp cận tết . Vườn giáp ranh với vùng dâu Hà Đông một thời nổi tiếng của Dalat, nên có nhiều người muốn thuê  để trồng loại quả ngon này  ,nhưng Dượng Trí,  bố chị Hạ Em,từ chối ngay . Dâu có nghĩa là tang . Ông góa vợ sớm, rồi anh Thạch gặp tai nạn, ông không muốn sáng ra sân, trông xuống vườn  đã nhìn thấy những luống  dâu xanh  trải dài  trước mắt , nhưng lại gợi cho ông nhiều nỗi buồn đau .Tôi nhớ ngày nhỏ, trên mấy luống  rau mẹ ưu tiên cho đám  con gái trong nhà trồng những loại rau gia vị, rau  lá ngắn ngày để có thêm tiền tiêu vặt , tôi đã lén trồng vào góc vườn mấy mầm dâu con, hằng ngày thích thú hồi hộp chờ dâu ra hoa, kết quả .Không giống các loại rau , mầm dâu  đẻ ra nhiều nhánh con,người dân gọi là ngó , đâm rễ  xuống đất, từ đó ,lá hoa quả sẽ hình thành . Hoa hồng và dâu là hai thứ cùng một họ , theo tôi ,khó chăm sóc nhất .Tôi đã trồng vài bụi hồng trên sân nhà , rồi bỏ cuộc ; dâu cũng rất kén phân bón, đất luôn trải cỏ khô thật dày , vừa khống chế cỏ , vừa giữ ẩm tốt , vừa giúp quả sạch sẽ khi chín .Thời gian từ khi hoa kết quả , đến khi quả to và chín , cũng rất lâu, lại luôn bị sâu đến cắn phá .Mấy khóm dâu của tôi bị cha bắt nhổ vất đi , có lẽ vì kiêng cữ như nhà o dượng .

 Bà bác an  ủi : Con trồng rau chi dễ chăm mà mau bán được ,chứ ưa ba cái thứ trái nhà giàu nớ  mệt người .Anh Thạch thì  nhắc nhở rằng việc người lớn dạy bảo mình phải  nghe theo ,vì tất cả đều  mang lợi ích cho mình mà thôi .Tôi biết thế  nên nguôi đi nỗi ấm ức . Thuở  ấy, chỉ dịp   sau tết, khi  mùa vụ dâu chín rộ ở làng bên, chị cả mới đến tận vườn tìm mua dâu xả, về cắt nhỏ ngâm đường,cho thêm mấy viên đá , mỗi người được một suất  , ai cũng  ngắm nghía  chiếc cốc thủy tinh  nhỏ  trong suốt, bên trong là những lát dâu trắng hồng ,mới ngậm vào đã  nghe lạnh tê , cùng mùi  thơm nồng, cùng vị  chua chua  diệu kỳ ,  thật sung sướng .Dâu tây là thứ quả của nhà giàu,ngang hàng nho táo Tây Mỹ .

                Những ngày tháng ấy đã qua .Bây giờ, chị Hạ Em lại thấy  vui  với mảnh vườn được người  thuê trồng dâu quanh năm .Tháng 8 dương lịch  trồng, tháng giêng hái lứa đầu tiên , sau đó mùa dâu kéo dài đến gần  hết tháng 5. Những ngày  kế tiếp    là mùa  của những cơn mưa dầm,  đất trời trắng xóa giữa  vùng cao nguyên đồi núi  trùng điệp , người ta chọn trồng một vụ rau ngắn ngày , tránh vườn bị cỏ mọc ,ăn hết phân .Chủ thuê cũng giành vài luống để “dâm”cây giống, là  cây con từ ngó cây mẹ .Bây giờ, do công nghệ phát triển, nhiều vườn chọn cây cấy mô,khá tốn kém nhưng đạt tiêu chuẩn và  có sức sống bền hơn cây dâm lên từ ngó . Có thể nói rằng, để có chùm quả dâu chín đổi lấy bát gạo, người trồng đã bỏ ra khá nhiều của  , đặc biệt là  công . Ngày bé, những chủ nhân các vườn dâu ở bên ấp  Hà Đông đều là những phú nông, nhưng bây giờ, vì  chưa  có điều kiện dựng nhà lưới trồng hoa hay các giống rau sạch, hay dâu sạch, thì đa số  các hộ quanh vùng tôi biết đều chọn trồng dâu là cách “lấy ngắn nuôi dài”, hay như lời chị thuê vườn :nuôi heo để dành.


Tôi  thường lần  sang  vườn  những hôm chị Hạ Em  rảnh rỗi và có chủ đến chăm sóc dâu , từ khi vừa trồng cho đến khi hái quả,  cùng chị  xuống vườn,lăng xăng phụ giúp . Cả xóm ,nhìn quanh toàn nhà lưới, rau hoa được bảo bọc hơn cả công chúa , có vườn dâu ngắm hoa, ngắm  trái, rất thú vị .
    Đội quân hái dâu hôm nay xem ra  khá đông .Chủ nhà chỉ có hai mẹ con, bà bạn “thiên lý nhãn ”  rủ thêm cô em thông gia  và người con dâu của chị . Họ  đang chuẩn bị đi đám cưới ở   Vũng Tàu  ,nên vừa hái giúp vừa mua mang làm quà ,cây nhà lá  vườn cho tiện .Rồi Giang đến sau cùng. Đây là nhân vật quan trọng nhất , vì bà “đu đủ ”này sẽ nhận mua hết dâu xả và khá nhiều dâu tốt của chủ để về chế biến mứt , bày bán trong ki ốt của mình,lại nhận chuyên chở ra phố dâu mà không tính công .

 
       Mười  người, chia đều cứ năm  luống một đợt . Chủ nhà nhận nhiệm vụ đội trưởng,“điều hành chung”. Cánh phụ nữ ùa ra vườn là sà xuống, hái  thoăn thoắt. Hái trái này nhưng mắt phải “canh me”trái gần bên thì mới kịp tiến độ  .Chú ý phân biệt trái xanh tốt lành và trái  xanh bị tật- nó được xếp vào loại dâu xả, tức là hái ngay. Phải đưa ngón tay cái sát vào  cuống dâu , “dứt điểm” chính xác,nếu không,quả sẽ bị nát, lại không đẹp vì thiếu  chùm tai dâu . Hai ông khách rất  khôn ngoan .Thoạt tiên  họ nghiêng đầu vẹo cổ  ngắm nghía không bỏ sót mọi nhất cử nhất động của chúng tôi , rồi là hăng hái xông trận . Nắng đổ trên đầu, nắng bắt đầu cháy lưng . Trời càng nắng to, dâu càng mau chín rộ .Chưa bao giờ trời Dalat nắng nóng và rát như những ngày  giữa mùa xuân như năm nay.Nghe nói  ruộng lúa nhiều nơi  bị khô cháy dữ dội lắm ,nguy cơ mất mùa, đói kém .Hai ông khách tư lự . Ừ , được mùa dâu thì rầu đau  mùa lúa .Nhưng chị hàng xóm thì rất vô cảm : Ô hơi đâu mà lo .Tui nói thiệt, cái thân tui ,tui còn lo chưa xong.Chị là cô em út của người con rể đầu của dượng Trí, là em chồng chị Hạ Ả, chị Hạ Em cũng xem như bà con , nhưng khi  chỉ có  mình tôi, chị mắng mỏ : Đồ thứ mụ o nỏ mồm . Phía bên bà “ thiên lý nhãn” ,quan hệ gần gũi hơn : ông anh con bác ruột của bà  là gia  chủ nhà “mụ o” .Sáng nay, mẹ con chị “mụ o ”đến  rất sớm. Trong cái rổ nhựa to,tôi thấy có hai chiếc rá nho nhỏ . Đó là công cụ của những người hái dâu kinh nghiệm: hễ ngặp trái chín và đẹp, họ cho vào rá này, để khi đóng vào hộp mang ra chợ, thứ quả như gạo trên sàng này sẽ phủ lên làm mặt .Người mua thiếu kinh nghiệm  rất dễ bị đánh lừa . Đi hái giúp mà   “chu  đáo”như thế, chị đúng là có trái tim quả dâu

!  Lúc mọi người đang tập trung trên sân, chị đã lần mò xuồng vườn dâu, dạo quanh một vòng , xem xét ,mắt đảo nhanh qua  những luống có nhiều quả chín nhất .Đến lúc cùng đổ quân ,cả mẹ và con cũng dành ngay những luống ấy ,mặc cho chị đội trưởng kêu gào rằng phải  hái từ trong taluy giáp suối ra đến mương, coi chừng bỏ sót .Hai ông khách cứ lẳng lặng bước  theo chúng tôi .Những người Dalat, các bà già cùng trong đội quân hái dâu hôm nay cố làm sao đón khách phương xa  “vui lòng đến, vừa lòng đi” ,nhưng dường như đã có sai sót .Chị “mụ o” nhanh chóng phát hiện ra  cảnh sống đơn chiếc của hai ông ,một người “gạch tên vợ”,góa vợ ,còn người thì bị vợ cho gạch tên ,ly dị ,nên trêu chọc , nhưng lối gán ghép  trong hoàn cảnh này thật nhạt nhẽo, vô duyên , có khi còn nhẫn tâm nữa .Mấy ung (ông) lên đây hái trái cấm hả .Mấy o  ni cũng đang ưng tìm trái …. Chị nhại giọng Quảng  thật tài tình . Đứa con trai học lớp tám của chị đội trưởng ngơ ngác , trái nớ là trái chi mẹ .Chị Hạ Em nói to  ,thôi đủ rồi đó .Chị giải thích với thằng bé con , trái trứng đó, bà Mừng nói sai  … Giang  tiếp  nhanh, trái trứng gà đó , ,giống trái xoài, ăn có bột như khoai , có lần bà thấy con ăn rồi mà . Hai ông lão cười xòa . Có lẽ vì nể nang chúng tôi nên họ không tỏ thái độ .Họ quê Đà Nẵng, những tín đồ Tin Lành, một vị là đạo gốc, người kia mới theo sau khi hôn nhân đổ vỡ,  có chung một niềm tin về  chúa Giê  Xu như Giang và tôi ,nhưng chúng tôi thực sự ngả mũ bái chào cách hiểu sâu và sống hết mình cho niềm tin ấy của họ . Quảng Nam, Đà Nẵng có thể gọi là miền đất thánh của Cơ Đốc giáo.  Chốn quê hương  đáng sống của Việt Nam này không thể không có bàn tay đóng góp của lớp lớp con cháu họ .

       Đi lom khom, ngồi xổm,  lết ,tay nâng khẽ lá, tay luồn ngón hái,  cứ thế , hết luống này ,sang luống khác,mà  nắng chói chang, rát bỏng đổ trên lưng ,mồ hôi túa ra, trời lại đứng gió ,   kẻ không quen sẽ nhanh  chóng thấm mệt. Vậy mà hai ông không hề thua kém ai . Dâu loại một ,giá ngay vườn bốn lăm nghìn một ký, dâu  loại hai thấp một chút, nhưng có những trái tròn trĩnh, lại bị một vết  thẹo nhỏ như đầu kim, chỗ   gần tai, do nằm sát gốc, là xem như dâu xả .Thật quá tiếc .Một ký dâu xả chỉ bằng  1/10 dâu hạng nhất .Ai cũng cố mong hạn chế dâu xả , dù chắc chắn trong đám đội viên đi hái đều ao ước  có mớ dâu xả kha khá được chủ biếu không ,mang về làm sinh tố cho cả nhà . Chị Hạ Em và tôi ,có lẽ mấy bà U60 kia nữa, đều  thuộc đội quân  cao “mỡ đường máu”, nên sáng sáng uống một ly nhỏ dâu xay để chữa bệnh, vì vậy lòng khấp khởi mua được nhiều dâu dể dành trong tủ lạnh .Vườn  dâu này trồng bằng giống cấy mô,được chăm sóc chu đáo, nên quả sai, trái đẹp , dâu kém chất lượng không nhiều.

   Quê tôi có nhiều loại quả khó tìm ra ở miền nhiệt đới . Hồng, bơ, đào, mận đắng, và dâu .Bốn  thứ quả kể trước hầu như nhà nhà có vườn ở thôn tôi đều trồng một vài cây. Để ăn, cúng kiến, biếu xén; cũng có khi bỏ chút tiền ra mua .Nhưng suốt cuộc đời, trừ những mớ dâu xấu, chưa bao giờ tôi bấm bụng mua một hộp dâu đầy những quả chín đỏ, thơm ngào ngạt mùi hương không thứ quả nào có ,vừa chua chua,vừa ngòn ngọt  , vì thấy quá xa xỉ . Cứ mải mê hái,cũng có lúc muốn đưa một quả chín mọng lên miệng, nhưng chợt nhớ đến nỗi  vất vả bao người đã bỏ ra cho nó, nên không đành lòng .Thế nhưng …Sau chừng một giờ hăng say hái, bất chợt tôi thấy có một bóng người lom khom bước qua lưng, không đi về phía đầu vườn, nơi Giang và chị chủ vườn dồn dâu để chở đi, mà băng qua mương , lên thẳng sân nhà chị Hạ Em, rồi đi lên đồi.Chiếc áo len mỏng phủ  hờ trên bàn  tay, nếu không chú ý sẽ không thấy  áo đang ngụy trang cho chiếc rổ nhựa xinh xinh bên dưới.Cô con dâu giải thích ,mẹ phải về  đóng tiền điện thoại .Lát sau, người mẹ xuất hiện, vẫn chiếc áo len cầm tay, dấu đi chiếc rổ bên dưới , thì người con lại phải về , để … đi vệ sinh .Cũng áo và rổ .Bà “thiên lý nhãn” bật người đứng thẳng,nhìn theo, đôi mắt tức tối. Bà  dợm bước như lao theo ,nhưng chị Hạ Em đã kéo áo lại .Họ trao đổi vài câu ngắn .Hai ông khách dỏng tai  nghe, mắt nhìn theo hướng về và đến của hai mẹ. Một gợn thoáng chế diễu rất nhanh  nhưng cũng đủ cho chúng tôi bắt gặp .Thật không còn gì xấu hổ bằng !


     Giang, người bạn “đu đủ” của tôi vừa kịp quay  xe từ phố dâu đến nên công việc thu hái  lại diễn ra bình thường .Cả ngày hôm nay,Giang đã gom mua một lượng dâu  nhiều như ý muốn và mang  tập trung nơi nhà tôi . Hai ông  giáo  già về hưu Canh Kem  cùng các bà vợ tự nguyện  qua nhặt tai, rửa nước muối, cắt nhỏ , để ráo, xóc với rượu vang trắng nhằm  khử trùng , rồi ướp đường , giúp Giang .Tối đến, dâu hai loại trộn chung. Pha thêm ít chanh,  hỗn hợp ấy được đun trên bếp than cho đến khi chín thành mứt . Hai ông khách đã đăng ký xin “quá giang”lò mứt của Giang .Còn tôi và chị Hạ Em tình nguyện làm thợ phụ .        Phút giải lao,ăn bữa lỡ giữa hai ca hái sáng chiều, hai ông rủ nhau dạo vườn, lội  mương . Thấy họ loay hoay  bỏ giày, xắn quần cho cao tới gối, xắm nắm đi chân đất  , tôi nhủ thầm, chắc là lần đầu lội sình  bắt ốc đây . Vườn dâu nhà chị Hạ Em  giáp với khu nhà lồng của các anh em tôi, ranh giới là một con mương nhỏ . Bên cạnh là  cái giếng khoan, nước rất nhiều, cho hàng trăm con người, từ các thành viên trong đại gia tộc họ Nguyễn Thái, đến khách nhà trọ của cậu em tôi .Con mương nhỏ cũng xăm xắp một làn nước trong vắt, khác hẳn nguồn đục đen bốc mùi từ con suối vẫn thản nhiên  đổ về thác Cam Ly ngoài kia .Chị Hạ Em đã  đắp bờ be chặn lại ,cấy xuống mương mấy nhánh rau cải  xoong từ đầu một mùa mưa năm nào, bây giờ mương là một luống rau xanh mượt mà , nằm theo chiều ngang vườn. Rau này không mấy ai trong người nhà tôi yêu chuộng, vì  ngoài món canh cay nồng ,nó khó chế biến, lâu lâu chị Hạ Em lại cắt lên khu chợ sau trường Đại học đổi rau khác .

Vừa bước xuống lòng mương, tôi thấy họ sững lại một chút, có lẽ họ không ngờ rằng nước dưới lớp rau lạnh đến thế .Trụ một chân, họ rút mạnh chân kia một cách dứt khoát, trên tay đã có một mớ rau non .Không hề loạng choạng, nghiêng ngã như cảnh khách phố chợ của chúng tôi vào dạo vườn  xin rau .Rồi cả hai nhẹ nhàng bước lên bờ . Tôi càng kinh ngạc hơn khi thấy họ tìm đến vòi nước trước hiên nhà rửa chân . Hai chân chụm lại,  gót chân này đưa lên kỳ cọ cổ chân, mắt cá , rồi cả bàn chân kia . Dòng nước chảy từ tốn .Đó là cách rửa chân mà tôi chỉ bắt gặp ở cha và mẹ tôi .Cách rửa chân chỉ có ở những người quen thân với bùn đất .  Bữa cơm trưa dọn trong nhà chị Hạ Em, có thêm hai món mà từ thuở cha sinh mẹ đẻ đến giờ tôi mới được ăn : rau cải xoong để sống trộn dầu dấm và rau sống  chấm với nước cá kho .Xứ sẵn rau, chỉ ăn  sống và trộn  các loại   xà lách có lá, nhưng “xà lách cọng ”lòng thòng lòng,lại cay cay,lần đầu tôi mới biết và thấy nó rất ngon


    Sau bữa cơm trưa , chủ khách dắt díu nhau lên đồi thăm nhà chị có trái tim quả dâu  .Không khỏi sững  người trước ngôi biệt thự có lẽ bề thế nhất làng của chị và càng ngẩn ngơ với những dãy tủ sách bít kín bốn bức vách trên khu lầu ba . Sách đủ loại, văn học, triết học , khoa học, chính trị,  sách học làm người, kể cả các loại dạy cắm hoa, làm bánh kẹo, thêu thùa, may vá; sách in từ xưa và nay,  và đều gần như rất mới,lại rất nhiều cuốn giá trị . Có đến  hàng nghìn cuốn . Một thư viện tư nhân  !

Sưu tầm sách là thú tiêu khiển cao đẹp  của ông chồng chị . Dạo anh còn sống, nhà chưa xây lại, đôi khi tôi cũng   tìm đến  mượn một vài cuốn về văn học và sử địa hay những loại có liên quan đến chuyên môn .Anh là bạn láng giềng của các anh tôi, tính tình cũng vui vẻ.  Sau ngày anh đi xa, một lần  tôi ghé thăm chị cùng bà “thiên lý nhãn”, mỗi đứa được chị cho mượn một cuốn , mặc dù có là loại truyện nhiều tập, với lời dặn : đọc xong nhớ  trả nghe !Hai bà không ai bảo ai , mang về nhà đọc vội đọc vàng  để trả. Rồi không bao giờ có ý định mượn cuốn tiếp theo ( dù cũng … không ai bảo ai). Bây giờ, chúng tôi đứng bần thần  trước những hàng sách được bao bọc cẩn thận, xếp lớp lớp trong những  chiếc tủ kính  thơm mùi véc ni, những cánh cửa khóa cứng ,  vẻ mặt thèm thuồng như người đi phố trước quầy vàng  bạc . Một ông khách dùng ngón tay quét nhẹ lớp bụi phủ trên mặt kính tủ, hỏi chị thường đọc loại sách nào, chị cười, ôi, thì giờ đâu mà đọc . Chị phân bua ,ông Mừng nhà tui thích thì tui chiều ông .Bao nhiêu tiền bạc để dành ông gom hết vô đây, chứ con cái có đứa nào đọc đâu, thì giờ đâu . .Anh chị có  gần chục người con , tất cả đều được hướng  vào một nghề kinh doanh , một công việc mà theo chị , không có thời gian đọc sách . Một ông ngập ngừng , chị có định cho thuê sách không , ở đây sinh viên trọ học khá đông . Chị lại cười, ai mà thuê, sinh viên nó đọc trên mạng .Chị vội vàng kết luận và bước nhanh về phía cầu thang, như muốn dẫn khách sang chuyện  khác . Tui cứ khóa cứng tủ,mai mốt túng thiếu thì đem đi bán dần .Các anh thấy, tiền bạc ở trong đó cả .Sách quí thì có người mua thôi .
    Chúng tôi ra ban công nhìn xuống , bắt gặp  cô con dâu đang khom người bê một rổ quần áo từ sân sau của trụ sở khu phố bước ra , hướng về cửa nhà  mình .Anh chồng thong thả đi theo, trên vai khoác một chiếc chăn len dày, trông như  đang hóa trang để đóng kịch . Tôi sững người.Cảnh tượng này tôi đã một lần  bắt gặp khi đi ăn thôi nôi nhà  người em trong họ .Nhà nhiều tầng, to rộng ,mái lợp ngói cho đúng mốt, nhưng không có chỗ phơi đồ,  không có sân đậu xe .Chị chủ nhà giải thích ,ông Mừng xây cho hai  thằng út để sau này mở tiệm buôn .Một chàng đã có vợ, sống nửa ngôi biệt thự song lập này, nhưng  mỗi ngày giặt giũ đều phải đi phơi nhờ .

Chị pha  nước mời khách .Nước lọc, có mùi rễ  nhựa thông khen khét .Bà “thiên lý nhãn”càu nhàu,  chị tiết kiệm như vầy sinh bệnh đó , bà chủ thản nhiên, que  củi làm nhà chất đầy bếp, nấu cho …sạch nhà ,  đỡ đồng tiền ga, tiền điện, mua thuốc bổ .Bà em bĩu môi , tiền gà bằng ba tiền thóc .Tôi  rụt rè,vì sợ bà chị nổi đóa , sao  củi mục  bên em đốt lên nghe nồng mùi thuốc sâu , váng cả đầu .Bà “thiên lý nhãn” quay sang tôi đồng tình , bữa  tối sang nhà chị Hạ Em  thấy đoàn quay phim đốt dựng cảnh, cứ tưởng  thời buổi này còn có ai bơm di-a-zi-nông .Chị chủ nhe  răng ,nhà tui quen rồi .!



Gian bếp nhỏ của nhà Giang ngào ngạt  mùi thơm . Trong lúc chủ bếp vừa sên mứt, vừa thoăn thoắt  chế biến dâu như các anh tôi đã giúp Giang, hai ông khách và chị em  tôi cũng tìm đến  phụ . Họ  mang theo những hộp và túi dâu được biếu để  xin “quá giang”lò mứt của Giang như bọn tôi  , lại  mua ở các mẹt dâu tốt của  Giang mấy ký .Sao hôm qua không mua ngay vườn cho tiện,mà rẻ .Hai ông cười cười,tại bây giờ mới nghĩ ra .Mai sớm họ sẽ về lại thành phố . Đi nhờ xe của một người cháu lên đây công tác, nên phải về theo . Họ là đệ tử trung thành của Ohsawa Tiên sinh., hạn chế đường ngọt các loại, nhưng muốn tự tay làm mứt dâu mang về phố thị tặng con cháu, bạn bè .


         Chia tay ở cổng nhà Giang, chỉ có một ông  ôm các hộp dâu tươi lên xe  trước, ông kia nán lại, lúng túng dúi vào tay Giang mấy  tờ giấy bạc, tôi nghe hình như là nhờ gởi cho thằng  bé con chị chủ vườn để bé mua sách học. Tôi thoáng nghĩ đến số  dâu họ đã được chủ biếu, nó chỉ bằng một phần rất nhỏ so với món tiền Giang cầm.Tôi chợt hiểu ra vì sao họ mua dâu tươi từ Giang .Trong mắt tôi bây giờ  cái ông già đang lum khum chui vào xe kia là người hiệu trưởng đáng kính của ngôi trường nghèo tận La Ngà ,một ngày  cuối hè 1978. Hè ấy, Công đoàn giáo dục huyện tổ chức cho những cán bộ giáo viên có thành tích đi tham quan Dalat, vị thủ trưởng của tôi đã tìm nhà ghé thăm, luôn tiện xin đoàn cho tôi quá giang về trường .Vườn đang vào vụ thu hoạch cây rau xúp lơ . Mẹ tôi cẩn thận chọn bốn năm cây thật đẹp gửi ông làm quà,còn tôi thì mang theo một túi đựng những búp thuộc dạng xả, dành cho  bếp ăn tập thể của  trường .Thế nhưng ,ông quyết liệt từ chối, lý do chỉ có một mình ,vì ông cũng góa vợ, anh con trai duy nhất đang học ở trường sĩ quan lục quân 2 tận Long Thành ,lâu lâu mới về thăm .Năn nỉ mãi, ông chịu nhận hai cây . Thế mà, khi xe của đoàn dừng trong chợ để thầy cô ghé mua sắm, tôi thấy ông bước nhanh vào hàng rau,mua… hai cây xúp lơ .Ông bình thản xách ra xe, đặt bên cạnh hai cây từ vườn nhà tôi . Đến trường, ông tặng cho bếp ba cây ,giữ cho mình cây mẹ tôi biếu .Tôi không đủ bút mực để phân tích lý do  hành động của hai người trí thức từng trải này.Nhưng cuộc đời họ, tấm lòng họ ,là một thư viện sách lớn để tôi đọc và khắc ghi .





 Nắng sáng chiều cứ dọi chói chang trên vườn. Dâu càng được mùa, càng chín rộ .Giang phải sắm thêm một chiếc tủ lạnh to để dự trữ hàng trăm  hộp mứt dâu.Chị chủ vườn phải “kêu công” (thuê  người) hái dâu mới kịp vụ , vì đội quân hái giùm  cũng còn nhiều việc nhà phải làm .Hai ông “tăng dưỡng sanh” chưa kiếm được chuyến xe công tác nào để quá giang ,mà hình như họ đang về Trung,tham gia xây dựng trường tiểu học nào ở một huyện miền núi nào đó,hình như Đông Giang hay Tây Giang .

Hai ông, một ông tên Đông,ông kia là Nam . Hình như ở quê  Quảng cũng có huyện Nam  Giang .Tôi nhìn Giang cười , trong đầu tôi chỉ  nghĩ đến việc phát âm dễ chịu của Giang thôi,nhưng nó “suy bụng ta ra bụng người” , quát tôi : Mi đừng có méo mó .
                                                                        NGUYÊN XUÂN
                                                                              Dalat
     



           

                                                      ÁO TRÒ , ÁO THẦY
          Người đàn bà không ngớt ném về phía tôi  những tia nhìn đầy hằn học, giận dữ và khinh bỉ .Tia nhìn ấy tôi bắt gặp khi cởi cất chiếc áo đi mưa và chiếc áo phao dày ở nhà giữ xe của bệnh viện .Tôi có cảm giác hơi lành lạnh và một chút dễ chịu nhờ chiếc áo khoác dài tay , có mũ kín cổ ,nhưng lại thấy chột dạ  bởi tia nhìn ấy cứ bám theo tôi đến tận quầy rút  số thứ tự, phòng nhận phiếu chờ và bây giờ, trước phòng khám của bác sĩ .Ánh mắt bây giờ lại pha thêm sự chua xót ,đắng cay lẫn hờn giận .Tôi cố lục trong đầu để nhớ ra bà ta là ai , ở đâu, tôi có quen biết gì không ,nhưng cái bộ não ở tuổi 60, tôi đành chịu  thua . Tôi bỗng đâm ra bực bội, cau có với Hoa Tre đang ngồi bên .Nó cũng nhận ra tia nhìn đầy thiếu thân thiện của một bà lão xa lạ, bèn khều nhẹ tay tôi , thì thào  hỏi tôi có mắc nợ bà ấy không, có buôn bán lường gạt bà ấy bao giờ,hay là tôi có… từng cặp kè với chồng bà ấy .Sau cùng  nó phá lên cười khi nhận ra tôi tức giận thêm  và bật cười theo  nó. Rồi chúng tôi hối hả vào nhận thuốc, phóng xe ra  chợ mua cho Tre ít quà Dalat, sau đó về nhà xúm xít nấu nướng để  liên hoan chia tay cùng Tre và gia đình .Đã hết mùa hè .Tre phải về lại Long Xuyên,chuẩn bị năm học mới


                                                                         

             Ba mươi ngày trôi  qua rất nhanh .Hôm nay lại đến đợt thử máu sau ba tháng .Bốn giờ rưỡi  sáng, trời rất lạnh .Tôi phải đạp xe qua mấy con đường vắng người, hai bên có những cây cổ thụ , chứa đầy bóng tối, sương sớm và gió buốt . Phải xuất hành từ giờ ấy, tôi mới được bác sĩ khám và cấp phiếu đi xét nghiệm,rồi chờ đợi kết quả , khám lại, nhận thuốc, và tôi sẽ ra  về cùng thời điểm bọn trẻ ở ngôi trường cấp 2 gần bệnh viện tan lớp .Hôm nay không có Tre chở đi bằng xe máy , tôi bỗng bâng khuâng nhớ nó .  Giòng liên tưởng của tôi lại vướng đến tia nhìn thù hằn của bà lão buổi chiều mưa tháng trước .Hình như từ  khi bà ta nhận ra chiếc áo khoác dạ tôi mặc .Đó là chiếc áo kỷ niệm mà tôi từng được tặng từ  học sinh một lớp chủ nhiệm. Lâu lắm rồi . Con số năm chúng ra trường in trên một góc áo, thì quãng thời gian đúng 15 năm .Họ hẳn đều đã ổn định mọi thứ, công việc,  cuộc sống gia đình .Chiếc áo trong mắt tôi là đẹp , vì đó là món quà tặng  được gom góp từ nhiều tấm lòng, mà vì thực sự nó đẹp .Áo màu trắng, may bằng nỉ khá dày , phía trước có nhiều sọc  đủ màu sắc cầu vồng  kết cách điệu rất độc đáo .Hàng chữ nêu phương châm mà đám học trò hơn bốn chục  đứa chọn cũng đầy ý nghĩa .Học thức là kho báu quý nhất . Chiếc áo chỉ hợp với vóc dáng học sinh nam  nữ tuổi 18, trên áo đầy những chữ , những số,l ại màu trắng nên tôi chỉ mặc đôi lần, khi chạy bộ thể dục, hoặc ở một nơi mà vẻ mặt ai nấy đều mệt mỏi ,thất thần ,lo lắng , cau có ,miệng  mỉm cười thăm hỏi cũng đầy gượng gạo , trang phục thì xộc xệch , nhàu nhĩ, chẳng còn tâm trí để nhìn ngắm xung quanh  .

Tôi đã giặt kỹ chiếc áo khoác hôm ấy ,bọc kín và cất vào đáy tủ , như gói kín tia nhìn hằn học của một người xa lạ hôm nào .Có lẽ bà ta nhìn nhầm tôi với một người nào đó , Tre  đã an ủi tôi . Có thể  như thế . Tôi nhủ thầm . Môi trường tôi quanh quẩn lui tới  chỉ là trường học , thôn xóm , khuôn viên ngôi nguyện đường ,khu chợ nhỏ gần nhà , và  từ dạo gác kiếm về vui thú điền viên, là bệnh viện , thế thôi . Tôi không hề có kẻ thù .




Hôm nay trời khá lạnh, mưa nhè nhẹ ,tôi quyết định “đổi mốt” .Tôi diện chiếc áo phao Tre mua cho . Áo hàng sida nhưng còn rất mới ,giá phải chăng .Áo phao đang là mốt thời thượng của người xứ lạnh lâu nay .Chiếc áo màu xanh nước biển đậm ,màu  chất chứa bao nhiêu buồn vui trong cuộc đời tôi, từ khi mới là đứa trẻ 11 tuổi, đến bây giờ, một bà lão mắt mỏi,chân chồn,tóc bạc  .Hình như Tre đọc được nỗi lòng tôi .Hai đứa tôi sục sạo trong khu chợ mới nhưng   chuyên dành bán hàng cũ  suốt mấy buổi chiều , cuối cùng tìm được chiếc áo “đời người” ưng ý



Chiếc áo len mặc bên  trong cũng là quà tặng từ một phụ huynh .Mỗi dịp lễ Hiến chương nhà giáo,  mọi thầy cô trong trường tôi đều có quà, đặc biệt những người chủ nhiệm lớp  .Len là món quà ,có một dạo , tương đối là quà tặng mà các cô  giáo chúng tôi được nhận . Có người được tặng hẳn mấy chiếc  áo len ,loại dệt kim mỏng, nhiều màu ,mặc với áo dài rất tiện .Nhưng được nhận một chiếc áo len dày, len tốt, đan cẩn thận bằng tay , hoa văn đặc kín, áo lại kiểu cách thì , có lẽ tôi là người hạnh phúc nhất . Gói quà khá to ,kềnh càng, gởi theo đường bưu điện đến tận nhà , trước lễ một hôm , không hề có địa chỉ người gởi ; dấu bưu trạm cho biết người tặng sống rất gần nơi tôi ở ,nhưng tôi không thể nào tìm được một con đường quanh nhà tôi có tên học sinh tôi đang chủ nhiệm . Lớp không chủ nhiệm, có một vài trò .Nhưng tôi biết rõ, phong tục “ăn cây nào, rào cây nấy”, cha mẹ chỉ “yêu lấy thầy” trực tiếp quyết định nội dung cuốn học bạ của con cái họ mà thôi . Tấm thiệp gửi kèm ghi  mốc thời gian tặng là từ mùa đông năm trước . Lời tặng viết tay nắn nót bằng tiếng Anh Do keep it as a souvenir ,please !




Hay là quà của một học sinh cũ nào đó .Nhưng họ không đủ rảnh rang để đan một chiếc áo chiếm quá nhiều thời gian ,công sức như thế để tặng tôi . Tôi đành chịu thua . Chiếc áo đan rất vừa với dáng người tôi ; kiểu áo tunic lại cũng khá hợp với công việc hằng ngày phải đứng trước học trò, với hằng trăm con mắt chuyên soi mói, tọc mạch của chúng .Màu len không quá trẻ ,nhưng không làm cho những kẻ “yamaha” hay yêu hoa dã quỳ (đọc ngược lại )…giảm  bớt tuổi .Đặc biệt các hoa văn thoạt trông đã thấy cầu kỳ, nhìn kỹ sẽ đọc ra những ý nghĩa sâu sắc của chúng .Những sợi dây thừng(cable) chứa đựng khát vọng vững bền, trường cửu,tổ ong(honeycomb) là lời động viên nhắc nhở hãy chăm chỉ,cần cù như những chú ong ,giỏ hàng (basket)thể hiện mong ước no đủ, những hạt kim cương (diamond)ấp ủ nguyện xin phước lành, thành công ,giàu có .Những hàng viền kiểu zig-zag hàm chứa sự yên ổn ,bình an . Có lần tôi được đọc một tài liệu từ đâu đó ,kể rằng nhà phát minh ra kiểu áo Aran để đan những mẫu họa tiết giàu ý nghĩa thánh thiện này,hay áo len nói chung , là những phụ nữ người dân Ireland  từ thập niên 1950-60.




Len được chế biến từ lông cừu không thấm nước .Những người mẹ và vợ các ngư phủ đã đan cho chồng con họ mặc trước  khi giong buồm  nhằm giữ ấm và là cách để nhận diện những người đàn ông ra khơi  nếu không may bị rơi xuống biển , vì mỗi chiếc áo len như một tác phẩm nghệ thuật với các họa tiết mang  theo nét riêng của từng gia tộc (huy hiệu ,cờ ..), hay theo yêu cầu của người mặc, hoặc sự sáng tạo của người đan .Yêu cầu và sáng tạo này đều  dựa trên cách viết thư pháp  với nhiều minh họa đầy màu sắc và bí ẩn  trong sách kinh thánh Kells của người dân Ireland ( gồm bốn Phúc Âm trong Tân Ước được  các tu  sĩ dòng Celt ,thánh Côlumba chế tác ) .Món quà tôi được tặng không dừng lại ở giá trị vật chất mà còn  hàm chứa biết bao ý nghĩa thiêng liêng cao quý .Vậy người tặng là ai ?


         Những ngày mùa đông năm ấy , tôi đem  chiếc áo thật đẹp, món quà của một người tặng bí mật, ra mặc vài lần .Đồng nghiệp nhìn ngắm, sờ mó .Có người khen, nhưng rất nhiều người chê .Có nhiều lý do , thôi haỹ dừng lại ở cái tội của áo : quá dày. Một cô bảo : ôi, có cho không tớ cũng chả thèm .Sáng lạnh mặc được một lát, trưa về nóng đổ mồ hôi,biết vất áo đi đâu ! Cũng hợp  lý .Gần chục năm trước khi tôi “giã từ vũ khí”, dường như không một thầy cô nào trong trường còn mặc áo dày đan tay nữa .Nhiệt độ quanh năm vẫn quanh quẩn con số 16-25 độ, nhưng trang phục đã thay đổi nhiều


       
Thay vì mặc một chiếc áo đan tay dày,bền, các cô đã đổi thành hai chiếc : bên ngoài là một măng tô vải ,hay nỉ mỏng (mùa nắng nóng) hoặc nỉ dày,hay áo phao  (mùa đông buốt giá ) bên trong là áo len dệt kim mỏng , bó lấy  người ,hoặc hơi rộng một chút đối với các cô có thân hình đẫy đà hoặc tuổi nhiều .Hôm nào trời gió hoặc mưa bão thì thêm một chiếc khăn len mỏng .  Trang phục này đi với áo dài hay quần tây,áo sơ mi cũng thế,thật tươm tất, ý tứ  khi đứng trên bục giảng .Áo len bị xếp xó vì lẽ : không thể mặc áo đan bên ngoài áo dệt kim . Đứng trước học trò,chỉ vài phút thao thao,có khi quát tháo,thế là áo măng tô đã cho ra lưng ghế … ngồi chơi tự lúc nào . Nhiều người trước khi “ xung trận” đã cẩn thận cất măng tô vào hộc tủ riêng của mình trong văn phòng ,khóa cứng lại . Trưa về đến nhà mới nhớ đến em áo đang  bị nhốt, đành nhờ chồng con chạy lên lấy .Vì để mai mặc tiếp, vì nếu không mai thiếu chỗ cất áo khác  .Nhiều ông chồng khó tính càu nhàu, bữa cơm trưa trở nên khó nuốt .Các cô bèn có cách khác : gửi ở phòng giám thị hay phòng bảo vệ ngay cổng .Hơi phiền một chút,nhưng khi tàn cuộc chiến ,còn có   người gọi vào …đón áo cùng về



Các thầy cũng không mặn mà với áo len đan tay  vì , nếu mặc veston thì chỉ cần một chiếc ghi lê dệt kim mỏng bên ngoài sơ mi để giữ ấm .Hay mặc blouson cũng thế.  Tôi đã gặp một nam giáo viên vừa ra trường, luôn có hai áo len đan tay ,họa tiết rất đẹp ,thay đổi .Một áo cổ tròn aran,một áo cổ trái tim, thắt cà vạt cũng rất lịch lãm .Thầy từ Huế vào .Một thời gian thì áo biến mất,thay cho những chiếc blouson . Theo thầy,áo mặc suốt ngày (ở Huế chỉ khoác theo mùa ) giặt cầu kỳ vì cẩu thả sẽ làm hỏng áo ,phơi lâu khô,nhưng rất dễ ngấm nước . Còn một lý do để các thầy cô chê áo len đan tay .Áo không có nhiều mẫu mã,lại rất kén chọn dáng người .Bây giờ, nhiều  thầy cô có eo 63+30, chiếc măng tô, chiếc blouson hay áo phao các kiểu là cách chọn lựa số một của họ .
Áo đem cất gần 15 năm, hôm nay đem ra mặc ,phảng phất mùi băng phiến .Tôi vẫn mặc đủ bộ áo phao, áo len ngồi chờ khám , nhưng không khóa phéc-mơ tuya áo phao. Không biết cái bà lão “ nhìn nhầm”  tháng trước có đi khám không .Tôi chả việc gì ngại ngùng đôi mắt Giave của bà .Nhưng thoáng trông thấy lấp ló vạt áo len trắng tôi khoác,  khuôn mặt bà lão bỗng dịu lại,pha chút cảm động ,bâng khuâng .Lại chầu chực ở quầy rút  số thứ tự, phòng nhận phiếu chờ và phòng khám của bác sĩ .  Nơi nào bà  cũng tìm cách ngồi gần cạnh tôi .Ở phòng nhận phiếu chờ ,bà  loay hoay cởi cất bớt áo .Nào áo phao,áo khoác có mũ ,không mũ, áo pull.. tôi nhẩm đếm có đến bốn chiếc .Bà còn hai chiếc pull dày và ấm khác .Tổng cộng vị chi là … Tôi mỉm cười ,nhớ đến một lần xuống Cầu Đất thăm chị gái , lâu lắm rồi, tôi cũng đã đắp lên người ngần ấy áo. Đến khi đi ngủ, thấy chị mỗi áo vải mỏng, tôi đành  vất vả cất bớt áo mình,chị kêu lên : Khiếp, lột cho ra dì !

Bà lão thấy tôi cười cũng cười .Miệng bà móm xọm vì răng rụng nhiều,nhưng nụ cười khá thân thiện .Bà hỏi dồn dập : Cô nghỉ hưu chưa? Giờ ở đâu ?Với ai? Bệnh gì ?Cô nhỏ hôm trước đâu rồi ? Bà kể tên một số thầy cô trên trường, phần lớn đã nghỉ hưu .Vậy ra bà là phụ huynh,có thể là nội hay ngoại một trò nào đó . Tôi bèn hỏi :Cháu bà hồi trước ai chủ nhiệm hả bà ? Phụ huynh có thói quen như thế .Họ thường không nhớ lớp ,nhưng nhớ tên kẻ cầm càng lớp ấy . Bà nói ngay. Lớp 10 là thầy  A,lớp 12 là cô B,còn hồi lớp 11 là ..cô nè ! Tôi nhíu mày ,là trò  nào  nhỉ ? Lâu rồi,giờ nó đã băm ba tuổi ,con trai nó học lớp 1.Vợ nó sắp đẻ đứa nữa, đang mong con gái .Bà rút ra một cái  ví nhỏ ,cũ kỹ ,lục moi mặt sau chiếc chứng minh thư đã  được bọc thêm một lớp nhựa ,lôi ra tấm ảnh trắng đen,cỡ  3.4 . Nó đây, cháu Thọ .Tôi là má cháu .Mẹ Thọ đây ư ? Suốt năm học của lớp 11, tôi có gặp ông bố của Thọ hai lần , sau hai buổi gặp phụ huynh mà nhà trường tổ chức



Tôi nhớ ông vì ông luôn nán lại khá lâu sau buổi họp, đưa ra nhiều đề nghị ,chủ yếu hướng về  người con , chỗ ngồi, bạn bè, công việc nên giao ...Thọ lúc ấy là lớp trưởng từ lớp 10 lên , năng nổ ,trách nhiệm,chỉ có một nỗi lo : sức học .Đọc lý lịch, biết cu cậu là con một , bố mẹ tuổi cao , nhà có cửa hàng lớn ngay khu trung tâm thành  phố , nên tôi hiểu kỳ vọng của họ .Tôi biết người mẹ đau yếu, phải đi  nghỉ dưỡng thường xuyên, mấy bận tôi  ghé nhà thăm đều không gặp .Hôm nay lại ngồi với bà ở đây. Tôi không hiểu nỗi buồn cay đắng khi bà gặp tôi tháng trước .Tâm trạng ấy lẽ ra phải dành cho tôi .Tôi nhớ lại hồi ấy, người con yêu của bà vi phạm quy chế thi trong học kỳ một ,ông rất lo lắng .Tôi hứa tôi sẽ hết sức giúp cháu trong học kỳ tiếp, với điều kiện là cháu phải cố gắng .Và tôi đã giữ lời hứa , dù biết rằng mình đã sai . Cuối năm ấy , điểm hạnh kiểm của Thọ là A , vì tôi đã thuyết phục bạn bè chàng lớp trưởng này : Bạn Thọ của chúng ta học kỳ hai đã nỗ lực rất lớn, nên điểm C trong nửa năm,cộng với A nửa còn lại , kết quả là ...A !Thực ra,con số đó phải là B !Loại khá .Hè gần kề rồi, công việc bộn bề, ban thi đua nhà trường tin tưởng giáo viên chủ nhiệm ,nhưng cuối cùng , tôi bị kỷ luật ,cắt thành tích thi đua ,vì hình như có ai đó thóc mách với Giám hiệu .Buồn hơn là qua năm học lớp 12, tôi cũng được “lên lớp” với  chúng thì lớp trưởng đã có tên trong danh sách một lớp khác ,cách lớp cũ độ ba phòng, trong cùng dãy của khối lớp đàn anh này


Cùng dãy ,cùng khối ,tôi có dịp gặp hầu như thường xuyên chàng cựu lớp trưởng một thời tôi yêu mến,vì lẽ anh ta xông xáo,vì lẽ các bậc sinh thành ra anh đều đã luống tuổi, sức khỏe hạn chế, đặt nhiều niềm tin ở chúng tôi .Nhưng buồn biết bao .Anh chàng dửng dưng, xa cách,lạ lẫm  ; anh ta cúi đầu chào nhiều thầy cô khác,dù không dạy trực tiếp,còn tôi thì ...Người cha cũng thế . Vì qua lớp mới nên chưa có bạn,Thọ vẫn thậm thụt đến chơi với bạn lớp cũ ,nhưng hễ thấy bóng dáng tôi từ xa là lẩn mất . Lớp có lần tổ chức sinh nhật tập thể , trong đó có cả vị cựu lớp trưởng , vào tiết cuối trưa thứ bảy, chúng rủ nhau mặc chiếc áo lớp ( đặt may từ cuối năm 11 thay vì 12 như mọi lớp khác ,cũng là sáng kiến của chàng Lớp trưởng )là chiếc áo khoác trắng đẹp mà tôi được tặng.Lớp trưởng nay chỉ là phó thường dân bên lớp bạn ,rụt rè qua dự ,và  len lén ra về lúc nào không ai hay .Lễ ra trường. Chúng tôi không còn gặp nhau nữa. Mỗi dịp tết ,cũng có vài em  ,khi đang học đaị học, khi đã ra đi làm, khi lập gia đình, đều tạt qua tôi .Không hề có  Thọ . Tôi hỏi thăm ,đám bạn ngập ngừng.Nó học Nha khoa tận Trung quốc .Nhà nó ở đây hình như bán hết rồi .


Tôi không nhớ và cũng không hiểu người đề xướng r a phong trào “áo lớp” của đám học sinh cuối cấp trường tôi . Chỉ biết là những ngày ấy, cứ độ tháng ba là lớp lớp khối 12  thấy xuất hiện những chiếc áo khoác có màu sắc khác biệt hẳn với áo len xanh biển đậm hằng ngày .Thoạt đầu là màu trắng, phái trước đắp thêm bảy sắc cầu vồng, một logo có ý nghĩa .Nhưng rồi là màu nâu đậm, xanh lá cây , tím , đắp  thêm đủ hình đủ ảnh, logo cũng mang nhiều ý tưởng đơn giản hơn .




Chiếc áo khoác khác màu khối 12 không chỉ là lưu giữ kỷ niệm mà tôi  hiểu,là thái độ “bứt phá”. Suốt 12 năm đi học , màu xanh biển đậm,những kiểu áo quanh quẩn cài dây kéo, trùm đầu ,họa tiết đơn điệu ,hầu như không có ,cả năm chỉ quanh quẩn hai áo thay lui tới ,nhìn trước,nhìn sau ,cũng chỉ có thế .Chiếc áo còn gắn liền với những giờ học nặng nề ,những buổi thi căng thẳng ,những khuôn mặt mệt mỏi ...Khi được rời xa chiếc áo len ,không mấy  trẻ thích mặc lại loại áo này,mà nếu có ,chúng cũng rất “kỵ” cái màu xanh nước biển một thời “oanh liệt”.





Bà mẹ của Thọ thản nhiên cúi xuống, vạch lớp áo phao, vuốt nhẹ lên các hoa văn áo len tôi mặc .Bà đã mất cả tháng, trong lúc đi điều dưỡng ở  Nha trang , để đan tặng tôi .Tính gửi cô mặc tết (năm chàng Thọ học lớp 12 )nhưng đến lễ 20.11 năm sau (bọn Thọ đã vào đại học )tôi mới kịp gởi .Thiệp nhờ đứa cháu viết .Lâu rồi mà áo còn mới ,ngó áo thấy nhớ .


     Nhưng sao bắt gặp  chiếc áo lớp , bà lại buồn khổ đến thế !
     Bà kể lể ,nó đi học xa , rồi xay dựng gia đình,chẳng để lại cho tôi thứ gì ngoài cái áo ấy .Vất di thì thấy có tội,mà để lại thấy tức giận. Tôi thực tình không hiểu





.





 Có một giáo viên dạy Tin học, hàng tuần lớp 12 nào cũng gặp thầy. Màu sắc loạn xạ, thầy ôm đầu kêu ,ôi ,trường phái Thầy X,thầy Y,cô Z ( các vị chủ nhiệm)
  Nhà trường bắt đầu lo lắng .Một trường phổ thông nề nếp bỗng mang không khi  đại học , bởi các lớp khối khác cũng có nhiều em tranh thủ mặc thêm những chiếc áo dạ, áo phao đủ màu sắc,tạo thêm không biết bao nhiêu là “trường phái” nữa . Phải chấm dứt hiện tượng áo lớp, áo khoác tùy tiện .Một cuộc thi thiết kế áo khoác đồng phục diễn ra




Các "trường phái " cuối năm ở khối 12 không còn .Tôi dù sao cũng lưu giữ chút kỷ niệm .Thất bại cũng tốt, thành công  cũng tốt . Tôi nhớ lời mẹ tôi an ủi ,khi tôi vừa rời trường sư phạm, về lại Dalat thì bao nhiêu đau buồn ập đến .Mọi người bảo là đại hạn ,phải dè chừng nhiều thứ .Mẹ tôi dỗ dành : Gặp hạn cũng có cái tốt , cái xấu của nó .
           Chúng tôi chia tay ở cổng bệnh viện .  Những tháng đi tái khám liên tiếp sau đó,tôi không còn gặp lại bà nữa . Nhà cũ của gia đình bà nằm trên con đường một chiều,có dịp tôi đạp xe  qua ,thấy ra vào những người lạ . Hỏi thăm mới biết ông mất đã lâu,nhà đã bán từ ấy, bà lâu nay đi ở trọ .Hiện ,hình như, bà về sống trong Sai gòn . Chắc là Thọ đón về .


Bất chợt một hôm bà đến tận nhà thăm tôi ,mang tặng tôi một chiếc áo măng tô .Tôi vui sướng vì quá bất ngờ ,vì trước đây tôi cũng sắm được một chiếc như thế ,nhưng khi bà chị kế  năn nỉ đổi cho chị bằng cả cân len mới,tôi đành đổi cho chị  ,dù thực sự ,giá trị chiếc áo phải gấp đôi số len ấy .Tôi thương mẹ nên thương chị ,chứ hai chị em gặp nhau là ... muốn xa nhau ! Thế là, bà cụ đã thay mẹ “đền bù” cho tôi . Bà nán lại cả ngày,ăn cơm với tôi , xem TV cùng tôi .Hình như bà có điều gì muốn tâm sự . Quả đúng vậy.


            Đến lúc này, tôi mới biết rằng ông bà chỉ là bác, chứ không phải bố mẹ đẻ của Thọ . Do tuổi đã cao ,ngoài năm mươi mà chưa có con , nên vì vợ chồng người em út bỏ nhau, bà đón Thọ về nuôi từ lúc mới sinh , làm khai sinh ,  chăm nom  chu đáo .Chàng con nuôi nhanh nhẹn nhưng sức học kém, năm nào cũng phải cầu cạnh thầy cô .Có lẽ vì thế, dù đang đi dưỡng bệnh,bà cũng cố gắng đan áo tặng tôi . Ông bà thương cháu,nhưng cháu  thì ... Bà kể khi ông vừa mất ,cháu đã tìm cách bán nhà , cả cửa tiệm của ông bà ,chung với bên vợ để kinh doanh .Giờ giàu có lắm, tiệm trồng răng bề thế,nhưng không cho bà bước chân vào . Bà than thở, bà đã từng mua phải hàng giả, về dùng thấy hỏng,thấy sức khỏe giảm,bà bực lắm .Nay gặp người giả , bà đau xót vô cùng .  Bà sụt sịt,chiếc khăn nhỏ ướt sũng,mắt bà đỏ hoen .Nhìn  người già khóc thì không gì xót thương hơn . Chiều chạng vạng, bà từ biệt tôi . Bà cho tôi mẫu giấy ghi địa chỉ mới của bà : Nhà dưỡng lão Thị Nghè. Bỗng dưng tôi thấy mắt mình cay cay .


Hôm sau chị Thủy  bế cháu sang nhà tôi chơi .Chiếc áo khoác  màu xanh lá cây đậm, giòng chữ màu trắng rõ mồn một trước ngực : Hạnh phúc là có việc để làm, có người để yêu, có điều để hy vọng .Thật phù  hợp với cảnh ngộ của chúng tôi lúc này. Thấy tôi tủm tỉm cười,chị cũng cười .Chị đặt thằng cháu xuống sân, chỉnh áo lại cho thẳng thớm , rồi kể lể : Áo lớp của thằng Khang đây .Mất một ngày công vét ao cho chú Bé ( em trai tôi ) đây . Đi làm về , bùn từ đầu đến chân ,mà nhãy cẫng lên .Tưởng là mừng vì mang về một sô nào cá,nào ốc,nào lươn cho mẹ đãi mấy ông khách Nhật của anh Phú, ai ngờ bảo –ôi,con có tiền sắm áo lớp rồi ,khỏi phải xin anh nữa,mẹ cũng không phải lo .Mặc đúng một bữa liên hoan ra trường, rồi thì cho mẹ mặc ..ngủ .Con Dung (vợ Khang ) cũng tha về thêm  một cái y chang . Bà cháu mình tha hồ mặc ,cu hè . Chị cúi xuống vỗ vỗ vào lưng cháu , nét mặt tràn đầy hạnh phúc .

                                    NUMEROLOGY

             Numerology là một phương pháp tìm hiểu vòng quay đời bạn bằng cách phân tích ngày sinh nhật .Có những thú vị đầy bất ngờ, nhưng trước hết bạn phải có một niềm tin . Tuy nhiên, phải thật sự chủ động .

             Bạn hãy cộng tất cả các con số về ngày sinh nhật trong năm 2016 này và trừ 9 . Thí dụ, sinh nhật của bạn năm nay là 06.02.2016. và trừ cho 9 . Numerology của bạn là 8 .

                                             

                                                SỐ 1

            Trong năm 2016 này, bạn phải có những lựa chọn mới .Hãy vứt bỏ những gì níu kéo bạn, và dũng cảm đối diện với tương lại .Một may mắn đầy bất ngờ sẽ mỉm cười với bạn trong năm này đó .

           THÁNG 1. Bạn phải ký kết những làm ăn ,nhưng thường thôi .

            THÁNG 3. Sẽ có những quyết định động trời .Phải gột rửa thể xác, linh hồn, vì đây là giai đoạn bạn phải chuẩn bị thật tốt cho tương lai. Có 1/3 là khách quan, còn 2/3 bạn phải chủ động .Một tin tuyệt vời là những mối quan hệ được bắt đầu từ những tình cảm sẽ phát triển và có thể biến thành những cam  kết cuộc đời .

            .Có những sự kiện mang tính cách mạng cho cả năm 2016.

             Từ THÁNG 6 đến THÁNG 10,cách đây ba năm ,khi bạn bắt đầu cuộc phiêu lưu “bạn là ai” thì bạn phải sống nô lệ cho trái tim bạn, thì bây giờ, bạn sẽ là người  hùng của chính đời bạn

             THÁNG 12.Bạn nên cân nhắc mục đích công việc làm ăn hiện tại .Có thể bạn phải chuyển sang một hướng hoàn toàn khác .

                                                    SỐ 2

                 Năm 2016, cuộc đời bạn là một khung  vải  tranh cực lớn, bạn tha hồ tung vẽ màu tùy thích .

               THÁNG 1 .Bạn sẽ nhận ra rằng bạn có thừa khả năng trong lĩnh vực mà bạn đang hoạt động .Chỉ vì ba năm qua, năng lực của bạn bị thử thách, bạn gặp nhiều khó khăn , nay thì đang tỏa sáng .

               GIỮA THÁNG 6- 10. Bạn sẽ phải đối đầu với những cơ hội đầy trớ trêu , nhưng nếu bạn tỉnh táo, bạn sẽ có những quyết định thận trọng để chọn ra hướng đi cho mình . Cho dù thế nào, THÁNG 6 là bước ngoặt  cho những hành động của bạn trong năm nay .

              GIỮA THÁNG 11- 12 . Bạn sẽ bắt đầu tự hỏi: phải chăng điều bạn cần là được đánh giá công bằng ?

           Nói chung, năm nay bạn sẽ có những phần thưởng tinh thần  rất tuyệt vời . Hãy cố gắng lắng nghe những tiếng nói tự đáy lòng bạn .

           làm được như thế, bảy sắc cầu vồng là của bạn đấy .

                                                 SỐ 3 .

             Mặt trời năm nay không chói chang như năm ngoái  nữa đâu ,cho nên đây là lúc bạn hãy cất ô đi ( trừ khi bạn cứ khăng khăng muốn chui vào những đám mây rắc rối của năm ngoái ) . Chúc bạn may mắn !

           THÁNG 1 Bạn nên nhìn lại đích tới của mình, tìm cách điều chỉnh lại khả năng bản thân .

           THÁNG 6. Vì sự tiến bộ của chính mình, bạn  hãy rũ bỏ những cam kết được xem là quan trọng trước đây, dũng cảm chịu trách nhiệm số phận đời mình, không lẳng nhẳng bám đuôi ai .

            THÁNG 8-9. có chuyện mở rộng : một người bạn thân sẽ trở nên nỗi ám ảnh lớn trong đời bạn. Chắc chắn bạn sẽ mất thời gian để đi du lịch đó .

             GIỮA THÁNG 10- 12 .Bạn chỉ phải ký những cam kết làm ăn , nhưng trong đó có sự trung thành khá quan trọng

                  Tóm lại, bài học năm nay cho bạn : hãy học sống vui vẻ và  thủy chung.

                                                     SỐ 4 .

                Năm ngoái bạn muốn gì được nấy ,năm nay bạn phải cẩn thận khi tin ai, kẻo tai vạ đấy ,vì bạn thừa biết rằng, mọi thứ đều có cái giá của nó .Phải biết làm chủ quan điểm, lập trường , cảm xúc, suy nghĩ của mình . “Tự chủ” là từ bạn hãy dán trước trán . Có tới 80% là bạn phải chuyển chỗ ở .

               Mối quan hệ được xây đắp bằng tình yêu  thương và sự ngưỡng mộ sẽ phát triển, còn những gì phù phiếm sẽ vụn vỡ .

                 Hãy nhớ rằng con số 4 năm nay không cho phép bạn sống nặng về cảm xúc .

                Và bạn luôn nhớ rằng : có thể mọi người không làm được những điều trên, nhưng bạn thì ngược lại .

                                                         SỐ 5 .

                Giá trị cuộc đời bạn bắt nguồn  từ năm 2016 này .

                 THÁNG 1.  Bạn phải cố gắng lý giải xem tại sao năm ngoái bạn gặp nhiều chuyện rối rắm thế . Vì bạn hiểu rằng : “Dù cuộc đời thế nào thì tôi sẵn sàng đón nhận ”( thi sĩ Galway Kinnel )

                GIỮA THÁNG 1- 6.  Bạn hãy mở rộng khối óc, con tim để hiểu “dù cuộc đời thế nào”  , nghĩa là phải chủ động trong cuộc sống .Bạn có thừa tự do để đón nhận những cơ hội tốt đẹp , giúp bạn giải thoát khỏi những con người , hay bổn phận biến bạn thành trói buộc hơn là niềm vui trong cuộc sống . Hãy tìm cho mình sự quân bình .

                 THÁNG 5  Khi mới khởi sự,bạn sẽ phải đối đầu với hàng đống công việc tồn đọng từ năm ngoái .Nhưng hãy yên tâm, bạn có khả năng để thanh toán quá khứ, trước khi hướng tới tương lai .

                 THÁNG 6 .Bạn sẽ có cảm giác không làm chủ được cuộc sống .Nhưng hãy nhớ lại xem : có bao giờ bạn xứng đáng là thuyền trưởng con tàu cuộc đời mình chưa ?

                THÁNG 9 .Sau khi trải qua “cuộc thi” của ba năm qua, bạn sẽ thấy rằng cuộc đời không chơi khăm bạn đâu .Có nhiều bài học khó nuốt bạn phải gặm nhấm, nhưng bây giờ bạn đang thả bộ trên con đường khá sáng sủa và êm chân đấy .

                                     SỐ 6

          Những bước chân cuồng nhiệt năm ngoái mang lại cho bạn nhiều niềm vui .Nhưng năm nay, suốt gần  6  tháng, bạn phải dồn nhiều tâm huyết cho công việc , quan hệ gia đình,bổn phận cá nhân .Cho dù bạn cố gắng xoay sở như thế nào, hơn bao giờ, bạn phải đón nhận những gì sẽ đến . Có nhiều người không đồng tình với việc làm của bạn, họ còn có thể khiến bạn không vui ,thậm chí gây cho bạn sự thất bại .

            THÁNG 1 Chỉ cho bạn thấy những cam kết làm ăn,cả những thay đổi nữa .

            THÁNG 3 . Bạn sẽ phải xây dựng một nền tảng chắc chắn cho những kế hoạch sau này .

            THÁNG 5  Mục  đích hướng tới trong công việc xuất hiện .

                                 

            Từ THÁNG 6 đến THÁNG 12 Trắc nghiệm mối quan hệ gia đình bạn . Có thể bạn phải từ bỏ việc phụ thuộc vào một thành viên đặc biệt nào đó trong gia đình, người yêu ,bạn thân thiết, cấp trên ,để bạn có thể bước vào giai đoạn trưởng thành hơn . Chỉ có thời gian mới giúp bạn hiểu vì sao như thế .

             THÁNG 9  Đánh dấu sự bắt đầu một giai đoạn hiếm có và đáng nhớ . Bạn không được thối lui sự thay đổi này , cũng không được để cho bất cứ ai ( dù người ấy thực sự yêu thương bạn ) níu kéo bạn .

                                             SỐ 7

             Trong năm 2016 này, nhiều lúc cuộc sống  của bạn thật êm đềm, có lúc lại vô cùng xáo trộn .Năm nay,có nhiều sự tiến bộ về  mặt tinh thần, nếu bạn chịu khó mở rộng khối óc và con tim , nhận thúc của bạn sẽ phát triển, chuển sang cung bậc mới .Điệu quay thời gian năm nay không cho phép bạn ngã lòng, dù bạn phải đương đầu với sự thật phũ phàng mà đến nay vẫn còn nhiều dư vị đắng cay .Thái độ không thân thiện của đồng sự tại nơi làm việc sẽ giúp bạn kiên nhẫn hơn trong quan hệ , trong cuộc sống lẫn tính cách bạn . có điều là nhữn dư âm năm ngoái luôn ám ảnh bạn .Hãy quên nó đi , bạn ạ .

                  GIỮA THÁNG 3- 6 Bạn sẽ bước vào một giai đoạn thành công và tiến bộ không thể nào tả nổi .Tuy nhiên, nhịp điệu trôi chảy trong công việc năm ngoái nhiều khi lại gây ra những áp lực lớn cho bạn trong năm này .

                 GIỮA THÁNG 9- 12  Hoàn cảnh xung quanh sẽ tác động khá lớn đến mục tiêu đời bạn , và chắc chắn bạn phải đụng độ vối nhiều ít phiền toái đằng sau những thay đổi đó .

                Tóm lại  , hãy tỉnh táo,sống bằng trực giác, soi rọi quá khứ, là cách ứng xử tốt nhất cho năm nay .

                                                SỐ 8

             Năm nay,sự thật sẽ giúp bạn hiểu rõ những phiền toái của năm ngoái .

              THÁNG 1  Dù muốn hay không ,bạn phải chủ động trong chỗ đứng và công việc làm ăn của mình.  Đừng sống cảm xúc,mà thay vào đó là dành thời gian cho công việc của mình . Đây là điều quan trọng nhất giúp bạn thoát khỏi những tối tăm năm cũ .Hãy tạo cho mình sự kiên nhẫn . Đó là năng lượng đời bạn đó .

             THÁNG 2  Hãy xây đắp mục tiêu, khát vọng , nghiêng về tinh thần, từ bỏ bớt những cám dỗ vật chất .

             GIỮA THÁNG 4- 6 có đến 50% điều kiện giúp bạn có khả năng tiến sâu vào việc xây dựng tâm lý ổn định, giúp bạn quân bình, đó là  yếu tố để bạn thành công .Có chút buồn là bạn bè sẽ xen vào  gây khó khăn .Giương cao cơ hội, và biết đâu bản lĩnh  của bạn sẽ đánh bại họ .

               THÁNG 8 Hãy nên đặt nhiều câu hỏi cho mỗi quyết định , và hãy thận trọng khi ký kết bất cứ giấy tờ gì liên quan đến pháp luật hay thỏa thuận cá nhân .

             THÁNG 9   Thực  hiện  các dự tính như  dọn nhà,mở tiệm, lập gia đình . Từ đây, mọi việc sẽ trôi chảy theo chiều kim đồng hồ .

             Năm nay , sẽ khẳng đinh nhữ ng tiến bộ của năm sau .

                                                SỐ 9

           Một nhà văn Đức có nói :“ Đức tin là niềm tin phi lý vào dòng chảy của những điều khó có thể ”.Nghĩa là biết rằng điều đó khó có thể xảy ra ,thế  nhưng ta vẫn cứ hy vọng .

             THÁNG 1  Bạn sẽ gặp ngay điều khó có thể xảy ra , nó làm cho tim bạn nhói đau .Tất nhiên, với bản tính con người, bạn sẽ mất nhiều thời gian chống chọi .Vì vậy , chìa khóa năm nay của bạn : phải có niềm tin . Bạn hãy cứ tin tưởng rằng dòng sữa năm nay sẽ nuôi dưỡng bạn được an toàn và ấm áp .Trong năm sô 9  màu nhiệm này, không những bạn có thể làm thay đổi cuộc đời mình ,mà có thể tiến thêm một bước sang lĩnh vực khác .Năm nay, sẽ có những câu trả lời mang tính cảm xúc ,nên nếu bạn thắc mắc, sẽ có người giúp bạn giả đáp .

           GIỮA THÁNG 1- 4 Mọi lĩnh vực trong đời bạn bị thách thức . Có những cam kết mang tính cá nhân khác thường sẽ đến bất ngờ  .

           THÁNG  6   Bạn sẽ thu nhận nhiều tình cảm tốt đẹp từ bạn bè,người thân .

           GIỮA THÁNG 8- 12 Một cuộc cách mạng nho  nhỏ sẽ đến trong đời bạn

           Năm nay, khó khăn còn đấy, nhưng nếu có niềm tin , bạn sẽ không bị lạc đường .

  

                                                                                       Nguyên Xuân 

                                                                                    Xuân Bính Thân 2016.