Thursday, November 19, 2026

CÁM ƠN VÀ XIN LỖI

 Viết để thân tặng hai bạn Hoa và Hòa,học sinh cũ của bà giáo Bé.

  Có  một bài thơ  cả Bà Bé  cùng tôi đọc rồi thuộc rất nhanh. Những ngày xa nhà   thời làm cô  giáo miền    Đông  ngút ngàn nắng bụi mưa bùn, chẳng  hề có một thú tiêu khiển nào ngoài mấy cuốn sách mua trên cửa hàng   sách Huyện, đọc đi đọc  lại,  hơn nữa cũng không có nhiều thời gian rỗi, một tuần không nhớ bao nhiêu tiết lên lớp, chỉ mong  rỗi một chút để  ngủ..

Bài thơ có nhan đề “ thư của một học sinh gửi thầy giáo cũ”,  nhân vật trữ tình là một anh bộ đội viết gửi thầy giáo khi  đang trên đường hành quân.  Lẽ thường thì chàng trai ấy sẽ nhớ những người thân yêu trong gia đình, nhưng  trong đầu  người lính - thi sĩ ấy lại bắt đầu bằng một câu đầy cảm xúc :

 Có thể phút nào em sẽ quên đi.

       Và  hình ảnh tuổi học trò của anh lính trẻ gắn với “ góc sân chơi  cầu, ngôi trường mái lá, những bóng cây tròn vo tuổi nhỏ, những chiều mưa gánh đất đắp nền trường “. Tôi được sinh ra ở ngay giữa lòng thủ đô Hà Nội, nhưng ngoại đưa về một vùng đồng bằng Bắc Trung Bộ sống suốt thời thiếu nữ, những cảnh sinh hoạt  vui  chơi,lao động xây dựng trường, với tôi, quen lắm . Tôi rời  miền Trung, vào Nam học hành,làm việc, chẳng khác nào tâm trạng  người chiến sĩ   của nhà thơ Kim Chuông “ tuổi thơ tiễn em  giữa năm học cuối cùng “  và “ vượt Trường Sơn em làm người chiến sĩ, và những gì bé bỏng cũng qua đi”. Tôi là người lính trên mặt trận văn hóa.

  Tôi chưa hề viết nên một câu thơ , huống hồ là cả bài , Bà  Bé  có nhiều tài năng,  viết truyện , sáng tác thơ,viết được cả vài bài hát kiểu “ hai con thằn lằn con “, vậy mà khi tôi đề  nghị bình bài thơ này,bà ấy từ chối . Bà già này  tuổi xế chiều gắn liền với thuốc men, bác sĩ, bệnh viện,  lại rất  chủ quan.Hôm nọ đi khám định kỳ, cổng bị khóa cứng, do ổ bị thay,van xin chủ nhà nhưng bốn bề im lặng, thế là bắc ghế nhựa leo rào,  chụp mấy con chuột cống chạy loăng quăng trên đường . Đã ba ngày, cơn đau do vồ chuột  tăng lên,  không ăn không ngủ, có thể đi bệnh viện, nhưng bà già lại chuẩn bị tư thế đi an dưỡng ở đâu đó. Tranh chấp  tài sản, bây giờ  những người cháu còn  để tâm đến thì quá bận, cháu ở gần thì cách ly  bệnh nhân co vid  giai đoạn cuối. Có hai bạn một thời bà này làm thầy bộ môn lẫn chủ nhiệm, Hoa là tên trùng với chú Võ Hoa do ông nội đặt,với kỳ  vọng bạn sẽ kiên cường, nhân ái như chú tình báo cách mạng này, còn Hòa cũng là tên do ông  nội đặt,dù khi bạn chào đời thì ông đã mất trước đó ba năm.Cháu đich tôn nên nội mong cháu là  người  đem thanh bình đến cho  quê hương,  dân làng .  Nhưng bà này nhắn vì mấy lý do: đính chính và xin lỗi chuyện ì xèo mấy hôm , t hực tế  người xin lỗi phải là ba chúng tôi, Giang,Thanh và Tuấn. Vẽ ra nhiều kịch bản,dù chỉ gửi một người là bạn Toàn ,thế nhưng.. Bởi bà Bé có hai laptop, đăng ký một tên,  lại  đang là con nợ, mà chúng tôi thì muốn ra tay nghĩa  hiệp .. Họ chận Zalo, chận tin nhắn, như thể  bà thầy này là phù thủy. Không,họ chỉ căm ghét một bà cô  già tham lam,ích kỷ, xấu xa, chứ với cô giáo,hẳn họ … có thể họ sẽ như anh lính  vào Trường Sơn kia : không thể nào quên : hai với ba là năm. Đấy, tài sản thầy cho không thể khác . Hẳn họ muốn xóa đi hình ảnh một bà cô trong họ tộc, và cả bà cô ở trường,mà người lính kia thì “ dẫu bóng hình thầy có  mờ trong xa cách, nhưng kiến thức kia đã thành cuộc đời em “.

 Bà Bé đau không ngủ được, tôi và Thanh đang canh cửa hàng tiện lợi,bảo rằng thôi cố rồi mai nhập viện,chứ giờ không ai đưa đi đâu. Nhưng nghe  giọng bà ấy khi nhắc đến bài thơ “ thư của một học sinh gửi thầy giáo cũ” tôi hiểu  bà ấy muốn nói điều  gì.

  Quãng thời gian làm thầy của hai bà già Thanh Giang không dài bằng hai bà Bé Tre, nhưng bây giờ, ở tuổi  già bóng xế,ừ bảy mươi thì lão cội lắm rồi,  chúng tôi thấm thía mấy từ “ xin lỗi học trò “. Tôi nhớ ngày tôi rời miền Bắc, để vào   Dalat,sau khi từ Miền Nam ra Hà Nội, một học sinh tìm cách ghé tận khu tập thể tôi ở, trao cho tôi bức chân dung vẽ tôi.  Ngòi bút ký họa của em nữ sinh lớp tám rất sắc sảo, sống động. Nhưng tôi đọc và  ngồi thụp xuống ngay nơi đang đứng đọc,một góc hành lang khu nhà tập thể . Bạn này trách cứ bà cô nặng nề về một lần cho điểm “ không công bằng “. Vì điểm đó mà bạn  bị bố mẹ mắng. Tôi cuống cuồng đi tìm, nhưng bạn không cho gặp.Bố bạn bảo bạn vào Nam chơi, mẹ thì vẻ mặt không mấy hài lòng, thế nhưng khi tôi quay lại,thì gặp bạn gái ấy đang ra tưới cây . T hoáng thấy tôi, bạn lại chạy ù vào nhà . Tôi không biết lúc đó mình tâm trạng thế nào .Bây giờ cô nữ sinh ấy nay cũng đã ở tuổi ngũ tuần, có khi nào trên đường đời bạn lại gặp trớ trêu như tôi không, bị kết án, mà muốn nói lời xin lỗi cũng không thể.

 Hẳn  bà Bé cũng gặp không ít  tình huống như tôi. Bây giờ, bi kịch hơn, học trò   lại là con cháu trong nhà . Họ tự hào vì họ ngay thẳng,họ không ngần ngại chà đạp người thầy,bà cô già vì bà ấy bị đẩy vào thế cô lập. Người gây ra việc  tranh chấp tài sản không phải là họ, nên họ thấy hành động của bà già  kia không thể chấp nhận, hay nhân cách của bà ta đáng bị bêu giếu,phỉ nhổ . Nhưng cuộc đời các bạn mới ba mươi,bốn mươi,còn dài, cho nên qui luật  cuộc sống vốn công bằng, có thể một thời khắc nào đó, bạn muốn nói lời hối lỗi thì mọi lối tìm sự lương thiện ,như  gã Chí Phèo tội nghiệp, đều bị chận cả .

 Bà Bé sẽ rời xa ngôi nhà cũ của ông bà để lại , bởi  người em đã  gạt  tên của bà ra, điền tên hai người chị vào đó, dù bà này còn sống,còn thở,còn vui  buồn. Chưa thể làm lại giấy tờ vì bà  kia bị đui, điếc,nay lại què..  Chúng tôi sẽ chọn một tối để đưa bà ấy đi, để hai bên láng giềng, cũng là những người  có cùng một ông tổ Nguyễn Thái, khỏi bận lòng .

 Lời cuối,thay cho Bà Bé,xin gửi đến hai học trò cũ Nguyễn Thị Kim Hoa  và Nguyễn Thái Hòa lời cám ơn và  xin lỗi muộn màng . Cám ơn vì đã cho  bà cô già hiểu về nhân tình thế thái, và xin lỗi vì bà này có một tội tày đình, một thời  rất yêu thương hai bạn.

                              Đinh thị Thu Giang.

 

 

No comments:

Post a Comment